Vorige week werd in de Verenigde Staten het bombardement van 12 april 1861 op Fort Sumter herdacht. De herdenking van het begin van de Amerikaanse Burgeroorlog is de eerste in het Sesquicentennial of the American Civil War (2011-2015). De 150-jarige herdenking van het grootste trauma uit de Amerikaanse geschiedenis is voor Amerikanen een oefening in nationaal zelfbewustzijn. Wat is de betekenis van deze oorlog voor de Amerikanen van nu? En in hoeverre smeult deze nog na in het Amerika van president Obama? Vragen die in de Amerikaanse media telkens weer gesteld worden. Op de omslag van TIME stond vorige week de iconische president Lincoln afgebeeld met een gephotoshopte traan. Het Amerikaanse opinieblad besteedde veel aandacht aan het sesquicentennial en David von Drehle schreef het omslagartikel: 150 Years After Fort Sumter: Why We’re Still Fighting the Civil War

Drehle begint met de constatering dat 150 jaar na het uitbreken van de Civil War de oorzaak van het conflict voor veel Amerikanen niet meer eenduidig is. In de officiële geschiedschrijving leren we dat de slavernij dé oorzaak van de Amerikaanse Burgeroorlog was. Maar voor veel Amerikanen blijkt het niet zo ongecompliceerd. Wanneer je op Google de vraag “what caused the Civil War?” intypt, krijg je twintigmiljoen hits. Harris Interactive legde in januari aan 2566 Amerikanen deze vraag voor. De resultaten waren opmerkelijk:

In de interpretatie van hun grootste trauma blijken de Amerikanen dus niet eensgezind. Komt dit door het onderwijs en de voorlichting? Of smeult de oorlog nog zo na dat de Verenigde Staten ergens verdeeld zijn gebleven? De 150-jarig herdenking die in ons land volledig langs ons heen gaat, blijkt voor de Amerikanen in ieder geval geen overbodige oefening in nationaal zelfbewustzijn, maar een noodzakelijke les in samenhorigheid.

Vervolgens gaat Drehle terug naar het begin van het begin (12 april 1861). De lezers van TIME krijgen een korte geschiedenisles waarbij er nog eens ingestampt wordt dat de abolition of slavery wel degelijk dé oorzaak van de Amerikaanse Burgeroorlog is geweest. Eigenlijk moeten we nog verder terug in de tijd om het heel duidelijk te zien. Om precies te zijn, naar 4 juli 1776, de geboortedag van de Verenigde Staten. De kiem van het conflict werd namelijk gezaaid in de Constitution en de Founding Fathers waren zich ervan bewust dat er bij de geboorte van deze eerste republiek uit de moderne tijd een tijdbom was gaan tikken. In dit document dat bij Amerikanen religieuze gevoelens losmaakt en hen van trots vervult, staat namelijk dat alle mensen gelijk zijn. Dit is uiteraard onverenigbaar met slavernij. Maar in 1776 was een compromisloze praktisering van het gelijkheidsbeginsel nog geen haalbare kaart.

In de eerste helft van de negentiende eeuw beginnen de noordelijke staten geleidelijk met de afschaffing van de slavernij. Noord en Zuid gaan steeds meer een eigen weg en vermijden beide de pijnlijke confrontatie. Na de oorlog met Mexico (1848) begint de grote expansie naar het Westen. Er worden territoria gevormd die later als nieuwe staten bij de Unie worden gevoegd. De grote vraag is nu of deze nieuwe staat een slavenstaat óf een slavenvrije staat moet worden. De tijdbom begint nu steeds sneller te tikken. Met de Kansas-Nebraska Act wordt nog een wanhopige compromis gesloten om de onvermijdelijke confrontatie te voorkomen. Washington laat de pioniers van het Kansas-Nebraska territorium zélf beslissen. Dit blijkt het startsein voor een bloedige guerillaoorlog onder de pioniers in het nieuwe territorium. Bleeding Kansas (1854-1858) vormt het voorspel van de oorlog die drie jaar later uitbreekt…

The First Shot
Robert N. Rosen, Richard W. Hatcher III

This short pictorial history documents the first shot of the Civil War, the Confederate bombardment of Fort Sumter on April 12–13, 1861. Historians Robert N. Rosen and Richard W. Hatcher III have gathered, in one book, more illustrations and photographs about the First Shot than can be found in any other previous book. Here the reader will find the dramatic story in words and pictures of the leaders, personalities, soldiers, forts, and the dramatic artillery bombardment itself, all under one cover. (Bron: arcadiapublishing.com)

In het tweede deel van het artikel gaat Drehle uitvoerig in op de verwerking van de Civil War. Volgende keer meer hierover…

alle posts uit deze reeks | civilwartraveler.com

De mooiste reizen zijn voor mij reizen door ruimte en tijd, als aardrijkskunde en geschiedenis zich verstrengelen. Voor deze zomer zijn wij er nog niet uit. Het wordt in ieder geval weer richting Italië. Vorig jaar gebruikten we de catalogus van de tentoonstelling Bayern-Italien als historische reisgids en reisden we van Würzburg via Augsburg naar Venetië. Daarbij reisden we aan de hand van Goethes dagboek uit 1786 in omgekeerde richting van Venetiënaar Innsbruck. We zullen zeker niet de eerste geweest zijn die Goethes verslag van zijn Italiëreis hebben gevolgd op onze weg naar het Zuiden. In 1828/29 maakte de Duitse schilder Carl Blechen een reis naar Venetië, Rome en Napels en gebruikte het toen al beroemde dagboek als literaire reisgids.

In de marges van zijn schetsboeken maakt Blechen steeds aantekeningen, zodat we nu een soort logboek van zijn reis hebben. Maar zijn notities onthullen vaak weinig over zijn reis. Zo schrijft hij bij een schets die hij in de krater van de Vesuvius maakte: “Im Krater des Vesuv geschrieben: Mein gutes Weib! Ich denke stets an dich immer bist du bey mir. So auch hier.” (Zweites Neapler Skizzenbuch“ (Skb. IV), RV 1047/HAUM ZL 81/5793, fol. 49r, Blei, 10 x 13 cm; Teile des zitierten Textes sind unleserlich.).

Carl Blechen (1798-1840) is een opmerkelijke schilder. Net iets eerder dan Adolph Menzel maakt hij in de jaren dertig van de negentiende eeuw al schilderijen die op het impressionisme vooruitlopen. Overigens breekt aan het einde van dit decennium ook de uitvinding van de fotografie definitief door. De schetsen die Blechen maakt in de negen weken dat hij in de omgeving van Amalfi verblijft (mei-juli 1829) komen heel fotografisch over. De tentoonstelling over zijn zogenaamde Amalfi-schetsboek, vorig jaar in de Alte Nationalgalerie, heette daarom niet voor niets Mit Licht gezeichnet.

De techniek die Blechen hier gebruikt, werd in Italiëvoor het eerst toegepast door noordelingen. Waarschijnlijk omdat juist de kunstenaars uit het Noorden gevoeliger zijn voor het zuidelijke licht dan de inheemse kunstenaars. Zo komen we bij de twee Bentvueghels Bartholomeus Breenbergh en Cornelis van Poelenburch in de jaren twintig van de zeventiende eeuw al tekeningen tegen, waarbij het papier met sepia ‘gewassen’ is en alleen die delen waar het directe zonlicht valt, zijn uitgespaard. Zo lijkt het alsof er licht schijnt in het papier. Het papier zélf wordt van licht en door de gewassen en transparante delen zijn de schaduwen realistisch en onstoffelijk. Dit is dus een heel fotografische ziens- en werkwijze: het licht en het totaalbeeld zijn belangrijker geworden dan een exacte tekening. De monogrome sepias doen mij aan daguerreotypes denken.

meer Italiëgangers | carl-blechen-gesellschaft.de

Joeri Gagarin is niet alleen de eerste mens in de ruimte maar waarschijnlijk ook de meest afgebeelde mens op een postzegel. (Na de koningin van Engeland dan, maar daar kan niemand tegenop.) In de jaren zestig en zeventig konden de Sovjet Unie en talloze postzegelstaatjes maar geen genoeg van hem krijgen. En nu, vijftig jaar na zijn historische vlucht met de Vostok, is hij weer even helemaal terug op de postzegel. In Rusland én in Wit-Rusland, want Joeri werd geboren in de Oblast Smolensk.

Joeri Gagarin