Categorie archief: geschiedenis

dramatisch verleden

De Poolse stad Wroclaw telt weer ruim 600.000 inwoners
net als in 1939 toen de stad volledig Duits was

Knut-Peter Tix uit Wolfsburg heeft een prachtige website gemaakt over Breslau (Wroclaw) de stad van zijn voorouders. Zijn vader was een van de miljoenen Volksdeutschen die na 1945 het Poolse grondgebied (waaronder ook de voormalige Duitse provinvies Neder-Silezië, Pommeren en Oost-Pruisen) moesten verlaten.

postzegel 1938Breslau, tegenwoordig Wroclaw in Polen, is een stad met een dramatisch verleden. Als hoofdstad van Neder-Sileziëwerd het in 1742 door Pruisen ingelijfd. Toen Polen in 1918 na 123 jaar weer op de landkaart verscheen, bleef Breslau gewoon de Duitse stad die het sinds 1742 geworden was. Ook toen Hitler in 1939 Polen binnenviel, maakte Breslau dus nog steeds deel uit van het Duitse Rijk.
 
postzegel 1938In februari 1945 begon de meest dramatische periode van Breslau. Toen het Rode Leger oprukte naar Berlijn bepaalde Hitler dat Breslau een Festung moest worden. Breslau hield zelfs na de val van Berlijn nog een paar dagen stand, maar het maandenlange beleg eiste een gruwelijke tol. Zeker 80.000 burgerslachtoffers werden naderhand onder het puin gevonden.
 
De stad was voor driekwart verwoest. Alle Volksdeutschen moesten sofort vertrekken en er bleef nog maar een derde van de bevolking over. Tegenwoordig telt Wroclaw ruim 600.000 inwoners, ongeveer evenveel als in 1939 toen Breslau in inwoneraantal de derde stad van het Duitse Rijk was.

Breslau um 1900
Breslau omstreeks 1900
Gekämpft wird in Breslau nicht nur um jedes Haus, Stockwerk oder Zimmer, sondern um jedes Fenster, wo die Deutschen Maschinengewehre und andere automatische Waffen installiert haben. Man kann kaum begreifen, wie die Verteidiger sich mit Lebensmitteln, Wasser und Munition versorgen. Waehrend des ganzen Krieges hat es kein Gegenstueck zu einem so dramatischen Ringen, wie in Breslau gegeben”.
 
[Die Stockholmer Zeitung "Svenska Dagbladet" vom 22.03.1945]
Breslau 1945
Breslau tijdens het beleg in 1945

Breslau-Wroclaw | Geschichte

geschiedenis en identiteit

Gisteren publiceerde Trouw in de bijlage Letter & Geest een bewerkte versie van de Ketelaar-lezing gehouden door de publicist Paul Scheffer. Deze bekritiseert de gebrekkige omgang met het (nationale) verleden als symptoom van een algemener cultureel tekort en pleit voor een canon van historische en literaire teksten. Tot voor kort werden zulke ideëen weggehoond met het argument “dat een canon thuishoort in een hiërarchische samenleving waarin het volk met doctrinaire middelen wordt ingepeperd welke gedachten we er op na moeten houden en welke niet.”

Paul Scheffer
Paul Scheffer:
wie zijn vrijheid niet in het verband weet te brengen met het verleden, herkent de bedreigingen niet wanneer ze zich aandienen in de eigen tijd

Scheffer ziet de laatste jaren een duidelijke toename van belangstelling voor geschiedenis. De decennialang overheersende relativistische visie en verwaarlozing van historisch besef lijkt langzaam plaats te maken voor een visie met een canon en een terugkeer naar de chronologische benadering en periodisering.

De ravages van een ondoordacht relativisme zien we terug in de hedendaagse geschiedenisboeken. Neem het lesboek Sprekend Verleden. Vanaf de eerste bladzijde slaat het relativisme je tegemoet: “Ieder verhaal is afkomstig van iemand die alles vanuit zijn eigen standpunt bekijkt en beschrijft of vertelt.” Gezegd wordt dat iedereen dat wel kent van een ruzie in de klas: Iedereen zegt dat de ander het gedaan heeft en zo is het ook in het groot. Iedereen bekijkt alles vanuit zijn eigen standpunt immers: dus de Turken zeggen dat de Armeniërs zijn begonnen en de Armeniërs zeggen dat de Turken zijn begonnen. Zo eenvoudig is het.

Het Nationaal Archief | Het Geheugen van Nederland