Categorie archief: filosofie

Wilhelm Dilthey [ 2 ]

het innerlijke verstaan van Wilhelm Dilthey (1833-1911)

Vandaag las ik een mooie uitspraak van Wilhelm Dilthey (1833-1911) op de Filosofie Scheurkalender :

Door de aderen van het kennende subject dat Locke, Hume en Kant construeerden, vloeit geen echt bloed, maar enkel het verdunde sap van de rede als niet meer dan een denkactiviteit.

Wilhelm Dilthey

Dilthey zu ehrenWilhelm Dilthey die op 1 oktober a.s. precies honderd jaar geleden stierf, is o.a. bekend geworden door zijn Kritik der historischen Vernunft, zijn onvoltooid gebleven levenswerk. Centraal in de filosofie van Dilthey staat zijn hermeneutiek, waarin hij de kenleer van Immanuel Kant oprekt, door het rationele kennen uit te breiden met een innerlijk verstaan en beleven van de wereld. Dilthey was zeker niet de enige filosoof die in de tweede helft van de negentiende eeuw kritiek had op de klassiek opvatting waarin het menselijk subject tegenover de objecten staat. Franz Brentano, de vader van de fenomenologie, zag een geheimzinnige betrokkenheid tussen subject en object die hij Intentionalität noemde. Dit begrip dat ook in de filosofie van Edmund Husserl een centrale plek inneemt, heeft ook veel invloed gehad op het denken van Martin Heidegger en daarmee op de existentiefilosofie van de twintigste eeuw. Dilthey, Brentano, Husserl en Heidegger stelden de menselijke beleving weer centraal, die door sciëntisme en positivisme was ondergesneeuwd.

Wilhelm Dilthey (1833-1911) publiceerde een Kritik der historischen Vernunft. Meer dan in Schleiermachers leer der tekstinterpretatie wordt de hermeneutiek bij Dilthey tot een algemene methode van de geesteswetenschappen. Hij verzet zich tegen het positivisme en het methodologisch monopolie van de causale verklaring. Het menselijk gedrag en de maatschappelijke wereld gedraagt zich niet zoals de anorganische en organische natuur, zegt Dilthey, en daarom moeten de geesteswetenschappen een principiëel andere methode volgen. Historische kennis wordt volgens Dilthey gekenmerkt door het innerlijk verstaan van betekenissen: een verschijnsel moet niet verklaard worden, maar in zijn betekenis verstaan worden: een beweging van buiten naar binnen, van de fysische verschijningsvorm naar zijn geestelijke betekenis. Een beeld van Rodin is geen klomp metaal, maar een geestelijk product, een Gebilde met een eigen structuur.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Wilhelm Dilthey [ nl.wikipedia.org ] | zum 100. Todestag [ bbaw.de ]

twee “wijzen van de berg”

Martin Heidegger in Todtnauberg en Friedrich Nietzsche in Sils Maria

Heidegger en Nietzsche voelden zich beiden in de bergen in hun element. Afgelopen zomer bezochten we de Heidegger Hütte in Todtnauberg (Schwarzwald) en het Nietzsche Haus in Sils Maria (Engadin). De interieurs van hut en huis bleven voor ons verborgen, net als de diepste gedachten van beide filosofen, die in de omgeving de inspiratie vonden voor hun hoofdwerk.

Todtnauberg
Michaela bij Heidegger’s hut in Todtnauberg

Todtnauberg en Sils Maria zijn voor de moderne filosofie wat de agora in Athene voor de klassieke Griekse filosofie was. In Sils Maria kreeg Nietzsche‘s figuur Zarathustra gestalte en in Todtnauberg schreef Heidegger veertig jaar na Also sprach Zarathustra zijn magnum opus Sein und Zeit.

Mijn hele werk ( … ) is doortrokken van de wereld van die bergen en boeren. Nu is het werk daarboven af en toe voor langere tijd onderbroken door onderhandelingen, reizen voor het houden van lezingen, besprekingen en mijn werkzaamheden als docent hierbeneden. Maar zodra ik weer boven kom, vanaf de eerste uren van het hutbestaan, dringt de hele wereld van vroegere vragen zich weer aan me op, helemaal in de bewoordingen waarin ik ze had laten liggen. Ik word eenvoudigweg opgenomen in de eigen beweging van het werk en ben de verborgen wetmatigheid van die beweging in de grond niet meester.
 
Bron: Heidegger in Denkerfahrungen, Frankfurt a.M. 1989 (vertaling: Mark Wildschut)
voor het Nietzschehuis
voor het Nietzsche Haus in Sils Maria
Im Engadin ist mir bei Weitem am wohlsten auf Erden. Es kann gar nicht still und hoch und einsam genug um mich sein.

Friedrich Nietzsche

Nietzsche Haus | Heidegger Hütte

steden van de geest

vandaag gekocht: Tübingen, Heidelberg, Freiburg
in de reeks Literaire Steden van Uitgeverij Bas Lubberhuizen

Tübingen, Heidelberg, FreiburgTwee maanden geleden bezochten we o.a. Tübingen en Heidelberg en maakten we een reis langs een aantal plaatsen die in het leven van Martin Heidegger een belangrijke rol gespeeld hebben: Meßkirch , Todtnauberg en Konstanz. Freiburg hebben we bewaard voor een volgende reis. Om na te genieten van Tübingen en Heidelberg én om alvast vooruit te kijken naar Freiburg heb ik de literaire reisgids Tübingen, Heidelberg, Freiburg gekocht. In deze gids aandacht voor Dichters en Denkers als Hölderlin, Hegel, Schelling, Uhland, Mörike, Hauff, Baur, Vischer, Hesse, Kurz en Bloch (Tübingen), Brentano, Von Arnim, Von Eichendorff, HaverSchmidt, Weber, Jaspers, Arendt en Gadamer (Heidelberg) en Hebel, Heidegger en Kaschnitz (Freiburg).

lubberhuizen.nl