Categorie archief: filosofie

niets dan de waarheid [ 1 ]

In de media wordt deze maand regelmatig aandacht besteed
aan het thema van de Maand van de Filosofie
Wat een luiheid om te denken dat alle religies wel een stukje van de waarheid zullen hebben, en dat die stukjes dan zo klein en onbetekenend zijn dat je er eigenlijk niet voor in beweging hoeft te komen! Hoe kunnen we nu zo stellig overtuigd zijn van de waarheid dat het allemaal één pot nat is, zonder dat we – om maar iets te nomen – ooit enige moeite hebben gedaan om na te gaan of de bronnen die ons melden dat Jezus Christus uit de dood is opgestaan nu wel of geen krediet verdienen? Want dat laatste is toch waar, en dat is allesbeslissend – of het is niet waar. Juist nu we overspoeld worden door de meest uiteenlopende meningen en (geloofs)opvattingen, komt het erop aan te schiften en hartstochtelijk te zoeken naar wat een grond heeft in de werkelijkheid, en waar we dus met hart en ziel voor mogen gaan.
 
Bron: Gijsbert van den Brink in Beweging, [ Stichting Reformatorische Wijsbegeerte ]
stukjes van de waarheid
‘Stukjes van de waarheid? Eenheid in verscheidenheid?’
Maar hoe kan de ongedeelde en volmaakte waarheid nu gebroken zijn en uit allemaal losse stukjes bestaan die al helemaal geen geheel met elkaar vormen?

Maand van de Filosofie | Agenda

Afrekenen met duistere Verlichting

Andreas Kinneging wint de Socrates wisselbeker
met zijn boek Geografie van Goed en Kwaad

Tijdens de Nacht van de Filosofie, afgelopen zaterdag op zondag, werd de Socrates Wisselbeker uitgereikt. Op de shortlist stonden vijf boeken. De prijs ging naar Andreas Kinneging met Geografie van Goed en Kwaad. In tegenstelling tot de heersende opvatting om alles wat los en vast zit door de strot van de Verlichting heen te jagen, vindt Kinneging juist dat we genoeg hebben uit te braken wat we, vooral sinds de jaren zestig, met zijn allen aan verlichtingsideëen en morele waarden naar binnen hebben gewerkt.

Andreas Kinneging trekt in zijn boek Geografie van goed en kwaad ten strijde tegen de Verlichting. Die beschouwt hij als het begin van het einde van de beschaving. Kinneging is hoogleraar rechtsfilosofie in Leiden, essayist voor het Nederlandse dagblad Trouw en voorzitter van de Edmund Burke Stichting, een conservatieve denktank in Nederland.
 
Geografie van goed en kwaad, Andreas KinnegingDe titel van het boek bevat al het programma en duidt er de pretentie van aan. Geografie van goed en kwaad wil een landkaart aanbieden, een leidraad voor goed en kwaad, zowel individueel als sociaal-politiek. Een landkaart is geen fantasie, geen subjectief verhaal. Ze geeft een objectief beeld van een gebied, zodat je echt je weg kunt vinden.
 
Kinneging wil een objectief beeld van goed en kwaad geven. Hij denkt, met Plato en Nicolai Hartmann, dat er een echt weten over moraal en politiek mogelijk is. Morele en politieke waarden hebben een eigen objectiviteit. Waarden zijn een deel van de werkelijkheid – vergelijkbaar met Karl Poppers „derde wereld„. Ze vormen een eigen ideëel werkelijkheidsdomein waaraan de concrete vormgeving van het individuele en sociale leven min of meer beantwoordt.
 
Het weten over die waardewereld is niet te vinden in de huidige humane wetenschappen, die berusten op het waanidee dat het menselijke op een analoge wijze als de natuurdingen kan worden begrepen. Het ware weten over de mens moet niet meer worden uitgevonden, je vindt het bij de grote denkers van de Westerse traditie zoals Plato, Aristoteles, Augustinus, Thomas van Aquino, Charles de Montesquieu en Alexis de Tocqueville.
 
Bron: tertio.be
Het spannendste moment van de Nacht is altijd de uitreiking van de Socrates Wisselbeker. Alle vijf de genomineerden zitten in de Concertzaal in afwachting van wat komen gaat. De jury houdt geeft tot op het laatste moment niets weg. Alle boeken worden geprezen. Maar alle vijf hebben ook bepaalde minpunten. Dan klinkt het eindelijk: „Als Socrates vandaag geleefd had… zou hij de prijs uitreiken aan* Andreas Kinneging.“
 
Andreas KinnegingWie had dat gedacht? Nooit eerder ging de prijs naar iemand die zo nadrukkelijk het standpunt verdedigt dat wij – om de waarheid over „goed en kwaad„ te vinden – in de leer moeten bij de klassieken, bij de Grieken, bij de Romeinen en bij de joods-christelijke traditie, omdat wij in onze tijd het spoor hopeloos bijster zijn.
 
De jury laat met deze keuze in ieder geval zien in staat te zijn om zich ook over de eigen politieke en/of filosofische voorkeuren heen te kunnen zetten. Ook conservatieven blijken de Socrates Wisselbeker te kunnen winnen.
 
De enigszins verraste Kinneging wordt op het podium gehaald en geïnterviewd door Annette van der Elst. Waarom hij denkt dat de mens geneigd is tot het kwaad, wil ze weten. „Dat is de protestantse formulering“, antwoordt Kinneging. „Bent u protestants, misschien?“
 
Bron: trouw.nl

de ondergang van het atheisme ?

Afgelopen nacht was er tijdens de Nacht van de Filosofie
een debat tussen Alister McGrath en Herman Philipse
Toneel van het debat tussen de twee hoogleraren is de Nacht van de Filosofie, die zaterdag plaatsvindt in Felix Meritis in Amsterdam. McGrath, een bekend evangelicaal theoloog uit Oxford, schreef het boek The Twilight of Atheism. Daarin probeert hij aan te tonen dat het atheïsme, een leer die het bestaan van hogere machten ontkent, zijn langste tijd heeft gehad. Dit boek verscheen vorige maand bij Ten Have onder de titel De ondergang van het atheïsme in een Nederlandse vertaling.
 
Philipse, hoogleraar filosofie in Utrecht, schreef op zijn beurt het boek Atheïstisch Manifest, waarin hij zijn atheïstische levensvisie verdedigt en de ‘onredelijkheid van religie’ probeert aan te tonen.
 
Beide hoogleraren zien uit naar het debat van zaterdagavond, lieten zij gisteren weten. “Het atheïsme heeft intellectueel steeds minder te zeggen en steeds meer mensen raken geïnteresseerd in spiritualiteit”, aldus McGrath vanuit Oxford. “Waar het op neerkomt is dat de meeste atheïsten oud en grijs zijn en dat er een diepe kloof gaapt tussen hen en de generatie die nu opgroeit en zich ‘spiritueel’ noemt.”
 
Philipse had gisteren nog niet het hele boek van McGrath gelezen, maar kon al wel melden dat hij er niet door van zijn geloof zal vallen. “Hij betoogt dat de atheïstische wereldvisie onvoldoende rendement heeft. Voor mij als filosoof is dat niet meer dan een slag in de lucht. Het gaat mij om de argumenten, om de ideeën, en op dat vlak kan McGrath mij niet overtuigen.”

McGrathAlister McGrath (1953) is een belangrijk denker op het internationale spirituele vlak. Hij is hoogleraar historische theologie in Oxford en hoofd van Wycliffe Hall. Hij heeft meer dan veertig boeken geschreven op het gebied van wetenschap, religie en christelijke spiritualiteit. Interessant is zijn zienswijze op de toekomst van het christelijk geloof en de verhouding tot het atheïsme. Hij is van mening dat het atheïsme op de terugweg is en exploreert de historische wortels van de verhouding tussen atheïsme en religie. McGrath is een man die de controverse niet schuwt en kritiek levert op de periode van de Verlichting. Ook gaat hij in zijn werken in discussie met de bioloog Richard Dawkins. McGrath is in Nederlands vanwege de vertaling van zijn boek The Twilight of Atheism bij uitgeverij Ten Have.

Op zijn beurt verwacht hij ook niet McGrath te kunnen bekeren. “In het christendom gaat het niet alleen om argumenten, maar speelt ook het geloofsleven een rol. Mijn ervaring is dat religieuze mensen bijzonder moeilijk te overtuigen zijn van het atheïsme.”
 
McGrath zei gisteren dat hij toch gaat proberen de belangrijkste leringen van het atheïsme in twijfel te trekken. Een van zijn stellingen zal zijn dat het in het atheïsme ten diepste niet draait om ideeën, maar om de culturele context van de westerse samenleving. “Atheïsme is heel duidelijk een product van het modernisme. Sinds de opkomst van het postmodernisme, dat een aantal basiswaarden van het modernisme verwerpt, is het atheïsme in grote problemen gekomen”, aldus McGrath.
 
Het is overigens niet de eerste keer dat de Oxfordse hoogleraar het einde van een stroming voorspelt. Enkele jaren geleden haalde hij de publiciteit toen hij het einde van het protestantisme voorspelde. Dit kwam hem in Nederland te staan op een repliek van prof. Bram van de Beek, die in reactie daarop het einde van het evangelicalisme voorspelde.
 
Bron: Nederlands Dagblad

McGrathHerman Philipse (1951) is hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en verricht onderzoek op het gebied van de moderne en contemporaine wijsbegeerte. Hij heeft belangrijke bijdragen geleverd aan de kennis- en wetenschapsleer en aan de interpretatie van filosofen zoals Husserl en Heidegger. Ook mengt hij zich nadrukkelijk in het publieke debat, met o.a. zijn Atheïstisch Manifest en, tot voor kort, zijn regelmatige column in Buitenhof.
 

Alister McGrath: The Twilight of Atheism
Herman Philipse: Atheïstisch Manifest