Categorie archief: filosofie

de zeer oude zingt

De zeer oude zingt:
er is niet meer bij weinig
noch is er minder
nog is onzeker wat er was
wat wordt wordt willoos
eerst als het is is het ernst
het herinnert zich heilloos
en blijft ijlings
 
alles van waarde is weerloos
wordt van aanraakbaarheid rijk
en aan alles gelijk
 
als het hart van de tijd
als het hart van de tijd
 
Lucebert

Parmenides
De zeer oude waar Lucebert naar verwijst, blijkt bij onderzoek de Griekse presocratische wijsgeer Parmenides te zijn.

geschiedenis en identiteit

Gisteren publiceerde Trouw in de bijlage Letter & Geest een bewerkte versie van de Ketelaar-lezing gehouden door de publicist Paul Scheffer. Deze bekritiseert de gebrekkige omgang met het (nationale) verleden als symptoom van een algemener cultureel tekort en pleit voor een canon van historische en literaire teksten. Tot voor kort werden zulke ideëen weggehoond met het argument “dat een canon thuishoort in een hiërarchische samenleving waarin het volk met doctrinaire middelen wordt ingepeperd welke gedachten we er op na moeten houden en welke niet.”

Paul Scheffer
Paul Scheffer:
wie zijn vrijheid niet in het verband weet te brengen met het verleden, herkent de bedreigingen niet wanneer ze zich aandienen in de eigen tijd

Scheffer ziet de laatste jaren een duidelijke toename van belangstelling voor geschiedenis. De decennialang overheersende relativistische visie en verwaarlozing van historisch besef lijkt langzaam plaats te maken voor een visie met een canon en een terugkeer naar de chronologische benadering en periodisering.

De ravages van een ondoordacht relativisme zien we terug in de hedendaagse geschiedenisboeken. Neem het lesboek Sprekend Verleden. Vanaf de eerste bladzijde slaat het relativisme je tegemoet: “Ieder verhaal is afkomstig van iemand die alles vanuit zijn eigen standpunt bekijkt en beschrijft of vertelt.” Gezegd wordt dat iedereen dat wel kent van een ruzie in de klas: Iedereen zegt dat de ander het gedaan heeft en zo is het ook in het groot. Iedereen bekijkt alles vanuit zijn eigen standpunt immers: dus de Turken zeggen dat de Armeniërs zijn begonnen en de Armeniërs zeggen dat de Turken zijn begonnen. Zo eenvoudig is het.

Het Nationaal Archief | Het Geheugen van Nederland

musea en jongeren

Filosoof Huib Schwab vandaag in Trouw
over de vraag: Hoe krijg je jongeren naar het museum?
We zitten nu met een aantal destructieve obsessies in onze cultuur. De obsessie met jongeren en jeugdigheid is er een van. De tweede is de obsessie met cijfers. Feitisisjme noem ik dat. Alles is dan een kwestie van feiten en getallen, van kijkcijfers en verkoopcijfers, statistiek en opiniepeilingen. Het museum moet dan ook meer klanten trekken.
 
Maar als dat je streven is, dan kun je er beter een pornoshop van maken. Dan noem je het een seksmuseum. Dat trekt heel veel mensen aan, ook jongeren en allochtonen.
 
Wie zich laat leiden door jeugdigheid en verkoopcijfers gaat af op de onderbuik en het uiterlijk van de dingen. Wat dan vergeten wordt, is waar het om gaat: het ontwikkelen van een innerlijk van mensen. Ook bij kunst gaat het om de cultivering van het innerlijk, en daarmee van een hoger soort genot. Als je jong bent, ben je een testosteronbom. Van kunst leren we onze driften, verlangens en angsten een mooie vorm te geven – en dat is waar het in de cultuur omgaat.