Categorie archief: filosofie

gezegend met slechte denkbeelden

vandaag 372 jaar geleden geboren:
Baruch de Spinoza, 24 november 1632
Ook bekend als Benedictus de Spinoza, Bento de Spinoza of Bento d’Espiñoza was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie samen met René Descartes en Gottfried Leibniz. Spinoza’s vader en grootvader waren Portugese joden, die in Portugal deden alsof zij christen waren om aan vervolging te ontkomen, maar die in feite joods bleven. Veel van dergelijke joden waren naar Nederland gevlucht vanwege het tolerante klimaat in dit land. In Nederland mochten zij hun joodse geloof in openheid belijden.
Benedictus de Spinoza
Spinoza op een postzegel bij de herdenking van zijn 300ste sterfjaar in 1977
In 1656 werd Spinoza uit de Amsterdamse sefardische gemeente verbannen vanwege ‘slechte denkbeelden en daden’. Welke gebeurtenissen de precieze aanleiding vormden tot zijn excommunicatie, is niet bekend. Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat hij de denkbeelden die in zijn latere geschriften worden verwoord, in de periode voor zijn excummunicatie al in het openbaar heeft verkondigd. Veel van Spinoza’s ideeën over God, engelen, en de menselijke ziel waren ketters in de ogen van de sefardiem. Spinoza meende bijvoorbeeld dat de ziel niet onsterfelijk is. Paradoxaal genoeg betekent zijn naam Baruch in het Hebreeuws: gezegend. In het Latijn vertaald is dat Benedictus, en dat is ook hoe Spinoza vaak genoemd wordt.
 
Spinoza’s filosofische stelsel wordt gekenmerkt door pantheïsme. Dit heeft hij uiteengezet in diverse werken, waaronder de Ethica, geschreven naar de vorm van De Elementen van de Griekse wiskundige Euclides. Met propositielogica probeert hij bijvoorbeeld aan te tonen dat God bestaat en dat hij een enkele substantie is.
 
Spinoza stond bekend als de grootste christen en de grootste atheïst. Volgens hem is het menselijk gedrag volledig bepaald, vrijheid bestaat uit het vermogen in te zien dat we bepaald zijn. Vrijheid is volgens hem niet het vermogen om nee te zeggen tegen wat er met ons gebeurt, maar het vermogen ja te zeggen en volledig te begrijpen waarom dingen op een bepaalde manier gebeuren.

werken
1660 – Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand
1670 – Tractatus Theologico-Politicus
1677 – Tractatus Politicus
1677 – Ethica ordine geometrico demonstrata

The Spinoza Net

kennisfreak

vandaag 287 jaar geleden geboren:
Jean Le Rond d’Alembert, 16 november 1717
Frans wiskundige. Hij was een buitenechtelijke zoon van Louis-Camus Destouches en Madame de Tencin. Hij heeft onder andere theologie gestudeerd bij de Jansenisten, was jurist, en heeft korte tijd geneeskunde gestudeerd. In juli 1739 begon d’Alembert zijn carrière als wiskundige. Hij heeft een grote bijdrage geleverd aan de partiële differentiaalvergelijking. Van hem wordt gezegd dat hij als eerste de Hoofdstelling van de Algebra formuleerde.
Jean Le Rond d'Alembert
Jean d’Alembert is wereldberoemd geworden door zijn samen met Denis Diderot tussen 1752 en 1772 uitgegeven Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, een van de belangrijkste vroege encyclopedieën in Europa. Deze encyclopedie die bestaat uit 17 delen en verscheen tussen 1751 en 1765, geldt als een van de hoogtepunten uit het tijdperk van de Verlichting.

A – Azymites: Juni 1751
B – Cézimbra: Januari 1752
Cha- Consécration: Oktober 1753
Conseil – Dizier, Saint: Oktober 1754
Do – Esymnete: November 1755
Et – Fne: Oktober 1756
Foang- Gythium: November 1757
H – Itzehoa: December 1765
Ju – Mamira: December 1765
Mammelle – Myva: December 1765
N – Parkinsone: December 1765
Parlement – Potytric: December 1765
Pomacies – Reggio: December 1765
Reggio – Semyda: December 1765
Sen – Tchupriki: December 1765
Teanum – Vénerie: December 1765
Vénérien – Zzuéné plus ‘Articles omis’: December 1765

d’Alembert op wiskundeweb.nl

bruggenbouwer

vandaag 288 jaar geleden overleden:
Gottfried Wilhelm Leibniz, 14 november 1716
(…)Leibniz zocht zijn leven lang naar een allesomvattende synthese voor wetenschap en filosofie. In 1714, twee jaar voor zijn dood, publiceerde hij zijn werk la Monadologie, waarin hij stelde dat alles bestaat uit ontelbare eenheden of krachtpunten van verschillende bewustzijnsgraad die hij monaden noemde, de individuele eigenschappen die het verleden, heden en toekomst van elk ding zouden bepalen. Hoewel de monaden onafhankelijk van elkaar waren, was hun interactie voorspelbaar.
Leibniz
Voor hem betekende dat dat christelijk geloof en wetenschappelijke redenering niet met elkaar in tegenspraak hoeven te zijn. Hij ging uit van een tevoren door God vastgelegde orde (van de monaden) en gaf dit principe de naam harmonia praestabilita. Deze visie werd overigens geridiculiseerd door Voltaire in zijn Candide.
 
(…) Leibniz streefde zijn hele leven naar harmonie op zoveel mogelijk fronten. Behalve zijn monadenleer en zijn tekentaal trachtte hij tevens zoveel mogelijk wetenschappers tot samenwerking te bewegen. Hij stichtte (min of meer) de Berlijnse Academie van Wetenschappen en ondernam ook pogingen om alle christelijke kerken nader tot elkaar te brengen.

Leibniz op wiskundeweb.nl | the Monadology online | Leibniz, an universal philosopher by Markku Roinila