
schetsboek [ 1 ]


Eerder in deze serie liet ik al iets zien over de productie van visuele oorlogsverslaggeving in Harper’s Weekly tijdens de Civil War. Twee van de belangrijkste kunstenaars die je met de Amerikaanse Burgeroorlog kunt verbinden, zijn de fotograaf Mathew Brady en de illustrator en schilder Winslow Homer. Bij het uitbreken van de oorlog in 1861 was Homer in dienst bij Harper’s Weekly waar hij aan de hand van Brady‘s foto’s schetsen maakte en overbracht op houten blokken. Van de graveur werd geen artisticiteit of persoonlijke interpretatie verwacht. Maar voor de jonge Homer bleek dit reproductieve werk later een vruchtbaar begin van zijn carrière. Op de onderstaande voorpagina staat de eerste prent die hij in 1861 voor Harper’s Weekly produceerde.


alle posts uit deze reeks | Winslow Homer in HW [ sonofthesouth.net ]
Als je Marshall McLuhan’s beroemde uitspraak the medium is the message eens toepast op de geschiedenis van het beeld en dus op onze beeldvorming van de werkelijkheid, dan krijgt het begrip mechanisch wereldbeeld een heel concrete betekenis. Deze term komt uit de filosofie en meestal duiden we hiermee het wereldbeeld aan dat zich in de zeventiende en achttiende eeuw ontwikkelde. Het universum wordt in dit wereldbeeld voorgesteld als een onvoorstelbaar ingewikkelde machine die gehoorzaamt aan de universele wetten van de mechanica. In 1748 stelde de Franse arts en filosoof Julien Offray de la Mettrie in l’ homme machine dat óók de mens een machine is. Omstreeks het midden van de negentiende eeuw zou de mechanische en rationele wereldbeschouwing de wereld vervlakt hebben tot ‘materie’ en ‘nut’.
In de geschiedenis van het beeld wordt de mechanisering van het wereldbeeld duidelijk zichtbaar in de fotografie. Fotografie maakt het mogelijk een beeld te maken, niet door mensenhanden gemaakt. Fotografie betekent letterlijk “schrijven met/door licht”. Een foto is een uitwerking van universele optische en chemische wetten. Sinds 1839 is beeldvorming radicaal gemechaniseerd. In de negentiende eeuw konden foto’s nog niet in massaproductie worden genomen. Als substituut voor foto’s zouden tot ver in de negentiende eeuw staalgravures worden gebruikt die wel voor druk in grote oplagen geschikt waren.

Vandaag precies 131 jaar geleden (4 maart 1880) werd in de New York Daily Graphic voor het eerst een foto in half-tone afgedrukt. Het halftoonraster zou het einde betekenen van de staalgravure. Vanaf het begin van de vorige eeuw werden foto’s in massaproductie afgedrukt, aanvankelijk nog in zwart-wit.

Alle digitale beelden zijn opgebouwd uit pixels. De pixel is net als het atoom het kleinste bouwsteentje. Digitale beelden vertegenwoordigen volmaakt een materialistisch wereldbeeld. Ze zijn opgebouwd uit dode pixels, zoals alle levende wezens opgebouwd zijn uit ‘levende pixels’, het DNA. Waar het persoonlijke handschrift, en daarmee de menselijke maat, uit de beeldvorming verdwenen is, worden wij tenslotte zélf door digitale beeldvorming tot een DNA-puzzel gereduceerd.

In de voetsporen van Heidegger
Voetnoten bij de 19e eeuw
Amerikaanse Burgeroorlog
Napoleon en zijn schilders
Landschapsschilders uit de Goethezeit
Schilders in Italië
De schilder en zijn broodheer
De waakzaamheid van het hart
Ovidius’ Metamorphosen
Dantes Divina Commedia
Wolkenkrabbers
Op zoek naar de atoomstijl
Een avontuur van luitenant Blueberry
My favourite things