In januari 1975 zat ik in de zesde klas van de basisschool. Ik was nog te jong voor de discotheek en kon noch het gekreun van Donna Summer noch het Frans van Patti Labelle “een plek geven” in mijn elfjarige zieltje. Maar ik begreep toch wel dat het om iets ondeugends ging: halfnaakte dames in badpakken die met de heupen stonden te wiegen en die door Ad Visser of Sjef van Oekel enthousiast werden aangekondigd.

Toen ik op de middelbare school kwam, ontwaakte de puber in mij en begon ik het gekreun van Donna “een plek gaan geven”. Haar lady of the night zag ik overigens bij andere artiesten terugkeren. Van Abba leerde ik dat ze “only seventeen” was. De disco dreunde en Donna kreunde vanaf januari 1975 de tweede helft van de jaren zeventig door, ondanks de opkomst van punk, ska, reggae en new wave. “Disco really made it” zong Gruppo Sportivo in 1979. “it’s empty and I hate it” Dat disco leeg is, wisten we al van een andere discohit uit 1975. Fly Robin fly van Silver Convention kende slechts zes woorden: Fly, Robin, Up, To, The en Sky. Maar om teksten gaat het niet bij disco. Yes sir, I can boogie.

Het feestje van de disco had een apocalypstisch einde. De losbandigheid waartoe disco en discotheken in de jaren zeventig een voorzet hadden gegeven, leidde in de loop van de jaren tachtig niet alleen in een explosie van allerlei soorten SOA’s, maar tenslotte ook in het gevreesde dodelijke HIV-virus.

Overigens stond Killer Queen, de eerste hitsingle van Queen in ons land, op een derde plaats in de Top 40 van 18 januari 1975. Hoger zou deze plaat niet komen. Twee weken later, op 1 februari 1975, bereikte Voulez vous coucher avec moi ce soir van Labelle de eerste plaats.

De Eerste Wereldoorlog was de laatste oorlog van het Habsburgse keizerrijk. Het werd ook haar ondergang. Op zich was het al een wonder dat het in 1914 nog bestond. Aan het begin van de twintigste eeuw was de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije in Midden-Europa een anachronisme geworden. Sinds het door Pruisen verslagen was in 1866, verkeerde het in een staat van ontbinding. Het nationalisme had onder de verschillende volkeren binnen het Habsburgse Rijk nationaal zelfbewustzijn aangewakkerd. Vroeg of laat moest het eens zo machtige Rijk wel uiteenvallen.

Toch streden in de Eerste Wereldoorlog Polen, Tsjechen, Slowaken, Slovenen, Kroaten, Hongaren, Roemenen en Oekraïners samen met Oostenrijkers tegen de vijand in het Oosten: Rusland, de grote broer van Servië. In 1915 kwam er in het Zuidwesten nog een front bij toen Italië zich tegen de centrale mogendheden keerde.

In juni ging het internetproject Erster Weltkrieg und das Ende der Habsburgermonarchie van start. De online tentoonstelling belicht op indrukwekkende wijze de oorlog vanuit Habsburgs perspectief en is een onderdeel van het bestaande project Die Welt der Habsburger.

Am 24. Juni 2014 geht das neue Projekt des mehrfach ausgezeichneten Portals „Die Welt der Habsburger“ online. Für die neue Web-Ausstellung haben ein 7-köpfiges Team und eine Reihe von GastautorInnen unter der wissenschaftlichen Leitung von Univ.-Prof. Franz X. Eder seit Anfang 2013 recherchiert und über 1.000 Abbildungen sowie Ton- und Filmquellen gesammelt. Dabei ist nicht nur Quellenmaterial aus unterschiedlichen Archiven, sondern auch eine Vielzahl an Erinnerungsstücken aus Privatbesitz zusammengetragen worden.
 
Bron: ww1.habsburger.net

Träger der Online-Ausstellung ist, wie bereits bei der „Welt der Habsburger“, die Schloß Schönbrunn Kultur- und Betriebsges.m.b.H. unter der Leitung von Dr. Franz Sattlecker. „Das Ende der Donaumonarchie und der Erste Weltkrieg sind untrennbar miteinander verbunden. Wir sehen es als unsere Verantwortung, nicht nur das bauliche Erbe der Habsburger zu bewahren, sondern auch über das Ende der Dynastie und ihre Rolle im Weltkrieg zu berichten. Vor allem aber möchten wir aufzeigen, was die Schrecken des Krieges und die drastischen gesellschaftlichen Veränderungen für die Menschen in Österreich bedeutet haben“, erklärt Sattlecker.
 
Bron: ww1.habsburger.net

Erster Weltkrieg und das Ende der Habsburgermonarchie [ ww1.habsburger.net ]

Volgens Civilization is The First World War van de Engelse militaire historicus John Keegan (1934-2012) het beste boek over de Eerste Wereldoorlog. Ik ben er weer eens in aan het lezen. Keegan heeft drie hoofdstukken nodig voor de beschrijving van de achtergronden en het voorspel van de Grote Oorlog die in augustus 1914 uitbreekt.

Het eerste hoofdstuk (Een Europese Tragedie) begint met de zakelijke zin: “De Eerste Wereldoorlog was een onnodig en tragisch conflict.” en beschrijft de machtsverhoudingen in Europa honderd jaar geleden. Sinds 1815 bepaalde in Europa het Concert der Grootmachten de internationale verhoudingen. Conflicten werden diplomatiek bezworen. Behalve Frankrijk en Zwitserland waren alle Europese landen sinds 1870 monarchieën en met huwelijken werden allianties gesmeed. In de tweede helft van de negentiende eeuw waren er verschillende gewapende conflicten op Europees grondgebied geweest zoals de Eerste Deense Oorlog (1848-1851), Krimoorlog (1853-1856) , de Tweede Deense Oorlog (1864) , de Duitse Oorlog (1866) , de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871) en de Russisch-Turkse Oorlog (1877-1878) en een lange reeks koloniale oorlogen. Maar een langdurige oorlog waar alle grootmachten bij betrokken waren, was sinds 1815 niet meer voorgekomen.

Honderd jaar geleden wist men in Europa dus eigenlijk niet meer precies wat oorlog betekende. De Frans-Duitse Oorlog was snel beslist en had de Fransen zo vernederd dat er een grote haat was naar Duitsland dat in 1870 Elzas-Lotheringen bij het Duitse Rijk had gevoegd. Bismarck, de geniale diplomaat, wist tot zijn vertrek in 1890 de spanningen tussen de grootmachten steeds te bezweren. Toen Wilhelm II in 1890 letterlijk een andere koers ging varen, want met het bouwen van een Duitse vloot provoceerde hij Engeland, liepen de spanningen in Europa op.

Ook tussen Duitsland en Rusland boterde het na 1890 niet meer. Met het Rücksicheringsvertrag (1887) tussen Duitsland en Rusland, dat door Bismarck gekoesterd werd, sprong de nieuwe keizer niet voorzichtig om. Hij verspeelde voor Duitsland zijn machtige bondgenoot in het oosten omdat Rusland uit teleurstelling over de nieuwe weg die Wilhelm II was ingeslagen, het verdrag in 1890 niet verlengde. Daardoor was een tweefrontenoorlog, de schrik van Bismarck, denkbaar geworden.Tsaar Nicolaas II zag de bui hangen en pleitte in 1890 voor wapenbeperking en de oprichting van een internationaal hof van arbitrage om de vrede in Europa te garanderen. De twee Internationale Haagse Vredesconferenties (1899 en 1907) zouden hieruit voortkomen.

John Keegan was militair historicus en de nadruk in zijn boek ligt op het militaire aspect. In plaats van wapenbeperking ontstond er na 1890 juist een wapenwedloop. Na 1898 toen in Duitsland de Eerste Vlootwet werd aangenomen, nam de bewapening alleen maar toe. Engeland zou daarop reageren met de Dreadnought, een onverslaanbaar slagschip waarvan de eerste in 1906 te water gelaten werd. De artillerie was door technologische ontwikkelingen enorm toegenomen, zodat er aan het begin van de twintigste eeuw door alle Europese grootmachten een huiveringwekkende vernietigingskracht werd opgebouwd, die uiteindelijk tot de zelfmoord van het Avondland zou leiden.

In het tweede hoofdstuk (Oorlogsplannen) bespreekt Keegan de papieren oorlogsplannen van Duitsland, Frankrijk, Rusland, Oostenrijk en Engeland, waarbij hij terecht de meeste aandacht besteedt aan het Duitse Schlieffenplan. Dit aanvalsplan op Frankrijk via Belgiëen Luxemburg was verantwoordelijk voor de verschrikkingen van het westelijk front. De voorgenomen Blitzkrieg zou zoals bekend binnen twee maanden vastlopen in een Sitzkrieg, een uitzichtsloze loopgravenoorlog waarin miljoenen soldaten als kanonnenvlees stierven.

Het derde hoofdstuk (De crisis van 1914) gaat helemaal over de julicrisis van 1914. Zoals bekend begon deze op 28 juni 1914 met de moord op kroonprins Frans Ferdinand in Sarajevo. Op 23 juli zou van Oostenrijk-Hongarije aan Serviëeen ultimatum stellen. In feite was dit een casus belli om Serviëbinnen te kunnen vallen. Op 28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije, gesteund door Duitsland, de oorlog aan Servië. Hiermee was het startsein voor de Eerste Wereldoorlog gegeven. Op 3 augustus verklaarde Duitsland de oorlog aan Frankrijk. Een dag later was ook Engeland in oorlog met Duitsland. Tenslotte volgde op 5 augustus de oorlogsverklaring van Oostenrijk-Hongarije aan Rusland. De Grote Oorlog was uitgebroken. Toen de Verenigde Staten op 6 april 1917 bij de oorlog in Europa betrokken raakte was er pas sprake van een wereldoorlog. In een van mijn oude geschiedenisboeken heeft een scholier tijdens de Eerste Wereldoorlog met potlood in de kantlijn geschreven: Europeesche Oorlog 1914 tot ??

wereldoorlog1418.nl