Na de klassieker Murder my sweet (1944) maakte Edward Dmytryk een heel ander soort film noir. John Paxton baseerde zijn filmscript ditmaal op het detectiveverhaal The Brick Foxhole van Richard Brooks uit 1945. De hoofdpersoon is geen hardboiled privédetective die tegenover een femme fatale komt te staan, maar een filosofische politiecommissaris a la Maigret, die een moord moet oplossen waarbij verschillende Amerikaanse militairen betrokken zijn. Geen detectiveverhaal in de stijl van Raymond Chandler dus, en inhoudelijk wijkt het nogal af van een typische film noir.

Crossfire is de eerste B-film die voor (vijf!) oscars genomineerd werd en dat is mede te danken aan het controversiële onderwerp. Vlak na de oorlog toen de verbijstering over de holocaust nog totaal was, stelde deze film het anti-semitisme in de Verenigde Staten aan de kaak. In Crossfire wordt een joodse man vermoord omdat hij jood is. Oorspronkelijk was het slachtoffer in de novelle van Richard Brooks een homoseksuele man, maar de filmmaatschappij zag dat niet zitten. Een ander maatschappelijk thema dat aan bod kwam en in 1947 bijzonder actueel was, is het post traumatische stress syndroom onder Amerikaanse militairen die in Europa en in de Pacific gevochten hadden.

Crossfire breekt met het strakke Hollywoodschema waarin the good en the bad boys altijd duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Wanneer een Amerikaanse oorlogsveteraan een joodse zakenman doodt vanuit zijn jodenhaat, wordt het schema doorbroken. Op een gegeven moment wordt de film wat prekerig als commissaris Finlay een monoloog houdt over racisme en haat. Crossfire is geen uitgesproken film noir maar wel blijvend actueel, een tijdloos verhaal dat zich afspeelt onder veteranen vlak na de Tweede Wereldoorlog. Maar het zou evengoed kunnen gaan over de Irak- en Afghanistanveteranen van nu.

Crossfire [ movie2movie.nl ] | Crossfire [ imdb.com ]

comic noir [ 1 ] | comic noir [ 2 ] | comic noir [ 3 ]

Raymond Chandler (1888-1959) werkte bij een petroleummaatschappij voordat hij full time detectiveverhalen ging schrijven. In 1933 verscheen zijn eerste korte verhaal in het legendarische pulpmagazine The Black Mask. In 1939 voegde Chandler een paar korte verhalen samen voor The Big Sleep, zijn eerste novel met privé detective Philip Marlowe. Het jaar daarop volgde Farewell my Love. Beide boeken zouden verfilmd worden. In 1944 werd Farewell my Love verfilmd met Dick Powell als Philip Marlowe en kort daarop volgde de verfilming van The Big Sleep. De laatste film zou Humphrey Bogart als de ultieme Marlowe introduceren. In The Maltese Falcon had Bogart al de rol van privé detective Sam Spade gespeeld. De verfilmingen maakten Chandler’s romanfiguur Philip Marlowe in één klap wereldberoemd.

The Big Sleep (1946) is nog altijd bekender dan Murder my Sweet (de verfilming van Farewell my Love ). Toch is Murder my Sweet erg belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de film noir. The Maltese Falcon (1941) mag dan algemeen als de eerste echte noir beschouwd worden, pas in Murder my Sweet zijn alle elementen van de film noir bij elkaar gekomen. Vooral de dialogen zijn hier vlijmscherp. Chandler was er een meester in.

Raymond Chandler zou Dashiel Hammett, de schrijver van het zeer succesvolle The Maltese Falcon al snel evenaren. Niet alleen werden tussen 1944 en 1947 vier romans met Philip Marlowe verfilmd. Naast The Big Sleep en Farewell, My Lovely werden ook The Lady in the Lake en The High Window (onder de naam The Brasher Doubloon) verfilmd. Chandler schreef ook nog samen met Billy Wilder het script van Double Indemnity en solo (maar dronken) het script van The Blue Dahlia.

Hoewel Humphrey Bogart in The Big Sleep de ultieme Marlowe heeft neergezet, had Dick Powell in Murder my sweet al een heerlijke interpretatie gegeven. Powell was een bekende zanger die met Murder my sweet zijn sprong naar de film wilde maken. Zijn imago moest radicaal veranderen van een brave musicalzanger naar een cynische detective. Terwijl Bogart zijn rol als Marlowe strak, scherp en perfectionistisch vertolkt, brengt Powell er humor in. Soms gaat hij zelfs in de richting van het clowneske. Regisseur Edward Dmytryk stuurt vaak aan op over acting wat de film niet realistischer maakt, maar hij blijft daardoor wel in de sfeer van Chandler‘s boek.

Robert Montgomery en George Montgomery speelden in 1947 na Bogart ieder ook een keer Marlowe. De vertolking van George Montgomery in The Brasher Doubloon(1947) ken ik niet, maar The Lady in the Lake van Robert Montgomery wel. In deze film is de subjectieve camera op radicale wijze toegepast. We zien alles consequent vanuit het standpunt van Philip Marlowe. De camera zit als het ware in het hoofd van Marlowe en alleen als hij in de spiegel kijkt, zien we regisseur Robert Montgomery als Marlowe. Destijds werd The Lady in the Lake met zijn grensverleggende camera met veel tromgeroffel aangekondigd maar daarna werd er weinig meer van gehoord. Het bleef bij een eenmalig experiment. In de klassieke noirs zijn er dus eigenlijk drie Marlowe’s : Dick Powell, Humphrey Bogart en George Montgomery. Bogart vind ik de beste, Powell de leukste.

Murder my sweet [ movie2movie.nl ] | Murder my sweet [ imdb.com ]