Categorie archief: film

heldenstad

Premiere van Blockade van Sergej Loznitsa
op het Filmfestival van Rotterdam

Vorig jaar juni kwam ik al zwervend over het Vasilevsky Ostra in Sint-Petersburg op een militaire begraafplaats terecht waar slachtoffers liggen van de blockade van Leningrad (1941-43). De grote herdenking (60 jaar na de overwinning op het fascisme) was een maand eerder geweest en overal op de begraafplaats stonden nog erekransen met plastic bloemen en rode sterren. Het 900-dagen durende beleg van Leningrad heeft aan ongeveer 640.000 slachtoffers het leven gekost, eenderde van de toenmalige bevolking.

Dat Leningrad na de Grote Vaderlandse Oorlog tot Heldenstad zou worden uitgeroepen stond waarschijnlijk voor het beleg al in de draaiboeken. De jonge Sovjet Unie had mythen (dus helden) nodig en Stalin besloot dat de inwoners niet mochten evacueren en zo werden honderdduizenden ten dode opgeschreven. De meeste slachtoffers vielen niet door vijandelijk vuur maar door honger en kou, vooral tijdens de barre wintermaanden.

blockade Leningrad
straatbeeld tijdens het beleg van Leningrad

Op het Filmfestival van Rotterdam is de film Blockade de Russische cineast Sergej Loznitsa in premiere gegaan. De film is opgebouwd uit gevonden filmfragmenten uit de archieven in Moskou en toont een indrukwekkend beeld van het gruwelijkste beleg aller tijden.

Het beeld bestaat uitsluitend uit materiaal over de belegering van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog, dat Sergej Loznitsa vond in de archieven in Moskou. Door de van oorsprong zwijgende opnamen van een nauwgezet gereconstrueerde en haast perfecte geluidsband te voorzien, lijken de scènes van het dagelijks leven onder het beleg zich in het heden af te spelen. Door de montage niet te verknippen maar de scènes de ruimte te geven een verhaal te vertellen, ontrekken de scènes zich aan de specifieke historische gebeurtenissen en gaan een nieuw leven lijden. Ze roepen niet zozeer herinneringen op aan een verleden, maar worden een adembenemende reanimatie van de werkelijkheid.
 
Bron: filmfestivalrotterdam.com
blockade Leningrad
In seinem jüngsten Film Blockade , den Loznitsa erst vor wenigen Wochen fertiggestellt hat, ist die Arbeit auf der Tonspur ganz entscheidend. Der Film ist ein historisches Portrait Leningrads während der Blockade im Zweiten Weltkrieg, das Loznitsa ausschließlich aus Material aus den Moskauer Archiven zusammengestellt hat. Loznitsa imaginiert zu dem stummen Geschehen im Bild eine Tonspur, synchronisiert nachträglich, was auf Bildebene zu sehen ist, ordnet Geräusche zu, die auf der Tonspur unterstützen, was sich im Bild ereignet. Die Töne sind technisch vollkommen, genau zum Bild gesetzt und erzeugen eine unausweichliche, akustische Präsenz der Szenen, so als würden sie im Moment passieren. Durch diese Arbeit auf der Tonspur, entreißt Loznitsa die Bilder dem Aspekt des Archivierten, Vergangenen; er “reanimiert” sie und verlegt die Bilder wieder dahin, woher sie einst kamen: in die Mitte eines sich im Moment des Filmens ereignenden Lebens.
 
Im Kontext seiner eigenen Filme wirkt Blockade wie ein Film, in dem auch die Bilder Loznitsa selbst zugeordnet werden können. Auch Blockade faßt wiederkehrende Szenen zu längeren thematischen Sequenzen zusammen, gibt den Archivbildern dadurch Dauer, die ihnen eine ganz spezifische Präsenz verleiht. Szenerien, wie das Aufsammeln des Bausschutts nach einem Bombenangriff und das Abtransportieren von Leichen mit Handwägen, ruft Loznitsa nicht als einmalige historische Situation auf, sondern bündelt sie zu wiederkehrenden Handlungen. Erst in der Wiederholung verlieren die Bilder das Präteritum einer vergangen Zeit und erhalten in der Wiederkehr den Charakter historischen Präsens, eines quasi präsenten Lebens. Das Vergangene zur Gegenwart machen – bei Loznitsa erhält der Zeitenwechsel immer auch die Dimension der Metapher. Die Blockade ist auch noch heute auszumachen, die Geschichte kommt nicht voran in Russland, sondern dreht sich, wie die Kamera beim weitläufigen 360-Grad-Schwenk, im Kreis.

foto’s op Voice of Russia.

Ik hou niet van fantasyfilms

gezien in de bioscoop: The Chronicles of Narnia

Na de prachtige film Shadowlands over de schrijver C.S. Lewis, ben ik gisterenavond naar de verfilming van zijn Narnia-boeken geweest en ik kwam al snel tot bovenstaande conclusie. De hoofdpersonen komen via een kleerkast in een andere wereld terecht en je voelt ‘ m al : daar zal wel een of andere strijd tussen goed en kwaad aan de gang zijn, en ja hoor!

Ongetwijfeld is Narnia het antwoord van Disney op het succes van de Harry Potterfilms en The Lord of the Rings en trekt het een groot publiek. Maar ik hou niet van die groteske veldslagen met griezels en zeker niet van een leeuw die de Opstanding imiteert.

The Chronicles of Narnia
Fantasy van het type sword and sorcery is altijd weer zo uitgekauwd en oppervlakkig: een scheutje middeleeuwen en een scheutje magie, wat harige mutanten met een slecht gebit en vooral veel quasi-diepzinnige symboliek.
De Kronieken van Narnia is een zevendelige boekenserie in het fantasy-genre, geschreven door C.S. Lewis. De boeken werden jaarlijks gepubliceerd van 1950 tot en met 1956 en zijn allemaal in het Nederlands vertaald. Oorspronkelijk zijn de boeken uitgegeven in een niet-chronologische volgorde. “Het neefje van de tovenaar” en “Het paard en de jongen” verschenen bijvoorbeeld als laatste. Later zijn de boeken als chronologische serie uitgegeven.
 
De boeken gaan over een magisch land, Narnia. Het ontstaan van Narnia en de contacten tussen onze wereld en Narnia worden beschreven in het boek “Het neefje van de tovenaar”. Net als J.R.R. Tolkien, mede-christen en goede vriend van C.S. Lewis, verweefde Lewis verschillende christelijke thema’s in de boekenserie. Naar verluidt ging Lewis volgens Tolkien met de Narnia-verhalen daar zelfs zodanig ver in, dat Tolkien het niet eerbiedig meer vond. Met name in het tweede deel van de serie is er een duidelijke analogie aan te wijzen tussen Jezus Christus en de leeuw Aslan.

narniafilms.nl | over C.S.Lewis [wikipedia]

shadowlands

Gisterenavond gezien op DVD: Shadowlands (1993)
met Antony Hopkins en Debra Winger (en dank aan Tom die mij de DVD leende)

shadowlandsDe Engelse schrijver C.S. Lewis lijkt zijn leven helemaal onder controle te hebben en leidt als vrijgezel samen met zijn broer een ordelijk bestaan in het Oxford van de jaren vijftig. Hij is professor aan de universiteit, een gevierd schrijver en houdt overal in Engeland lezingen waarin hij spreekt over de grote thema’s van het leven. Zo weet hij o.a. dat het lijden zin heeft en dat we het nodig hebben om mens te worden. Het publiek hangt aan zijn lippen. Hij weet het allemaal mooi te verwoorden. Maar wanneer hij Joy Gresham ontmoet, wordt zijn rustige leventje in Oxford doorkruist door het leven zelf en gaat hij kopje onder in datgene waar hij zo mooi over kan spreken. Mooi gespeeld door Antony Hopkins en Debra Winger, die genomineerd werd met een oscar voor haar rol als Joy Gresham.

Richard Attenborough was zeventig toen hij Shadowlands maakte, in 1993, en dat merk je eraan: dit is een liefdesdrama dat alle jeugdige fantasieën over wonderlijke, stormachtige romantische avonturen achter zich laat en ervoor kiest om ons in de plaats daarvan een stil, rustig, subtiel portret te geven van twee mensen die van elkaar gaan houden, bijna zonder dat ze het zelf in de gaten hebben. Conventionele filmwijsheid zegt dat liefde iets is dat met een enorme knal plaatsvindt. Attenborough weet wel beter in Shadowlands, dat is verliefdheid. Liefde daarentegen, is als een virus dat onopgemerkt je systeem binnenkruipt. En dan plots, kun je je niet meer voorstellen hoe je zonder die andere persoon verder zou moeten. Het is dat soort van liefde – volwassen, rijp, doorleefd – die in deze film centraal staat.
 
Bron: digg.be

Into the Wardrobe – a C. S. Lewis web site [ cslewis.drzeus.net ]