Categorie archief: Duitsland

Eisenstein & Das Kapital

vandaag verschijnen bij Suhrkamp Verlag drie DVD’s over Das Kapital
Nachrichten aus der ideologischen Antike. Marx – Eisenstein – Das Kapital
“Aller Anfang ist schwer, gilt in jeder Wissenschaft.” So schreibt Karl Marx 1867 in seinem Vorwort zu Das Kapital. Sein Satz gilt auch für jede Kunst, wie Sergei Eisenstein merken musste. Der fasste 1927 den Entschluss, Das Kapital zu verfilmen – und das hieß nicht, wie Oskar Negt völlig zu Recht anmerkt, einen Film über Das Kapital, sondern die wissenschaftliche Studie selbst zur Grundlage einer Filmhandlung zu machen: Bilder zu finden, die jenen Prozess zeigen, den Marx beschreibt und der, wie gleichfalls Negt sagt, sich erst jetzt in der Globalisierung nicht als prophetisch, sondern vielmehr als genau analysiert zeige. Das sagt Negt im Gespräch mit Alexander Kluge, der sich acht Jahrzehnte nach Eisenstein mit dessen Idee befasst und sie kurzentschlossen umgesetzt hat.
 
Bron: Alexander Kluge verfilmt Das Kapital
Marx en Engels
Lenin verdween in Oost-Berlijn uit het straatbeeld, maar de Duitse filosofen Karl Marx en Friedrich Engels mochten blijven
Allerdings hat er Das Kapital nicht als Grundzug der Handlung seines Films (der am 19. November als DVD erscheint) gewählt, der denn auch nicht einfach „Das Kapital“ heißt, sondern „Nachrichten aus der ideologischen Antike: Marx – Eisenstein –Das Kapital. Kluge wählte also den bequemeren Ausweg, den Negt angesprochen hatte: den eines Films über das Buch von Marx. Mag man am Anfang noch meinen, wenn einem aus der eleganten Hülle der neuen Filmedition Suhrkamp die drei DVDs entgegenblinken, deren Zahl könne sich dem Vorbild des „Kapitals“ verdanken, das ja auch in drei Bänden erschienen ist, so wird man bald eines Besseren belehrt: Die erste DVD beschäftigt sich mit Eisensteins Anspruch an eine Verfilmung, die zweite widmet sich dem Verhältnis von Menschen und Dingen, die dritte schließlich stellt die Tauschgesellschaft in den Mittelpunkt.
 
Bron: Alexander Kluge verfilmt Das Kapital
Karl Marx
Karl Marx (1818-1883) op een postzegel uit 1948, Deutsche Post was de post van de Russische bezettingszone die een jaar later DDR zou gaan heten

Eisenstein der mit Panzerkreuzer Potemkin (1926) die Filmsprache revolutionierte, wollte Marx„ Hauptwerk verfilmen, »kinofizieren«. Die Herausforderung, die von einem solchen Werk ausgeht, so glaubte Eisenstein, würde die Filmkunst von Grund auf verändern. Ihm schwebte die Anwendung völlig neuer, von James Joyce„ Ulysses abgeleiteter Formen vor: »faits divers«, »emotionale Konvolute« und Reihen »dialektischer Bilder«. 80 Jahre später kommentiert Alexander Kluge Eisensteins monumentalen Plan. Auf drei DVD sammelt er filmische Miniaturen zu Marx„ Theorie, die uns so nah und so fern ist wie die Antike. Gespräche mit Peter Sloterdijk, Dietmar Dath, Oskar Negt, Boris Groys, Rainer Stollmann und anderen montieren ganz unterschiedliche Perspektiven auf Das Kapital.

Nachrichten aus der ideologischen Antike. Marx – Eisenstein – Das Kapital

‘kleine geschiedenis’

Ik kijk op DVD naar de eerste reeks Heimat van Edgar Reitz
vrijdag op Nederland 2 om 22.45 zendt de VPRO weer Heimat 3 uit

HunsrückEigenlijk bestaat er geen kleine of grote geschiedenis. De vraag “waar was jij toen Kennedy vermoord werd?” bewijst dat de wereldgeschiedenis altijd is ingebed in de geschiedenis van ons eigen leven. Geschiedenis kun je uitsluitend waarnemen vanuit je eigen perspectief. Objectieve geschiedschrijving blijft in het beste geval een benadering en in het slechtste geval is het propaganda, dus (verkapte) geschiedvervalsing. Ooit vertelde een historische onderzoeker mij dat het lezen van een biografie de beste manier is om een bepaalde tijd te leren kennen. Vanuit deze opvatting heeft Edgar Reitz zijn Heimat gemaakt: het verhaal van de Duitse Twintigste Eeuw gezien door de levens van een familie uit een dorpje op de Hunsrück. In onze sterk geïndividualiseerde tijd met veel aandacht voor het persoonlijke leven, spreekt deze vorm van geschiedschrijving het meest aan. Het succes van Hoe God verdween uit Jorwerd van Geert Mak heeft daar ongetwijfeld mee te maken. In Europa blijft de grote met de kleine geschiedenis verbinden, maar het gaat in dat boek vooral ook over de verbinding tussen het eigen heden en het andere heden, het heden van onze (over)grootouders.

Honderd jaar geleden was geschiedenis heel iets anders. Ik verzamel oude schoolboeken geschiedenis en heb twee expemplaren uit 1908. De HBS-scholieren werden geacht een grote feitenkennis te hebben. In de leerboeken stonden in de marges de onvermijdelijke jaartallen met vetgedrukte historische feiten erbij. De geschiedenis gezien vanuit een stoel in de hemel en daarmee het broertje van de cartografie. Want de kaart van Nederland om maar wat te noemen, die zul je in een mensenleven nooit waarnemen, tenzij je astronaut bent. Met Heimat landt de grote geschiedenis weer op aarde, ergens in een boerendorpje en is verweven met die andere grote gebeurtenissen, de eerste schooldag of de eerste verliefdheid. Of gewoon heel kleine gebeurtenisjes. Dat is de charme van Heimat. Tegelijkertijd roept deze serie weemoed op omdat het allemaal voorbij gegaan is en je er niet meer naar terug kunt keren. Tenzij je de DVD weer opnieuw afspeelt. Edgar Reitz heeft terecht opgemerkt dat Heimat film is geworden.

heimat123.de

wie es eigentlich gewesen ist

vandaag gaat in ons land Der Baader Meinhof Komplex in premiere

de filmposterIn de zomer van 1976 had iemand op de schutting “Ulrike lééft” geschreven en die kreet was door iemand anders weer beantwoord door daaronder “Frank Zappa ook” te schrijven. Ergens anders op die schutting stonden omcirkelde A’s van schutting-anarchisten, misschien wel jongens van thirteen something zoals ik. Dat was mijn eerste ontmoeting met het anarchisme. Frank Zappa en Ulrike Meinhof hoorden daar voor mijn gevoel bij. Maar Frank Zappa was natuurlijk een maffe weirdo en Ulrike Meinhof een terrorist. In ieder geval waren ze beiden stout op hun vakgebied (Ulrike had o.a. een studie pedagogiek gevolgd.) en hadden ze moeite om zich aan te passen. Voor het overige zijn er meer verschillen dan overeenkomsten tussen die twee.

De film Der Baader Meinhof Komplex schijnt vooral een nauwkeurige reconstructie van de feiten te zijn. Daarnaast is het een reconstructie van een tijdsbeeld. Evenals Der Untergang wordt alles tot in de kleinste details nagebootst: niet alleen de zonnebril met vleugeltjes van Ulrike Meinhof, ook de LP’s die Andreas Baader in zijn cel beluisterde, alles klopt. Objectiverende geschiedschrijving heeft sinds Leopold von Ranke een traditie in Duitsland. Sinds Der Untergang heeft men er nu een nieuw woord voor gevonden: ‘Vereichingerung’, afgeleid van de filmproducent Bernd Eichinger. Ik hoop dit weekend te gaan zien wie es eigentlich gewesen ist.

Der Baader Meinhof Komplex trailer
Der Baader Meinhof Komplex is de duurste Duitse film aller tijden en de Duitse inzending voor de Oscars, maar kreeg uiteenlopende kritieken. Een van de kritiekpunten is dat het vooral een bloedstollende actiefilm is geworden (zie ter illustratie de trailer onderaan dit bericht), die niet al te veel licht werpt op de karakters of de radicalisering van de RAF. Jonge, hippe, linkse terroristen met niet geheel duidelijke idealen en karakters staan centraal. Wordt de romantische revolutionaire mythe, die om de RAF heen hangt, zo niet al te erg behouden?
 
Een tweede verwijt is dat er weinig aandacht is voor de slachtoffers van het RAF-geweld: ze worden wel steeds neergeschoten, maar krijgen nauwelijks een „gezicht„ – alles draait om de terroristen en hun perspectief. De slachtoffers zijn vrijwel allemaal letterlijk figuranten in de film, zoals ze dat voor de RAF-kopstukken van destijds ook waren.
 
Bron: weblogs.vpro.nl

bmk.film.de