Categorie archief: Duitsland

Straatsburg [ 1 ]

op 7 juli bezochten we Straatsburg

Vorige maand bezochten we voor de eerste maal Straatsburg. Het was een bliksembezoek maar we konden toch een aardige indruk krijgen van de historische binnenstad met de kathedraal als middel- én hoogtepunt.

Strasbourg
Munster van Straatsburg
gezien vanuit het Palais Rohan

Straatsburg heeft een rijke geschiedenis en in het centrum lopen allerlei sporen door elkaar heen: het spoor van Johannes Gutenberg, die een revolutie in de boekdrukkunst veroorzaakte, verstrengelt zich met de sporen van de Franse hofcultuur. Deze vestigde zich vanaf het einde van de zeventiende eeuw in Straatsburg toen Lodewijk XIV de Elzas bij Frankrijk inlijfde. Desalniettemin ademt de binnenstad nog altijd een Duitse sfeer met veel Fachbauten.

Strasbourg
uitzicht vanuit het Gasthof zum Geist bij de oude vismarkt waar Goethe in 1770 een kamer huurde.

Ik dacht vooral aan de ontmoeting tussen twee giganten uit de Sturm und Drang: Herder (1744-1803) en Goethe (1749-1832). Ze ontmoeten elkaar voor het eerst in 1770 op de trap van Gasthof zum Geist. In Dichtung und Wahrheit – aus meinem Leben geeft Goethe een gedetailleerd verslag van deze ontmoeting:

Denn das bedeutendste Ereignis, was die wichtigsten Folgen für mich haben sollte, war die Bekanntschaft und die daran sich knüpfende nähere Verbindung mit Herder. Er hatte den Prinzen von Holstein-Eutin, der sich in traurigen Gemütszuständen befand, auf Reisen begleitet und war mir ihm bis Straßburg gekommen. Unsere Sozietät, sobald sie seine Gegenwart vernahm, trug ein großes Verlangen, sich ihm zu nähern, und mir begegnete dies Glück zuerst ganz unvermutet und zufällig. Ich war nämlich in den Gasthof »Zum Geist« gegangen, ich weiß nicht welchen bedeutenden Fremden aufzusuchen. Gleich unten an der Treppe fand ich einen Mann, der eben auch hinaufzusteigen im Begriff war und den ich für einen Geistlichen halten konnte. Sein gepudertes Haar war in eine runde Locke aufgesteckt, das schwarze Kleid bezeichnete ihn gleichfalls, mehr noch aber ein langer schwarzer seidner Mantel, dessen Ende er zusammengenommen und in die Tasche gesteckt hatte. Dieses einigermaßen auffallende, aber doch im ganzen galante und gefällige Wesen, wovon ich schon hatte sprechen hören, ließ mich keineswegs zweifeln, daß er der berühmte Ankömmling sei, und meine Anrede mußte ihn sogleich überzeugen, daß ich ihn kenne. Er fragte nach meinem Namen, der ihm von keiner Bedeutung sein konnte; allein meine Offenheit schien ihm zu gefallen, indem er sie mit großer Freundlichkeit erwiderte und, als wir die Treppe hinaufstiegen, sich sogleich zu einer lebhaften Mitteilung bereit finden ließ.
 
Bron: Dichtung und Wahrheit – aus meinem Leben
Strasbourg
Goethe is in Straatsburg nog altijd aanwezig op de gevel van de Bibliotheque Nationale, gebouwd tussen 1889 en 1894 tijdens het Duitse Keizerrijk.
Strasbourg
In de binnenstad worden de straatnamen nog altijd in dialect aangegeven. Hier het straatnaambordje van de Regenboogsteeg.

historisme in Metz [ 3 ]

op 5 juli liepen we door de Avenue Foch in Metz

De Kaiser Wilhelm Ring ontstond tussen 1903 en 1914. Deze ligt op de grens tussen het oude centrum van Metz en het keizerlijke kwartier. De zuidzijde (oneven kant) is bebouwd met grote aaneengesloten gebouwen terwijl de noordzijde (even kant) bestaat uit villa’s. De Ring is ruim aangelegd met een langgerekte tuin in het midden. In het westen loopt ze uit op een groot plein waar ooit een standbeeld van Frederik de Grote stond. In 1919 werd de Ring omgedoopt in de Avenue Foch. Deze brede avenue is een architectonische caleidoscoop. Buiten Brussel zagen we nog nooit zoveel eclecticisme op elkaar gepakt.

Kaiserring
Een ansichtkaart uit 1917 van de Kaiser Wilhelm Ring tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Avenue Foch
De oneven zijde van Avenue Foch tussen de Rue Charlemagne en La Place Raymond-Mondon met eclectische architectuur. Net nog zichtbaar vooraan: l’Hôtel Royal uit 1905 en daarnaast l’Hôtel des mines van Albert Eichbaum uit 1906.

De even zijde van de Avenue Foch is bebouwd met villa’s, waarvan de meeste vrijstaand. Ze werden gebouwd in het eerste decennium van de twintigste eeuw. De art nouveau (of Jugendstil) is daarbij niet zo sterk vertegenwoordigd als in de wijk Saurupt (Nancy) of in Brussel, maar wel aanwezig. Wij waren erg gecharmeerd van de twee villa’s op nummer 14 en 16, ontworpen door resp. Ludwig Becker en Karl Griebel. Het zijn een soort Jugenstilinterpretaties van de Beaux Arts stijl.

Avenue Foch
Villa Bleyer (Avenue Foch 14)
architect: Ludwig Becker (1905)
Avenue Foch
Villa Wildenberger (Avenue Foch 16)
architect: Karl Griebel (1903)

Ik heb niet kunnen achterhalen wie Bleyer en Wildenberger, de oorspronkelijke opdrachtgevers en bewoners van deze twee villa’s, zijn geweest. Waarschijnlijk behoorden ze tot de Duitse ondernemers die zich in de Gründerzeit in Metz gevestigd hadden. Maar omdat Metz een garnizoensstad was, kunnen het ook officieren uit het Duitse leger zijn geweest.

Kaiserring
Villa Bleyer en Villa Wildenberger (uiterst links) op een ansichtkaart rond 1910
nummer 14 en 16
Villa Bleyer (links) en Villa Wildenberger (rechts) op Google streetview honderd jaar later

historisme in Metz [ 2 ]

op 4 juli bezochten we het station van Metz
het eindpunt van de Kanonenbahn en paradepaardje van het Duitse Keizerrijk

Het belangrijkste bouwwerk dat het Duitse Keizerrijk in Metz heeft achtergelaten, is het station. Het werd ontworpen door Jürgen Kröger (1856-1928) en gebouwd tussen 1904 en 1908 in een eclectische stijl. Het eerste wat opvalt, is de compacte monolithische vertrekhal met klokkentoren. De zijarmen rekken het gebouw uit tot niet minder dan 300 meter.

Metz station
het station van Metz (1904-1908)

Kröger combineerde Romaanse en Byzantijnse vormelementen met de ringerike-stijl. Deze stijl treffen we ook aan in de boekverluchtigingen uit de tijd van de Liudolfinger (919-1024). Deze stijlen moeten Lotharingen een Duitse grondslag in de geschiedenis geven.

Metz station
Het station is weelderig versierd met sculpturen die variëren van archetypische figuren tot eigentijdse taferelen.
Metz station
kapiteel met figuren
Metz station
kapiteel met figuren
Metz station
kapiteel met locomotief

Het station van Metz had voor het Duitse Keizerrijk vooral een militaire betekenis. Het was het eindpunt van de Kanonenbahn Berlijn – Metz, een strategische spoorlijn dus. In het geval van een oorlog met Frankrijk zou Duitsland in staat moeten zijn om in korte tijd zijn troepen vanuit Berlijn naar het gebied rond de Moselstellung te transporteren. De norm voor de Kanonenbahn was het transporteren van twintigduizend manschappen binnen 24 uur. De perrons zijn lang en breed en bevinden zich zelfs op twee niveaus.

Metz station
gevelsteen bij de wachtkamer eerste klas
Metz station
de entree van de keizerlijke loge. Binnen bevindt zich een glas-in-lood-raam van Karel de Grote met de gelaatstrekken van Wilhelm II.
Metz station
Het station van Metz laat soms duidelijk zien dat het Duitse Keizerrijk zichzelf zag als een erfgenaam van het Byzantijnse Rijk.
Metz station
De opening van het station op 17 augustus 1908

Volgende keer: de Avenue Foch (de voormalige Kaiser Wilhelm Ring).