Met miljoenen anderen ben ik opgegroeid met de grafische ontwerpen van R.D.E.Oxenaar (*1929). De serie bankbiljetten die hij tussen 1966 en 1985 ontwierp, zijn het bekendst. Maar Oxenaar ontwierp ook ander waardepapier.

Als postzegelverzamelaar raakte ik al vroeg bekend met zijn grafische ontwerpen voor postzegels. Zo kan ik mij nog heel goed de eerste postzegels van Ootje Oxenaar herinneren. Dit waren de kinderpostzegels uit 1968 met sprookjesfiguren. Ze hebben eenzelfde uitstraling als de eerste serie bankbiljetten met Frans Hals (10 gulden), Sweelinck (25 gulden), De Ruyter (100 gulden) en Spinoza (1000 gulden) uit 1966. (Vondel op de 5 gulden volgde in de jaren zeventig.) Ik noem het ‘feel good modernisme’: gestileerde vormen, heldere kleuren, gesloten contouren. Anders dan zijn collega Wim Crouwel ontwikkelde Oxenaar zich nooit tot een hard edge modernist.

Afgelopen week ontdekte ik een ‘Duitse Oxenaar‘. De graficus Otto Rohse is een generatiegenoot en dat is goed te zien. Als grafici ontwikkelden zij zich vanaf de jaren veertig en kregen de optimistische mid century modern met de paplepel ingegoten. Deze stijl kenmerkt zich door heldere gestileerde ontwerpen en abstraherende vormen, zonder dat de voorstelling puur abstract wordt.

Rohse ontwierp veertig jaar lang tussen 1955 en 1995 regelmatig postzegels voor de Deutsche Bundespost. Ook met zijn postzegelontwerpen, raakte ik heel vroeg bekend. De eerste, langlopende serie frankeerzegels waarmee een hele generatie Duitsers vanaf 1966 is opgegroeid, is een mooi voorbeeld van zijn grafische stijl. De postzegels met gravures van historische monumenten (waaronder bovenstaande trapgevel uit Flensburg) zijn eenkleurig en in plaatdruk.

De meeste ontwerpen van Rohse zijn meerkleurig en herkenbaar door zijn grafische stijl. In de veertig jaar dat hij voor de Deutsche Post postzegels ontwierp, verbeeldde hij vooral historische gebouwen en Duitse landschappen, meestal op een panoramaformaat, een langwerpig formaat dat je bij Nederlandse postzegels bijna nooit ziet, maar dat in Duitsland zeer gangbaar is.

De postzegels van Otto Rohse zijn allemaal in hoge resolutie te zien op briefmarken-bilder.de.

postzegels van Louis Jäger | postzegels van Georg Malin

De uitspraak dat oorlog een voortzetting van politiek met andere middelen is, kent bijna iedereen. Het boek waarin deze uitspraak staat, is minder bekend. Vom Kriege van de Pruisische generaal en militaire theoreticus Carl von Clausewitz verscheen 180 jaar geleden voor het eerst en geldt sindsdien als hét standaardwerk in de krijgskunde. Het telt 750 pagina’s en behandelt de oorlogsvoering in zes boeken. Het zevende en achtste boek zijn onvoltooid gebleven.

Afgelopen zomer bezochten we het slagveld van Rivoli Veronese waar Napoleon in januari 1797 de Oostenrijkers versloeg. De jonge Von Clausewitz (1780-1831) zal er zeker van gehoord hebben. Als zoon van een Pruisische officier werd hij militaristisch opgevoed. Hij groeide op in een stormachtige tijd. Tussen 1792 en 1814 raasden er zeven coalitieoorlogen over Europa. Als twaalfjarige nam hij al deel aan de belegering van Mainz in 1793. Toen hij twintig was, ging hij naar de Kriegschule in Berlijn. Tijdens de Vierde Coalitieoorlog in 1806 nam hij deel aan de Pruisische campagne tegen Napoleon. Dat werd een debacle en Von Clausewitz werd door de Fransen krijgsgevangen gemaakt en naar Frankrijk gedeporteerd. Een jaar later kwam hij vrij en keerde hij terug naar zijn vaderland.

In 1810 werd hij bevorderd tot majoor en in 1810, 1811 en 1812 was hij de privéleraar krijgskunde van prins Friedrich Wilhelm van Pruisen (1797-1888), de latere keizer Wilhelm I. Net als Hegel en vele anderen overleed hij in 1831 aan de gevolgen van de cholera epidemie. Zijn theoretische hoofdwerk Vom Kriege werd een jaar later door zijn echtgenote Marie von Clausewitz postuum uitgegeven. De losse aantekeningen voor het zevende en achtste boek werden door majoor O’Etzel uitgewerkt en aan het werk toegevoegd.

Carl von Clausewitz wurde durch sein unvollendetes Hauptwerk Vom Kriege (1832), das sich mit der Theorie des Krieges beschäftigt, bekannt. Seine Theorien über Strategie, Taktik und Philosophie hatten großen Einfluss auf die Entwicklung des Kriegswesens in allen westlichen Ländern. Seine Theorien werden bis heute an Militärakademien gelehrt und finden auch im Bereich der Unternehmensführung sowie im Marketing Anwendung.
( … )
Den Kontroversen zum Trotz ist Clausewitz„ Hauptwerk Vom Kriege zu einem der am weitesten verbreiteten Bücher der Erde geworden, dessen Inhalt bis heute an vielen Militärschulen gelehrt wird. In Deutschland bemüht sich die Clausewitz-Gesellschaft, aus den Gedanken Carl von Clausewitz„ Nutzen für die Gegenwart zu ziehen und das Erbe Clausewitzens zu bewahren.
 
Bron: de.wikipedia.org

Vom Kriege
Erster Teil
I. Erstes Buch: Über die Natur des Krieges (7 hoofdstukken)
II. Zweites Buch: Über die Theorie des Krieges (6 hoofdstukken)
III. Drittes Buch: Von der Strategie überhaupt (18 hoofdstukken)
IV. Viertes Buch: Das Gefecht (14 hoofdstukken)
Zweiter Teil
V. Fünftes Buch: Die Streitkräfte (18 hoofdstukken)
VI. Sechstes Buch: Verteidigung (30 hoofdstukken)
Dritter Teil
VII. Skizzen zum siebenten Buche: Der Angriff (21 hoofdstukken)
VIII. Achtes Buch: Kriegsplan (9 hoofdstukken)

clausewitz.com | Vom Kriege (integrale tekst)

Het toneelstuk Die Weber (1893) van Gerhart Hauptmann werd in 1927 verfilmd. Het verhaal speelt zich af in juni 1844 wanneer er in Sileziëonder de wevers een opstand uitbreekt. In een van de scenes vragen de wevers aan een reservist (Moritz Jäger) die op verlof is, of de koning in Berlijn eigenlijk weet dat zijn onderdanen honger moeten lijden. Moritz is de enige die kan lezen. Hij pakt een krant en leest een bericht voor waarin staat dat de koning en zijn ministers de Schwanenorden nieuw leven hebben ingeblazen. Ze willen de orde inzetten om de armoede in de wereld aan te pakken: de arme bevolking in Afrika zal tot het Christendom bekeerd worden. Maar over het ellendige bestaan van de wevers in Sileziëwordt geen woord gerept.

Terwijl Moritz het bericht voorleest, zien we in een volgende scene koning Friedrich Wilhelm IV en zijn ministers aan een lange tafel het glas heffen. Hoe voldaan de raadsheren over zichzelf zijn, zien we in de serie close ups. Het zijn stuk voor stuk gluiperds met toegeknepen oogjes en een valse trek om de mond. In de expressionistische film is geen plaats voor subtiliteit. Emoties worden uitvergroot. We zien een soort poppenkast met groteske figuren, uitgesneden langs scherpe contouren.

Deze overdreven manier van voorstellen vormt voor mij de kracht van de expressionistische film. Het concentreert zich op één betekenis. Deze representatie van de werkelijkheid vinden we tegenwoordig onrealistisch, geconditioneerd als we zijn door een ambigue, subtiele en problematische benadering van de werkelijkheid.

Die Weber werd gemaakt in 1927 tijdens die Goldene Zwanziger. Het socialisme van de Weimar Republiek had afgerekend met het keizerrijk en wees de monarchie ook af. In de Vormärz was de koning van Pruisen in feite een dictator en de ministers waren zijn trawanten. Ze vertegenwoordigden niet het volk maar hun eigenbelang. Dit is precies het beeld dat de scene uit Die Weber ons haarscherp geeft: de trawanten van de koning zijn hypocriete en zelfingenomen gluiperds. Expressionistische schilders als George Grosz en expressionistische filmmakers wisten wel raad met dit soort types.

Die Weber [ de.wikipedia.org ]