De digitalisering van onze leefruimte zie ik als de eindfase van het seculariseringsproces dat sinds de Renaissance de Westerse cultuur (en daarmee de hele wereld) vooruit gestuwd heeft. Digitalisering is radicale onttovering. Middeleeuws bijgeloof is uitgebannen en in toenemende mate wordt ook het geloof zélf uit het openbare leven weggedrukt. In de publieke ruimte schijnt het koele en zakelijke licht van de Verlichting. Aangesloten op een wereldwijd netwerk van computers persen we triljoenen enen en nullen door de kabel om onszelf van informatie te voorzien.

Met Google Maps overzien we bijna elke vierkante meter van de aardbol en zo hebben we de illusie van overzicht, beheersing en onafhankelijkheid steeds verder geperfectioneerd. Tegelijkertijd worden we steeds afhankelijker van datgene waarmee we ons leven calculeren, de computer. De boze geesten lijken verdreven, maar de enen en nullen zijn onder ons.

Mijn broer stuurde mij gisteren een panoramafoto van Utrecht die hij gemaakt heeft vanaf de Pyramide van Austerlitz. De dom van Utrecht figureert op het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck. De skyline van Utrecht kent inmiddels (ook zonder Belle van Zuylen toren) zoveel horizonvervuiling, dat we het schilderij van de gebroeders Van Eyck er niet meer in terug kunnen zien. Om daar nog iets van te proeven, ben ik vanmiddag even de deur uit gegaan om vlakbij ons huis een foto te maken van Arnhem vanaf de Stenen Tafel. Een treffende gelijkenis met het Lam Gods, ook al is de Eusebiustoren in deze gestalte nauwelijks 50 jaar oud.