Maandelijks archief: april 2013

privéparadijzen

de schilderingen van Peter Korver en de erfenis van de achttiende eeuw

foto: Kris RoderburgIn de late zeventiende en in de achttiende eeuw waren veel rijke Amsterdamse kooplieden de inmiddels stinkende grachtengordel ontvlucht en hadden zich gevestigd op buitenplaatsen langs de Vecht. Meestal waren deze omringd door een heerlijke tuin. Het aardse paradijs werd in het interieur voortgezet op zogenaamde behangsels. Anders dan de naam doet vermoeden waren dit schilderingen op doek die op een raamwerk tussen vensters en deuren gespannen waren en vaak meerdere wanden van het interieur in beslag namen. Behangsels hadden meestal parken en pastorale landschappen als onderwerp. Vaak waren er architectonische elementen in Franse stijl aan toegevoegd. Overigens leunden deze geïdealiseerde voorstellingen zwaar op de Hollandse landschapsschilderkunst van de zeventiende eeuw. Bekende behangselschilders uit de achttiende eeuw waren in ons land Egbert van Drielst en Jurriaan Andriessen.

Peter Korver
Residentie van Charles François Lebrun (links) in Amsterdam en het schilderij Le Roi de Rôme (rechts) van Peter Korver. Op het ovale portret staat Napoleon’s zoon die van 1811-1815 Koning van Rome was. (credits)

Het werk van Peter Korver zet de traditie van de behangselschilderkunst voort in een eigentijdse context. Als bioloog schildert Korver met taxonomische nauwkeurigheid en betrouwbaarheid planten- en diersoorten. Vaak staan deze tegen een framework van gestileerde achttiende eeuwse motieven en zijn er historische voorwerpen aan toegevoegd. Zijn werk is erg geschikt voor zeventiende en achttiende eeuwse grachtenpanden en buitenverblijven. Zo maakte hij vorig jaar voor de Residentie van Charles François Lebrun een serie schilderijen waarin exotische en inheemse dieren gecombineerd worden met elementen die verwijzen naar de rijke geschiedenis van het pand aan de Herengracht 40. Zijn nieuwste werk is een plafondschildering voor een villa in Bergen (NH) en heet Leaves of Grass. Het bestaat uit zes langwerpige panelen die tussen de balken van het plafond geplaatst worden.

peterkorver.nl | peterkorveramsterdam.blogspot.nl

Rosebud [ 1 ]

maandag gezien op BBC 2: Citizen Kane (1941)

CitizenCitzen Kane (1941) is in 1999 uitgeroepen tot de beste film aller tijden en wordt beschouwd als een van de invloedrijkste films uit de geschiedenis. Om dat oordeel niet na te praten en uit eigen overtuiging te kunnen spreken, moet je de film vaak gezien hebben en heel veel andere films uit de jaren daarna. Alleen het analyseren van Citizen Kane en het onderzoeken van zijn invloed op andere films, maakt het al leuk om filmliefhebber te zijn.

Citizen Kane blinkt uit in het originele script, de vernieuwende fotografie en cinematografie en de levendige, humoristische dialogen. Het is een knappe satire op de American way life, met als hoogtepunt het laatste deel van de film dat zich afspeelt op Xanadu , een oversized kitschpaleis dat gemodelleerd is naar Hearst Castle (1919-1947). Voor de Amerikaanse de krantenmagnaat William Randolph Hearst (1863-1951 was het niet moeilijk om zichzelf te herkennen in de fictieve personage Charles Foster Kane (1856-1941).

De film begint in 1941 kort na het overlijden van Charles Foster Kane. Journalisten worden erop uitgestuurd met de opdracht om de betekenis van het woord Rosebud te achterhalen. Dit was het laatste woord dat men Kane hoorde zeggen vlak voordat hij stierf. Uiteenlopende personen die Kane goed gekend hebben, worden bezocht met de vraag wat hij met Rosebud bedoeld zou kunnen hebben. Zo worden episodes uit zijn leven vanuit verschillende perspectieven bekeken. We komen wat uit zijn kinderjaren te weten dankzij de nagelaten memoires van de bankdirecteur Thatcher . Via gesprekken met zijn compagnon Bernstein, zijn beste vriend Leland, zijn ex-vrouw Susan Alexander en tenslotte met zijn butler Raymond kijken we in flash backs terug op de succesvolle carrière van Charles Foster Kane. Deze manier om een verhaal te vertellen, zien we ook terug in The Killers (1946) al worden in deze film noir de verschillende verhalen niet in chronologische volgorde geplaatst.

Alleen het analyseren van Citizen Kane en het onderzoeken van zijn invloed op andere films, maakt het al leuk om filmliefhebber te zijn.

Ik keek ditmaal met extra aandacht naar de art direction. De set decoration van Xanadu is natuurlijk geweldig, maar nu viel mij op dat ook in andere scenes prachtige sets zijn gebouwd met expressionistische overdrijvingen. In de episode die zich afspeelt aan het einde van de negentiende eeuw, wanneer Kane samen met Bernstein en Leland in New York de krant The Inquirer begint, zitten prachtige decors. Zo is het gebouw waarin de The Inquirer gevestigd is een goed voorbeeld van negentiende eeuws eclecticisme. Het gebouw van maar drie verdiepingen zit op een straathoek tussen hogere gebouwen ingeklemd. Historische stijlen zijn net als in Beverly Hills of Las Vegas op een lachwekkende door elkaar heen gegooid. Het lijkt meer op een draaiorgel dan op een gebouw. Precies zo werd er tot het begin van de jaren twintig in New York gebouwd. Het bekendste voorbeeld is het neo-gotische Woolworth Building dat in 1913 het hoogste gebouw ter wereld werd. Alessandro Baricco heeft in zijn boek Barbaren een woord voor dit typisch Amerikaanse cultuurverschijnsel: spectaculariteit.

Tenslotte heb ik weer genoten van de magistrale fotografie en cinematografie. Citizen Kane gebruikt stijlelementen uit de expressionistische film zoals contrast in licht en donker, contrast in close up en totaal, diagonalen en schaduwen. De gouden tijd van de film noir begon niet voor niets kort na het verschijnen van Citizen Kane en duurde tot de late jaren vijftig. Orson Welles maakte overigens ook een van de allerlaatste meesterwerken in de film noir: Touch of Evil. Deze film uit 1958 begint met een ingenieuze boom shot die mij herinnert aan een beroemd shot dat in Citzen Kane tweemaal voorkomt.

El Rancho
still uit het beroemde crane shot

De camera zoomt in op een billboard aan de muur met een blonde zangeres erop, gaat daarna omhoog totdat we over een dak uitkijken. Op het dak staat een framework met grote neonletters EL RANCHO -Floor Show -SUSAN ALEXANDER KANE – Twice Nightly. De camera beweegt zich tussen de tekst EL RANCHO en Floor Show door, komt bij een glazen dakraam, zoomt in op de beslagen ruiten waaronder we een vrouw aan een tafel zien zitten.

Citizen Kane [ filmsite.org ]

noche oscura del alma

gezien op Canvas bij Katholieke Televisie en radio Omroep: Braambos
karmeliet Reinhard Körner over depressie en Juan de la Cruz

De benedictijner monnik Anselm Grün is niet alleen in Duitsland maar ook in Nederland en Vlaanderen een bekende auteur van boeken over zingeving. Tientallen van zijn boeken zijn inmiddels in het Nederlands vertaald. Een grote kracht van Anselm Grün is dat hij een brug weet te slaan van het christendom naar de hedendaagse zoektocht naar zingeving. In zijn teksten gebruikt hij vaak de taal van de psychologie.

Reinhard KörnerGisteren viel ik op het Belgische Canvas in een mooi gesprek met een andere Duitse monnik. De karmeliet Reinhard Körner is zielzorger en begeleidt mensen die aan depressies lijden. Daarbij baseert hij zich op de spiritualiteit van Juan de la Cruz. Met Lucette Verboven sprak hij een halfuur lang over depressiviteit, Johannes van het Kruis en geloof in eeuwig leven. Zijn boeken verschijnen bij Vier-Türme Verlag die ook de boeken van Anselm Grün uitgeeft. Deze uitgeverij is gevestigd in de benedictijner Abtei Münsterschwarzach. Zelf woont Körner in het Karmelitenkloster Birkenwerder.

En una noche oscura,
con ansias en amores inflamada,
¡oh dichosa ventura!
salí sin ser notada,
estando ya mi casa sosegada.

Juan de la Cruz, ca. 1577

Dunkle NachtDonkere nacht van de ziel is een metafoor die de spirituele ervaring beschrijft van iemand die een fase in zijn leven doormaakt waarin hij zich door iedereen verlaten voelt, zonder hoop op een betere toekomst. Deze aan depressie verwante gevoelens ervaart de persoon als een crisis van geestelijke identiteit. Verschillende spirituele tradities zoals de christelijke mystiek verwijzen naar deze ingrijpende en louterende ervaring. Zo beschreef Johannes van het Kruis in een gedicht de reis van de ziel vanuit zijn lichamelijke thuis naar een vereniging met God. Deze reis is bijzonder zwaar want het betekent een onthechting van de wereld om zich “met het licht van de schepper te kunnen verenigen.” In zijn werken maakt Johannes onderscheid tussen twee donkere nachten: de nacht van de zuivering van de zintuigen en de nacht van de zuivering van de geest. Bron: nl.wikipedia.org

reinhard-koerner.de