Maandelijks archief: september 2017

Europa 1914-1949

gekocht in Wageningen: De afdaling in de hel van Ian Kershaw

De afdaling in de helGisteren was ik even in Wageningen en liep Kniphorst en een antiquariaat op de markt binnen. Mijn vader kocht kort na de oorlog al bij deze boekhandels. Het is een goede traditie om mijn vader, 70 jaar later, hierin na te volgen. Wageningen is bovendien de plek waar de Duitsers de capitulatie tekenden. Daarom besloot ik hier de twee jaar geleden verschenen vertaling van To hell and back – Europe 1914-1949 van Ian Kershaw te kopen. Dit boek is het eerste deel van een tweeluik over de twintigste eeuw. Kershaw werkt op dit moment nog aan deel twee, die de periode 1950-2008 moet beslaan. Daar wordt met belangstelling naar uitgekeken, want de gelauwerde Britse historicus begeeft zich daarmee als historicus op onbekend terrein, al kent Kershaw (1943) deze periode natuurlijk wél uit eigen ervaring.

Kershaw is niet een verteller zoals Geert Mak, Philipp Blom of Simon Schama. Geen “sappige” verhalen dus, maar wel heldere analyses. Ik verwacht van hem een bredere blik dan John Keegan of Anthony Beevor, die beiden bestsellers schreven over de Eerste en Tweede Wereldoorlog of Eric Hobsbawm die de twintigste eeuw ook al eens bundelde in één dik boek Een eeuw van uitersten – de korte twintigste eeuw 1914-1989. De eerste twee auteurs zijn eerder militaire historici en de laatste is eerder een economische (marxistische) historicus. Daardoor hebben zij een specifieke invalshoek. Ik hoop dat Kershaw in De afdaling in de hel economische, sociale en culturele factoren met elkaar weet te verbinden zodat we de eerste helft van de twintigste eeuw holistisch kunnen gaan verstaan.

Ian Kershaw schetst vier factoren die ervoor zorgden dat Europa zich verloor in twee allesvernietigende oorlogen, vier factoren die al voor de Eerste Wereldoorlog aanwezig waren, en die door de rampzalige Vrede van Versailles alleen maar werden versterkt. De Tweede Wereldoorlog was vanaf het sluiten van die ‘vrede’ bijna onafwendbaar. Na die monstrueuze oorlog en de volledige vernietiging van Duitsland kon eindelijk gewerkt gaan worden aan een blijvende vrede.
 
Bron: unieboekspectrum.nl

portretten lezen met Schama

gelezen in het gezicht van een wereldrijk van Simon Schama

Simon SchamaDe Britse historicus Simon Schama is zo succesvol dat inmiddels elk groot project van hem standaard een eigen BBC-serie krijgt. The Face of Brittain kreeg twee jaar geleden bovendien ook een tentoonstelling in The National Portrait Gallery. Ik wachtte de Nederlandse vertaling af en kreeg deze van geliefde op mijn verjaardag. Op een camping in de Elzas begon ik aan Het gezicht van een wereldrijk.

Het boek volgt de indeling van de BBC-serie The Face of Brittain en bestaat uit vijf delen: het gezicht van de macht, het gezicht van de liefde, het gezicht van de roem, het gezicht in de spiegel en gezichten van het volk. Schama opent zijn boek met een voorwoord (op het eerste gezicht) en sluit af met een nawoord (op het laatste gezicht).

Uit het voorwoord klinkt al onmiddellijk Schama‘s persoonlijke benadering van zijn onderwerp. Hij schrijft over de geboorte van zijn dochter op 15 mei 1983 en wat er gebeurt als hij voor het eerst een blik uitwisselt met de pas geborene: “Die pupillen waren geheel gebruiksklaar, de irissen opvallend kobaltblauw. We keken elkaar aan met omfloerste ogen – de mijne bewolkt door tranen; de hare worstelend met de optische musculatuur van de pasgeborene – en dronken elkaar in.”

Wie een gezicht vastlegt, legt de geschiedenis vast, zo is de overtuiging van Simon Schama. De manier waarop Churchill ruziede met zijn schilder zegt iets over de politieke verhoudingen na de Tweede Wereldoorlog. Dat John Lennon een paar uur nadat hij in foetushouding was gefotografeerd door Annie Leibovitz, werd doodgeschoten is een wonderlijk wrede speling van het lot. En de plaatjes van Charlie Chaplin of George Bernard Shaw die je bij een pakje sigaretten kreeg, zeggen iets over het begrip roem, dat steeds meer verschijningsvormen kreeg. Schama kijkt met liefde en aandacht naar schilderijen en foto’s uit de afgelopen eeuwen. Hij leest er de karakters in: daadkracht, dromerigheid, passiviteit, frustratie, irritatie. Zijn vertelling over Groot-Brittannië aan de hand van portretten ontstijgt de geschiedenis: zijn verhalen worden meesterwerkjes over menselijke emotie en menselijk handelen. Hij beweegt zich met vertrouwde, stilistische virtuositeit tussen kunst en geschiedenis om te laten zien hoe mensen leven met macht, liefde, roem – en ondergang. Zo geeft hij een uniek beeld van een wereldrijk
 
atlascontact.nl

George Cruikshank

vandaag is het de 225e geboortedag van George Cruikshank
Engelse llustrator, politiek tekenaar en karikaturist

Gisteren werd de inktspotprijs uitgereikt, de prijs voor de beste politieke cartoon. Het genre van de satirische tekening kwam in het Engeland van de 18e eeuw al tot grote bloei. William Hogarth (1697-1764) was dan in de eerste plaats schilder, zijn taferelen lopen al duidelijk vooruit op de satirische prenten die aan het einde van de eeuw gemaakt werden door James Gillray (1757-1815) een van de grootste politieke tekenaars aller tijden. Vandaag is het de geboortedag van George Cruikshank (1792-1878) qua stijl duidelijk een navolger van James Gillray.

George Cruikshank
In Engelse spotprenten kregen de protagonisten vaak nicknames. Napoleon was bij Gillray “Little Boney”. Koning Lodewijk XVIII die Napoleon na zijn val in 1814 opvolgde, wordt door Cruickshank “Old Bumblehead the 18th” genoemd. [Lodewijk XVIII probeert de laarzen van Napoleon uit voor de Spaanse veldtocht, 1823]
George Cruikshank begon zijn loopbaan met satirische politieke cartoons en illustreerde later meer dan 850 boeken over actuele gebeurtenissen en kinderboeken. Zijn beroemdste illustraties waren die voor het boek Oliver Twist van de novellist Charles Dickens (1838). Hij publiceerde ook zelf een aantal boeken. Eind 1840 werd Cruikshank, wiens eigen vader was overleden aan de gevolgen van alcoholisme, een enthousiaste propagandist voor de geheelonthouding. In die tijd publiceerde hij een serie van acht platen met de titel The Bottle in 1847, waarvan bijna 100.000 exemplaren verkocht werden, en het vervolg, acht platen van The Drunkard’s Children in 1848. Tussen 1860 en 1863 schilderde hij een enorm doek waarop The Worship of Bacchus was afgebeeld. Cruikshank stierf op 1 februari 1878 in Londen.
 
Bron: nl.wikipedia.org