schaarvlijt

maandag gezien in Museum Willet-Holthuysen in Amsterdam:
Knipkunst – Ode aan een ambacht 22 oktober 2015 t/m 16 januari 2016

Ik had nog nooit van het woord psaligrafie gehoord. Het is een deftig woord voor knipkunst. Letterlijk betekent het: “schrijven met de schaar”. Je zou het schaarvlijt kunnen noemen, want er zitten al snel een paar regenachtige zondagmiddagen in een knipwerkje ter grootte van een ansichtkaart. Sinds de huiskamer veroverd is door tv en internet is het bergafwaarts gegaan met de schaarvlijt. Gelukkig is er af en toe nog wat moois te zien. Zoals komende wintermaanden in het souterrain van Museum Willet-Holthuysen. Kunst met een heel erg kleine k. Maar dan wel keurig met de hand uitgeknipt.

knipkunst
knipkunst in Museum Willet-Holthuysen
[foto: Michaela Dohle]
Sinds de huiskamer veroverd is door tv en internet is het bergafwaarts gegaan met de schaarvlijt.
Papierknipkunst ofwel ‘psaligrafie’ is de term voor het ambacht, dat vanaf het begin van de 16de eeuw in Nederland werd beoefend. Net zoals bij schilderkunst ging knipkunst om het creëren van een ruimtelijk effect in een plat vlak. De tentoonstelling ‘Knipkunst’ belicht aan de hand van verschillende knipkunsttechnieken diverse thema’s als portretten, landschappen, Bijbelse thema’s en mythologische verhalen.
 
Daarnaast is het 300 jaar geleden dat de Amsterdamse ‘schaarminerve’ Joanna Koerten overleed. Zij bezat als geen ander het talent om karakteristieke eigenschappen van personen op een miniem vlak over te brengen en blonk uit met haar befaamde portretknipsels. In de presentatie zijn onder andere portretten te zien van Tsaar Peter de Grote en Frederik III van Brandenburg en voorstellingen over het dagelijks leven. De presentatie is tot en met 17 januari 2016 te zien in het souterrain van het museum.
 
Bron: willetholthuysen.nl

Amsterdam 1975

Amsterdam, herfstvakantie 1975

In 1975 bestond Amsterdam 700 jaar. In het voorjaar verscheen een jubileumpostzegel. De Portugese synagoge, die kort voor Spinoza´s dood voltooid werd, bestond 300 jaar en ook ter gelegenheid van dit jubileum verscheen een postzegel.

Amsterdam 700 jaar
jubileumpostzegels 1975
700 jaar Stad Amsterdam
300 jaar Portugese synagoge

In de herfstvakantie van 1975 was ik met mijn ouders en mijn broer een dagje in Amsterdam. De Nieuwmarktbuurt lag op de schop vanwege de aanleg van de metro. We parkeerden de auto naast de Portugese synagoge en liepen via de Dam naar het Rijksmuseum. Mijn ouders vermeden de wallen en vooral de beruchte Zeedijk, het “Harlem” van Amsterdam waar de heroïnehandelaars veertig jaar geleden de dienst uitmaakten. In het Rijksmuseum konden we de Nachtwacht niet zien, want die was een maand eerder ernstig beschadigd door een verwarde man.

De aanleg van de metro in 1975
Voor de bouw van de 3,5 kilometer lange metrobuis moest een groot deel van de Nieuwmarktbuurt gesloopt worden, ook een groot gedeelte van het Waterlooplein viel ten prooi aan de sloophamer. Dit kwam doordat men bovengronds bouwde, waarbij grote betonnen caissons moesten worden afgezonken. Gedurende de bouw van de metro zwierf de markt rond de bouwputten. (bron: waterloopleinmarkt.nl)

Waterlooplein
Het Waterlooplein was voor ons een belevenis. Voor een deel bestond het in 1975 nog in zijn oude vorm, maar een groot deel was al veranderd in een enorme bouwput voor de aanleg van de metro.
[foto : waterloopleinmarkt.nl]

Om te zien hoe Amsterdam er voor mij als twaalfjarige toen uitzag, keek ik naar de foto’s die Ed van der Elsken in 1975 van het Amsterdamse straatbeeld maakte.

Ed van der Elsken Streetlife Amsterdam, 1975

geschiedenis van het Waterlooplein [ waterloopleinmarkt.nl ]