In de jaren zeventig was er een explosie van exotische lettertypen. Neem bijvoorbeeld het (slap) papieren hoesje van een willekeurig singletje uit die tijd. Al gauw stonden er drie display fonts door elkaar heen, schreeuwerige letters die samen een typografische kakofonie vormen. Een schreeuwend lelijk beeld dus. Maar de nostalgie verzacht de pijn aan mijn ogen. Sterker nog, ik ben nu op fonts in use mijn eigen verzameling 1975 fonts begonnen.
Wanneer we zeggen dat een film of een boek een verpletterende indruk op ons gemaakt heeft, is dat meestal een uitdrukking van bewondering. Maar heel slecht nieuws kan ook verpletterend zijn. In plaats van “wow!” te roepen, reageren we dan sprakeloos.
Het nieuws van 20 april 1999 was verpletterend. Op die dag schoten twee scholieren twaalf medescholieren en een leraar dood en pleegden vervolgens zelfmoord op de Columbine High School. Vier jaar later maakte tijdens het Filmfestival in Cannes de film Elephant van Gus van Sant verpletterende indruk op de jury en won het de gouden palm. Zelden is de naam van een film zo goed gekozen. Aan het einde van Elephant had ik het gevoel dat er een olifant op mij was gaan zitten
Elephant heeft een consequente en intelligente opbouw. De aanloop naar het bloedbad is traag en in lange realtime shots vanaf de schouder gefilmd. Hierdoor krijgen we het gevoel eerder naar een documentaire dan naar een speelfilm te kijken. De camera zit de scholieren dicht op de huid en vaak op de rug. De scene op het sportveld en daarna waarin we Nathan op de rug gefilmd naar het schoolgebouw zien lopen, is helemaal in realtime gefilmd, duurt lang maar met de Mondscheinsonate erbij en deels in slow motion wordt deze alledaagse scene opgetild naar een hoger plan.
scene uit Elephant met Mondscheinsonate
Elephant registreert de waanzin van een bloedbad, zonder filmisch commentaar. Misschien is het de bedoeling dat wij tot ons eigen commentaar komen. Of juist sprakeloos achterblijven. Elephant is geen aanklacht tegen de game- of de wapenindustrie, geen cultuurkritiek, maar een registratie van iets dat gebeurd is en zich daar zelfs niet tegen uitspreekt. Dat is het verpletterende van de olifant van Gus van Sant. Hij blaast het verhaaltje uit en laat ons achter in een zwijgend universum dat onverschillig is voor het menselijk lot. Maar wie goed luistert, hoort de nagalm van Dostowjewsky‘s woorden: “Als God niet bestaat, is alles geoorloofd”.
De tijdgeest van de jaren zeventig is fel van kleur. Wie had er in die tijd geen knaloranje lampje of wekkerradio op het nachtkastje staan? Het waren ook de gouden jaren van de zogenaamde display fonts, letters die om aandacht schreeuwen. Reclamebureau’s en schoolkrantredacties hadden stapels wrijfletters liggen met namen als Amelia, Bottleneck, Caslon Black, Futura Black, Profil, Quicksilver, Stencil en Stop. Een iconisch lettertype uit de jaren zeventig is de Cooper Black. Deze was in 1921 ontworpen door Oswald Bruce Cooper maar werd pas vanaf de late jaren zestig massaal gebruikt.
De website fonts in use helpt bij het zoeken naar namen van de lettertypen uit de massacultuur.
singles uit de Top 40 in 1975
Dankzij fonts in use en een een paar andere bronnen wist ik de namen te achterhalen van een aantal fonts op de hoezen van bovenstaande singles.
Voor de single Moonshine Sally (1975) van Mud werd het font Maleleine en Madeleine Shaded gebruikt, hierboven zoals het op de menukaart van Mecanorma gepresenteerd werd.
… en voor de single Die schwarze Barbara (1975) van de witte Heino werd een variatie op de Frankfurter gebruikt, de Roundel eveneens uit de catalogus van Mecanorma.
Volgens Hannah Arendt trok er door het denken van haar leermeester Martin Heidegger een storm. “Hij komt uit het oeroude en wat hij achterlaat, is iets volmaakts, dat zoals al het volmaakte terugvalt aan het oeroude.” Wij gingen bij de beroemde blokhut in Todtnauberg kijken of Arendt gelijk had.
In het Rijk van de Geest is alles tegenwoordige tijd en daar alleen ben je onsterfelijk. Zolang je maar niet vergeten wordt, leef je voort. Maar als je bent weggezonken in het collectieve geheugen, kun je met een lemma op wikipedia.org weer boven water komen.
Deze serie begon op 9 april 2010, precies 145 jaar na het einde van de Civil War, misschien wel het grootste trauma uit de Amerikaanse geschiedenis. Het laatste artikel verscheen op 3 juli 2013. Dat was precies 150 jaar na de Slag bij Gettysburg, het keerpunt in de oorlog.
Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook daarna bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Geschiedvervalsing. Omdat het moest.
Met de Goethezeit wordt in Duitsland de periode 1770-1830 aangeduid. Niet alleen de filosofie, literatuur, beeldhouwkunst, architectuur en muziek kwamen in het Duitse taalgebied tot bloei maar ook de romantische landschapsschilderkunst.
Tot in de 19e eeuw was de reis naar Italië voor veel kunstenaars een verplicht nummer. Tijdens de Grand Tour werden Venetië, Florence en Rome bezocht waar de meesters bestudeerd werden. Maar het Italiaanse landschap bleek voor veel kunstenaars aantrekkelijker.
Nu de overheid zich als mecenas heeft teruggetrokken worden veel kunstenaars weer afhankelijk van rijke opdrachtgevers en verzamelaars. Net als vroeger dus, toen veel kunstenaars vaak tegen wil en dank de lakeien van de heersende klasse waren.
De Philokalia is een verzameling geestelijke geschriften die tussen de vierde en veertiende eeuw (in het Grieks) geschreven zijn en in de achttiende eeuw door de heilige Nikodimos van de berg Athos gebundeld zijn. Zijn tijdgenoot Paisius Velichkovsky maakte een vertaling in het Kerkslavisch.
In de Middeleeuwen was er eigenlijk maar één boek. Na de revolutie van de boekdrukkunst kreeg de Bijbel concurrentie van eigentijdse maar vooral ook van klassieke geschriften. De compilatie van mythen die Ovidius aan het begin van onze jaartelling in klassiek Latijn had samengesteld, werd een inspiratiebron voor ontelbare schilders.
Dante stelt zich het Inferno voor als een trechter die breed begint onder het aardoppervlak en dan toeloopt naar het ijskoude middelpunt van de aarde. Daar zetelt Lucifer. Er zijn negen kringen. Dante en Vergilius ontmoetten er steeds grotere zonden en grotere zondaars.
Chicago en New York werden eind 19e eeuw proeftuinen waar de skyscraper dankzij een stalen constructie steeds hoger kon worden. Er lagen ook twee Amerikaanse gedachten aan ten grondslag:
"Form follows function" en "The sky is the limit."
In de zomer van 2009 was in het Atomium in Brussel de tentoonstelling A la recherche du “Style Atome” te zien. Het is een swingende stijl uit de jaren vijftig die nog steeds beoefend wordt. Noem het geen retro. De atoomstijl is iets speciaals.
In 1963 begon de Franse striptekenaar Jean Giraud (1938-2012) samen met scenarist Jean-Michel Charlier (1924-1989) aan zijn levenswerk: Blueberry. Ze lieten zich daarbij inspireren door de spaghettiwestern. Het 50-jarige jubileum van zijn antiheld maakte Giraud net niet meer mee. Hij overleed in 2012.
Belgian woodcuts & Russian Luboks. Underground comics & Midcentury Modern. Genesis, Pink Floyd & Film Noir ...
These are a few of my favorite things ...
Wanneer we zeggen dat een film of een boek een verpletterende indruk op ons gemaakt heeft, is dat meestal een uitdrukking van bewondering. Maar heel slecht nieuws kan ook verpletterend zijn. In plaats van “wow!” te roepen, reageren we dan sprakeloos. 
