The greatest tv drama of all time wordt Mad Men door Rolling Stone Magazine genoemd. Voor mij persoonlijk deelt het deze hoogste waardering met de Duitse Heimat trilogie van Edgar Reitz. Beide behoren tot het beste drama dat ik ooit op televisie zag. Mad Men en Heimat zijn enigszins met elkaar vergelijkbaar. De levens van de personages staan weliswaar centraal, maar de geschiedenis speelt op de achtergrond als onzichtbare personage mee. De tijdgeest bepaalt steeds de “couleur locale” en soms treedt de geschiedenis in een historische gebeurtenis even op de voorgrond.

Edgar Reitz noemde Heimat eens een fictieve kroniek. Het is geen gewone kroniek, maar menselijk drama waarin we de levens van de hoofdrolspelers gedurende jaren of decennia volgen. Matthew Weiner, de geestelijk vader van Mad Men, zei over de serie: “I don’t want this to be a history lesson. I am always interested in the characters’ lives and what can be thematically told in whatever the event is.” Over de rol van de geschiedenis van de jaren zestig, zei hij: “The greatest thing about this job is that I get to learn so much, and I don’t just mean about history. I mean how history interacts with their lives”

Mad Men en Heimat laten zien hoe mensen afzonderlijk reageren op “geschiedenis” die zich hier en daar expliciet ontlaadt in een historische gebeurtenis. Hoe werd er in het boerendorp Schabach op de Hunsrück gereageerd toen de nazi’s in 1933 aan de macht kwamen? Wat waren de reacties van het publiek tijdens een prijsuitreiking voor reclamejongens in New York, toen het nieuws bekend werd gemaakt dat Martin Luther King was vermoord? Wereldschokkende gebeurtenissen worden teruggebracht waar ze horen: niet in de geschiedenisboeken, maar in de menselijke ervaring.

het jaar 1968
Het zesde seizoen van Mad Men begint in december 1967 en loopt daarna door 1968. Dat jaar zou een keerpunt worden in de Amerikaanse geschiedenis. In februari begon in Vietnam het Tet offensief dat zou eindigen in een strategische overwinning voor het communistische Noord-Vietnam. De Amerikanen realiseerden zich voor het eerst dat ze de oorlog in Vietnam niet konden winnen. De protesten tegen de oorlog in Vietnam werden massaler en in Europa heerste er een anti-Amerikaanse stemming. 1968 was voor Amerika in meer opzichten een traumatisch jaar: op 4 april werd Martin Luther King in Memphis vermoord en twee maanden later ook senator Bobby Kennedy.
 
Voor het Amerikaanse zelfvertrouwen was er helemaal aan het einde van het jaar toch nog een lichtpuntje: De Apollo 8 missie was de eerste waarbij de bemanning in een baan om de maan draaide. Het bleek achteraf de generale repetitie voor de bemande maanlanding in het jaar daarop. De oorlog in Vietnam was verloren, maar de space race tegen de sovjet-unie gewonnen.

mad men [ amctv.com ]

Gisteren schreef ik hier iets over Joost Zwagerman die vorige week in DWDD kwam vertellen waarom we de tentoonstelling The Image as Burden van Marlene Dumas in het Stedelijk Museum in Amsterdam moeten gaan zien. Natuurlijk prees hij de ‘gelaagdheid’ in het werk van Dumas, een kwalificatie waar je altijd mee voor de dag kunt komen en die nauwelijks bevraagd wordt. Vandaag prikt Sander van Walsum in De Volkskrant door de hype heen. “Vinden we Marlene Dumas nu zo goed omdat we haar allemaal zo goed vinden?”

vinden jullie Marlene Dumas echt zo goed? [ volkskrant.nl ]

De kunstcolleges van Joost Zwagerman bij DWDD blijken regelmatig schaamteloze verkooppraatjes. Dat gebeurde dit voorjaar toen hij in superlatieven de blockbuster over Malevich aanprees. Afgelopen donderdag was het weer zover. Ditmaal kwam hij vertellen waarom we de tentoonstelling The Image as Burden van Marlene Dumas in het Stedelijk Museum écht moeten gaan zien.

Marlene Dumas komt bepaald geen aandacht tekort. Waarschijnlijk is ze al jaren de meest gehypte kunstenaar van Nederland. Voor de hedendaagse Nederlandse schilderkunst is zij de voornaamste ambassadeur in het buitenland. Haar werk is ook een exportproduct “waar Nederland trots op is”. Na haar tentoonstelling Measuring Your Own Grave die in 2009 in het Museum of Modern Art in New York te zien was, kan haar ster niet hoger rijzen.

Het is daarom niet meer dan logisch dat er een grote overzichtstentoonstelling van haar werk in het Stedelijk Museum in Amsterdam zou komen. Het museum dat geplaagd wordt door imagoschade die het geleden heeft door langdurige sluiting vanwege verbouwing en een veel te krap budget voor kunstaankopen, doet er alles aan om in het rijtje Moma, Tate Modern en Centre Pompidou te komen, drie prestigieuze musea voor hedendaagse kunst in de wereld. Het verbaasde mij dan ook niet dat Joost Zwagerman in de eerste dertig seconde dat hij aan het woord was, in verband met Marlene Dumas de namen New York, Moma en Tate Modern en Stedelijk Museum liet vallen en direct daarna concludeerde dat haar werk “dus bij de top van de wereld hoort”. In de eerste minuut zaten we gelijk op Ivo-Niehe-niveau (voor de wat oudere kijkers: Willem-Duys-niveau). Met andere woorden: Joost strooide vanaf het begin met superlatieven en “groten der aarde” (Moma, Tate Modern).

Kunst is natuurlijk óók handelswaar en moet ook “verkocht” worden. Maar geef mij maar de aanpak van Henk van Os, die op rustige toon uitlegt wat een kunstwerk voor ons interessant kan maken. Dat is een heel andere manier van “verkopen” dan aan de tafel van DWDD: in een rap tempo met de dwingende boodschap dat we die en die tentoonstelling moeten gaan zien terwijl we overspoeld worden met superlatieven.

In de massacultuur is kunst een onderdeel geworden van lifestyle en daardoor onderhevig aan coolness. Past een bepaalde kunstenaar wel bij het imago dat we willen uitstralen? In de marketing van kunst, moet kunst net als elke ander product sexy en cool gemaakt worden. Sex sells. Joost Zwagerman begon de presentatie van Dumas’ werk met haar pornografische schilderijen. Te gemakkelijk. Don Draper zou Dumas subtieler verkocht hebben.

Joost Zwagerman over Marlene Dumas [ dewerelddraaitdoor.vara.nl ]