Categorie archief: boeken

Tolstoj’s Austerlitz

gelezen in Oorlog en Vrede: De Slag bij Austerlitz (1805)

De BBC zendt vanaf 3 januari op zondagavond de zesdelige miniserie War and Peace uit, de jongste filmische interpretatie van Oorlog en Vrede (1869). In de afgelopen episode zaten spectaculaire beelden van de Slag bij Austerlitz. Deze wordt in het tweede deel van het eerste boek door Tolstoj uitvoerig beschreven.

Tsjechië2005
Tsjechië gaf in 2005 een herdenkingspostzegel uit van de Slag bij Austerlitz. Tegenwoordig heet het plaatsje in Zuid-Moravië Slavkov u Brna
At five in the morning it was still quite dark. The troops of the center, the reserves, and Bagration‘s right flank had not yet moved, but on the left flank the columns of infantry, cavalry, and artillery, which were to be the first to descend the heights to attack the French right flank and drive it into the Bohemian mountains according to plan, were already up and astir. The smoke of the campfires, into which they were throwing everything superfluous, made the eyes smart. It was cold and dark.
 
Begin van de beschrijving van de Slag bij Austerlitz in War and Peace
France 2005
Ook Frankrijk is in de 21e eeuw nog altijd trots op Napoleon’s mooiste overwinning en besloot samen met Tsjechië tot een duo-emissie.

Austerlitz 1805Austerlitz 1805 – The Battle of the Three Emperors
 
Austerlitz was the battle that established Napoleon‘s reputation: a classic example of the general’s masterly use of deception to lure his enemy into a carefully devised trap. Beginning with the bold and crushing advance of the French Army from the Rhine to the Danube, David Chandler describes the envelopment of Mack’s army at Ulm, the manoeuvres to Austerlitz and the brilliant counter-attack that resulted in decisive defeat for the Austro-Russian Army.
 
More than 80 illustrations, including maps, charts and colour plates accompany the text, and a series of threedimensional battle maps mark the critical stages ‘of the campaign. Each volume concludes with a brief guide to the battlefield today, and detailed notes for wargamers.

Slag bij Austerlitz [ nl.wikipedia.org ]

Tolstoj 4ever

zondagavond gezien op BBC2: episode 1 van War and Peace (2016)

War and PeaceTolstoj’s klassiekers Oorlog en Vrede (1869) en Anna Karenina (1877) blijven fris genoeg om nog steeds verfilmd te worden. Een week geleden besteedde ik nog aandacht aan de laatste verfilming van Anna Karenina uit 2012 met Keira Kneightly in de hoofdrol. Voor de jongste verfilming van War and Peace (2016) speelt Lily James, bekend van Downton Abbey, de rol van Natasha Rostova. Ze wordt geflankeerd door Paul Dano (als Pierre Bezukhov) en James Norton (als Andrei Bolkonsky). De eerste aflevering trok in Engeland 6,3 miljoen tv-kijkers.

Het re-enactment werd opgenomen in Litouwen. In de eerste episode zagen we de Slag bij Austerlitz (2 december 1805) die plaats vond in het huidige Tsjechië. Door het slagveld in kruitdampen te verhullen, maakt het weinig uit waar een gevechtscène wordt opgenomen.

War and Peace
website van de BBC-serie War and peace
Rubens Peale
Rubens Peale geschilderd door zijn broer.
Bij dit portret uit 1801 denk ik altijd aan de kippige Pierre Bezukhov uit Oorlog en Vrede

official website [ bbc.co.uk ]

Ivanhooo!

gezien op BBC2: Ivanhoe (1952)

IvanhoeNa 1950 dwong de oprukkende televisie de grote Amerikaanse filmmaatschappijen tot een tegenoffensief. Er werd van alles bedacht om het publiek thuis voor de buis weer terug naar de bioscoop te lokken. Technicolor, 3D, supercinemascope en andere technische innovaties moesten de bioscoopfilm een tweede leven geven. Alle registers werden opengetrokken. Reusachtige filmsets, indrukwekkende decors en duizenden figuranten maakten van film weer het spektakel dat je alleen in de bioscoop maximaal kon ervaren. Niet alleen in Amerika was de epic in de jaren vijftig een fenomeen, ook in Engeland. Ivanhoe (1952) is weliswaar nog in de traditionele aspect ratio 1.37 : 1 opgenomen, maar wél in Technicolor en in 1952 was dat voor het Engelse publiek nog een hele belevenis.

Wat mij opvalt bij de meeste historische epische films uit de jaren vijftig, is dat deze de geest van de negentiende eeuw ademen. Nu is Ivanhoe (1820) ook een van de eerste historische romans uit de negentiende eeuw, dus het is dan niet raar dat de geest van de negentiende eeuw meewaait. Ook Ben Hur (1880) en Quo Vadis (1895) zijn romans uit de negentiende eeuw en dat is in de verfilmingen zichtbaar.

Ivanhoe
Robert Taylor en Joan Fontaine in Ivanhoe
Hoewel in Technicolor gefilmd is, zien we in 1952 nog altijd fraaie zwart-witfotografie.

Maar The Robe (1953) is een verfilming van een roman uit 1942 en ook deze film vind ik eerder passen in de negentiende eeuw dan in de twintigste eeuw. De historische epische film uit de jaren vijftig is een erfgenaam van het historisme uit de negentiende eeuw. Net als de klassieke schoolplaat probeert deze het verleden “wie es eigentlich gewesen ist” tot leven te brengen. En dat is een ideaal uit de negentiende eeuw, dat het verleden tracht te objectiveren. Maar ook het romantiseren hoort erbij.

De historische epische film uit de jaren vijftig is een erfgenaam van het historisme uit de negentiende eeuw

Historisme was in de negentiende eeuw enerzijds gekoppeld aan het wetenschap: het objectiveren van het verleden, met andere woorden: het verleden op een één-op-éénverhouding te presenteren. Anderzijds was historisme gekoppeld aan de politieke agenda die nationalisme heet. In Ivanhoe (1820) is dat duidelijk. Het verhaal speelt zich in een periode dat in Engeland de Saksen door de Normandiërs onderdrukt werden. Tijdgenoten van Sir Walter Scott wisten precies dat hij met de Saksen de Engelsen en met de Normandiërs de Fransen bedoelde. In 1820 was Frankrijk voor Engeland nog altijd de oude vijand. Richard Leeuwenhart (1157-1199) is in het boek de mysterieuze zwarte ridder, maar in de film wordt deze rol eerder door Ivanhoe gespeeld.

Ivanhoe
Elisabeth Taylor en Robert Taylor in Ivanhoe

De filmmuziek voor Ivanhoe werd geschreven door Miklós Rózsa. Met veel schallend koper en tromgeroffel, met name in de toernooiscène. De bombastische muziek maakt Ivanhoe tot een onvervalste jaren ’50 epic. De ouverture werd genomineerd voor een oscar.

With Richard Thorpe’s Ivanhoe (1952) Miklós Rózsa created a template that would guide him through several medieval/Renaissance romances during his M-G-M years. These included Young Bess, Knights of the Round Table, The King’s Thief and Diane, culminating in his masterpiece in the genre, El Cid. He began with research on music of the period (just as he had done with Quo Vadis), then wove a colorful tapestry of themes that combined period melodies with original tunes, harmonized and blended in a seamless score paying homage to history but distinctly in Rózsa’s own contemporary voice.
 
Bron: filmscoremonthly.com

Ivanhoe [ imdb.com ]