Categorie archief: geschiedenis

Italiëgangers [ 7 ]

Samuel Morse in Italië (1829-1831)

Samuel F. B. Morse, zelfportret, 1818De uitvinder van de telegraaf was oorspronkelijk kunstschilder. Net als Goethe maar ook talloze andere Amerikanen, maakte Samuel Morse (1791-1872) een Grand Tour. Van 1829 tot 1831 verbleef hij net als zijn landgenoot Thomas Cole in Europa en in Italië. In 1829 zou hij daar nog net Karl Blechen ontmoet kunnen hebben, maar Jean-Baptiste Corot zat dat jaar alweer in Frankrijk. Na zijn terugkeer in Amerika ging Morse zich steeds meer bezighouden met de geheimen van de elektriciteit en schilderde hij nauwelijks nog. Samuel Morse had zeker genoeg talent om als schilder carriere te kunnen maken, maar is toch vooral de boeken ingegaan als de uitvinder van de telegraaf en het naar hem genoemde alfabet.

1829 – In November, leaving his children in the care of other family members, Morse sets sail for Europe. He visits Lafayette in Paris and paints in the Vatican galleries in Rome. During the next three years, he visits numerous art collections to study the work of the Old Masters and other painters. He also paints landscapes. Morse spends much time with his novelist friend James Fenimore Cooper.
 
Bron: inventors.about.com
Samuel F. B. Morse, Subiaco
The Chapel of the Virgin at Subiaco, 1830
Samuel Morse in Italië
17 juni 1830 tot 2 februari, 1831
 
During all these months Morse was diligently at work in the various galleries, making the copies for which he had received commissions, and the day’s record almost invariably begins with “At the Colonna Palace all day”; or, “At the Vatican all day”; or wherever else he may have been working at the time.
 
The heat of the Roman summer seems not yet to have inconvenienced him, for he does not complain, but simply remarks: “Sun almost vertical,… houses and shops shut at noon.” He has this to say of an Italian institution: “Lotteries in Rome make for the Government eight thousand scudi per week; common people venture in them; are superstitious and consult _cabaliste_ or lucky numbers; these tolerated as they help sell the tickets.”
 
While working hard, he occasionally indulged himself in a holiday, and on June 16 he, in company with three other artists, engaged a carriage for an excursion to Albano, Aricia, and Genzano, “to witness at the latter place the celebrated _festa infiorata_, which occurs every year on the 17th of June.”
 
Bron: Samuel-F-B-Morse-His-Letters-and-Journals
Samuel F. B. Morse, portret van Benjamin West
Samuel Morse maakte deze kopie van een portret van Benjamin West, geschilderd door Thomas Lawrence. West was de nestor van de Amerikaanse schilderkunst, maar woonde in Londen. Morse reisde in 1811 naar Engeland waar hij enkele privélessen van West kreeg.

voorgaande posts over Italiëgangers | schilderijen van Samuel Morse | biografie

glitter en glamour in Venetië

gezien op DVD: Dangerous Beauty (1998)
over het leven van Veronica Franco (1546-1591)

DVDDangerous Beauty (a destiny of her own) is losjes gebaseerd op de roman The Honest Courtesan van Margaret Rosenthal en gaat over het leven van de zestiende eeuwse dichteres en cortigiana onesta (eerlijke hoer) Veronica Franco. Zoals het leven van de couritsane draait om haar verleidingskunst, zo is deze hyper-esthetische kostuumfilm in de eerste plaats een lust voor het oog. Maar door de zware enscenering, de fraaie belichting en overvloed aan mooie plaatjes blijft het verhaal nogal aan de oppervlakte. Toch is Dangerous Beauty een aanrader, tenminste als je een beeld wilt krijgen van het decadente Venetiëuit de tijd van Titiaan (de film speelt zich eigenlijk af net na zijn dood) en de andere grote Venetitaanse schilders. Je begrijpt dan ook waarom de Venetiaanse schilderkunst zo’ n grote aantrekkingskracht had op de Europese hofcultuur van de zestiende en zeventiende eeuw: Hun grote olieverfdoeken worden bevolkt door schoonheden, zo van de straten en uit de kanalen van de lagunestad geplukt. De modellen die Titiaan op zijn atelier gebruikte, waren bijna altijd hoeren. Chique en ontwikkelde hoeren, dat wel. Ze wisten zich perfect neer te zetten, ook als ze model moesten staan voor de heilige Maria Magdalena.

Dangerous Beauty
courtisane Veronica Franco en Domenico Vernier worden tijdens een ‘Hollywood party’ aangesproken door een boeteprediker
Veronica Franco war eine Tochter einer cortigiana onesta, einer intellektuellen Kurtisane, und erlernte die Kunst von ihrer Mutter schon in jungen Jahren. 1565 wurde Veronica in Il Catalogo Di tutte le principale und Pi ù honorate cortigiane Di Venezia verzeichnet, der die Namen, Adressen, und Gebühren von Venedigs angesehensten Prostituierten frei gab.
 
Veronica Franco door Paolo VeroneseSie studierte Philosophie, zu ihren Freunden zählten Dichter und Maler, in dieser Zeit entstand auch das Porträt von Jacopo Tintoretto. Vor den 1570er Jahren war sie ein Teil von einem der renommierteren literarischen Kreise der Stadt, an Diskussionen teilnehmend und beitragend und Anthologien der Dichtung editierend. Durch ihrer natürliche Schönheit und geistigen Anlagen geschult, heiratete sie 1564 einen wohlhabenden Arzt. Doch die Ehe war nicht glücklich und Veronica verließ bald ihren Ehemann.
 
1575 erschienen ihre Liebesgedichte Terze rime, die eine gewisse Originalität verraten. Im selben Jahr brach die Pest aus und sie flüchtete mit ihren Kindern aus der Stadt. Zwei Jahre später kehrte sie nach Venedig zurück. 1580 veröffentlichte Veronica ihre Lettere familiari ein diversi [... in meiner Jugend geschriebene Briefe], sowie zwei an den französischen König Heinrich III. gerichtete Sonette einschloss, mit dem sie 1574 sogar eine kurze Verbindung einging.
 
Bron: de.wikipedia.org

Santa Maria della Salutehistorische onjuistheid
Ook al is Dangerous Beauty zeer verzorgd gemaakt, ik ben toch minstens al één historische onjuistheid tegengekomen. In het door de computer gegenereerde panorama van Venetiëzien we bijvoorbeeld de Santa Maria della Salute Maar deze barokke basiliek die tussen 1631 en 1687 gebouwd werd, kan Veronica Franco tijdens haar leven nooit gezien hebben.

Dangerous Beauty | dangerous beauty [ imdb.com ] | The Trial of a Courtesan

Goethe’s Grand Tour [ 2 ]

aan het lezen in Reis door Italië (1786-1788) van Johann Wolfgang Goethe

Toen Goethe begin september 1786 heimelijk naar Italiëvertrok, was Frederik II (de Grote) van Pruisen twee weken daarvoor gestorven na een regeerperiode van 46 jaar. Precies zoveel tijd zit er ook tussen de Grand Tour van vader (1740) en zoon (1786).
postkoetsDe tijd had in de tussen- liggende periode bepaald niet stilgestaan, maar toch was de wereld van 1886 nog net pre-industrieel te noemen. James Watt had weliswaar twintig jaar voordat Goethe aan zijn Grand Tour begon de stoommachine uitgevonden, maar in Europa en zeker in Italiëhad deze revolutionaire uitvinding nog nauwelijks effect. Het zou nog ruim veertig jaar duren voordat de eerste spoorverbindingen er kwamen. Reizen over land ging hoofdzakelijk nog per postiljon. Het is aardig om te lezen hoe dat in die tijd ging en Goethe geeft daar soms gedetailleerde informatie over. Zo schrijft hij dat hij het eerste traject, van Karlsbad naar Regensburg (ruim 180 km), in 31 uur aflegt. Dat is gemiddeld dus in iets minder dan zes kilometer per uur!

Goethe in Rom
Goethes reis door Italië(1886-1888)

Ook moeten we in 1786 terug naar een totaal ander staatkundige situatie. Duitsland, Oostenrijk en Italiëzoals we dat nu kennen, bestonden nog niet. In 1786 was Duitsland nog altijd een lappendeken van vorstendommen met als grootste het koninkrijk Pruisen, dat in Midden-Europa een nieuwe grootmacht was geworden. De Derde Silezische oorlog (1756-1763) tussen Pruisen (en bondgenoten) en het Habsburgse Rijk (en bondgenoten) lag nog tamelijk vers in het geheugen. Goethe was 13 jaar toen er in 1863 met de Vrede van Hubertusburg een eind kwam aan het zevenjarige conflict tussen Pruisen en Oostenrijk met de bodemschatten van Sileziëals inzet. Maria Theresia van Oostenrijk was in 1780 gestorven en opgevolgd door haar oudste zoon Joseph II. Het huidige Oostenrijk vormde het centrum van het Habsburgse Rijk met haar veelheid van etnische groepen en gebiedsdelen. Zo vormden het huidige Belgiëen Luxemburg de Habsburgse Nederlanden en deze lagen gescheiden van het ‘moederland’. Andere gebiedsdelen zoals Hongarije, Zevenburgen (Transilvanië), Bohemen en Moraviëvormden samen een cluster met Oostenrijk.

Beieren, Tirol en Venetiëin 1786
Beieren, Tirol en de Republiek Venetiëin 1786
inzet: het Heilige Roomse Rijk

Ook in Noord-Italiëlagen Habsburgse rijksdelen en dit is ook het gebied waar Goethe doorheen trekt. Aan de zuidkant van de Brennerpas lag in Goethes tijd Zuid-Tirol met Bozen (het huidige Bolzano) als hoofdstad. Nog verder zuidelijker kwam je in Trentino bij het Gardameer. Aan de zuidzijde van dat gebied lag pas de taalgrens tussen het Duits en Italiaans en kwam je in de Republiek Venetië. Het Italiëvan tegenwoordig bestaat overigens pas sinds 1861 maar Trentino-Zuid-Tirol met zijn overwegend Duits-sprekende bergbewoners vormde nog tot 1918 een deel van Oostenrijk. Ondanks de veritalianisering in de twintigste eeuw was in 2001 nog bijna 70% van de bevolking van Zuid-Tirol Duitstalig.

Trentino-Zuid-Tirol
Na de Eerste Wereldoorlog werd het huidige Trentino-Zuid-Tirol, dat toen bij het Oostenrijkse Tirol hoorde, door Italiëgeannexeerd. De huidige provincie Zuid-Tirol was toen nog volledig Duitstalig, maar werd eveneens door Italiëbezet zodat de waterscheiding op de staatsgrens met Oostenrijk kwam te liggen. Deze provincie werd in de daarop volgende decennia veritaliaanst, zowel door het Duits uit het openbare leven te bannen als door massale immigratie van Italianen. Onder het fascisme werden de Duitstaligen zelfs onder druk gezet om naar Oostenrijk te verhuizen. Onder internationale druk werd na de Tweede Wereldoorlog een verdrag gesloten tussen Italiëen Oostenrijk (akkoord van De Grasperi-Gruber), waarin het gebied autonomie zou krijgen. In ruil daarvoor bleef het gehele gebied bij Italië. Deze autonomie garandeerde echter geenszins de rechten van de Duitstaligen, omdat zij in de regio Trentino-Zuid-Tirol nog altijd in de minderheid waren. Na gewelddadige acties van Duitstaligen in de jaren zestig besloot men daarom het zwaartepunt van de autonomie te verschuiven naar de provincies, zodat de Duitstaligen in Zuid-Tirol hun eigen beleid konden voeren. Door de grondwetswijziging van 2001 is deze autonomie nog verder uitgebreid. De bevoegdheden van de regio Trentino-Zuid-Tirol zijn hierdoor geminimaliseerd. Bron: nl.wikipedia.org

Tirol
Noord-Italië in Goethes tijd
Goethe begann seine Italienreise 1786, nachdem vorher bereits drei Anläufe zu einer solchen Reise abgebrochen wurden. Er reiste über Regensburg, Innsbruck und den Brenner zum Gardasee, nach Verona, Venedig, Ferrara, Bologna, Rom, Neapel und Sizilien. Dabei reiste er alleine, was zu seiner Zeit ungewöhnlich war. Der Fokus seiner Beschreibungen verschiebt sich im Verlauf des Werks. Im frühen Teil des Berichts dominieren meteorologische, botanische, geologische und geographische Beobachtungen (so suchte er etwa im Botanischen Garten von Palermo nach der “Urpflanze”). Ab seinem gut zweiwöchigen Venedigaufenthalt im Oktober 1786, der von Theaterbesuchen geprägt ist, treten jedoch kulturelle Themen in den Vordergrund.
 
Sein Hauptinteresse liegt dabei in der Antike. Mittelalterlicher und neuzeitlicher Kunst bringt er wenig Interesse entgegen, besonders, wenn sie christlich geprägt ist; so besucht er beispielsweise in Assisi nicht die Grabeskirche des heiligen Franz von Assisi mit den Fresken von Giotto, sondern vielmehr den in eine Kirche umgewandelten Tempel auf dem Hauptplatz der Stadt. Werke von Michelangelo und Raffael bewundert er zwar, beschreibt sie jedoch ausdrücklich nur unter ästhetischen Gesichtspunkten und unter Ignorierung des religiösen Hintergrunds.
 
Einen großen Raum nimmt Goethes eigene Malerei ein. Er verkehrt in Künstlerkreisen und trägt sich mit der Absicht, vom Literaten selbst zum Maler zu werden. Trotz intensiver Übungen scheitert dieser Plan jedoch letztlich. In seine italienische Zeit fällt die Fertigstellung und Veröffentlichung der Iphigenie auf Tauris, für die er von allen Seiten mehr Anerkennung erntet als für seine Versuche als Maler. Kontakte zu Einheimischen werden in der Italienischen Reise kaum dargestellt. Goethe spricht zwar über die Unterschiede zwischen der italienischen und der deutschen Mentalität, macht dies jedoch nicht an konkreten Bekanntschaften fest, sondern beschreibt eher seinen Eindruck von der Bevölkerung als Ganzes. Eine wichtige Rolle kommt etwa der Darstellung des römischen Karnevals zu, von dem er eher abgestoßen ist. Grundsätzlich steht er der italienischen Mentalität jedoch positiv gegenüber.
 
Bron: de.wikipedia.org

integrale tekst [ textlog.de ] | integrale tekst [ gutenberg.spiegel.de ]