Categorie archief: geschiedenis

gelikt en geidealiseerd

De Kroon op het Werk, Hollandse Schilderkunst 1670-1750
t/m 28 mei in het Dordrechts Museum

Decennialang is de negentiende eeuwse salonschilderkunst en de zeventiende en achttiende eeuwse hofschilderkunst afgedaan als gelikte nep. De geïdealiseerde en voorgebakken poses etaleren voor de twintgste eeuw een schijnwereld en de steriele verfbehandeling toont zich vijandig aan het persoonlijke handschrift. ‘Knap handwerk’ is hooguit de enige positieve kwalificatie die voor deze kunst overbleef. Maar sinds een jaar of tien is er weer belangstelling voor de troetelschilders van de jetset en de monarchen. De grote Alma Tadema tentoonstelling in 1996 in het Van Gogh Museum was in Nederland het begin van de rehabilitatie van de negentiende eeuwse salonkunst. En ook de poezelige schilderkunst van het galante tijdperk is niet langer taboe.

Deze schilderkunst van de laat-zeventiende eeuw en achttiende eeuw, staat haaks op het realisme van de schilderkunst van de Gouden Eeuw. Geen volkse taferelen meer zoals bij Jan Steen, maar elegante en theatrale voorstellingen naar Frans voorbeeld. Na de dood van Rembrandt, wordt de Europese cultuur steeds meer bepaald door Frankrijk. Gerard de Lairesse is in ons land de duidelijkste exponent van deze nieuwe modieuze Franse stijl.

Gerard de Lairesse 1676-1682
Mercurius, Calypso en Odysseusca

In het Dordrechts Museum wordt deze kunst de Kroon op het Werk genoemd en ik vind dat eerlijk gezegd nogal overdreven en misplaatst. De intentie is natuurlijk duidelijk: de organisatoren van deze tenstoonstelling proberen de kunst van het laatste kwart van de zeventiende eeuw niet, zoals gebruikelijk is, als een neergang te zien, maar als een hoogtepunt. Vergelijken we de gelikte kunst van De Lairesse, Netscher, Van der Werff, Van Huysum en Schalcken met het realisme van Rembrandt, Vermeer en Frans Hals dan weet ik toch zeker dat zij niet de kroon op het werk van de drie laatstgenoemden zijn.

In samenwerking met het Wallraf-Richartz Museum te Keulen en de Gemaldegalerie Alte Meister in Kassel organiseert het Dordrechts Museum een groot overzicht van Hollandse schilderkunst rond 1700.
 
Voor het eerst zal een groot aantal werken van kunstenaars als Gerard Lairesse, Adriaen van der Werff, Jan van Huysum en Godfried Schalcken uit musea en particuliere collecties in de hele wereld bijeengebracht worden om de hoge kwaliteit van de schilderkunst uit die periode te tonen. Doorgaans wordt de tijd na de roemruchte Gouden Eeuw gezien als een periode van neergang, maar op de tentoonstelling zal het tegendeel worden aangetoond. Door veranderingen van de markt, het interieur en de smaak zal de schilderkunst vanaf 1680 sterk vernieuwen en een eigen karakter krijgen, eleganter en decoratiever worden en vooral in vorstelijke kringen aanspreken. Overvloedige bloemstillevens, modieuze portretten van rijke verzamelaars, fijngeschilderde genrescènes, arcadische landschappen en uitbundige mythologische voorstellingen zullen een baanbrekend beeld geven van een unieke, ondergewaardeerde periode in de Nederlandse schilderkunst vol elegantie.
 
Bron: museum.nl

De Kroon op het Werk [ Dordrechts Museum ] | museum.nl

Belijder

vandaag is het volgens de oude kalender 21 januari
de naamdag van Maximus de Belijder
Ascetic and defender of Nicene Christianity, St. Maximus was born c. 580 into a noble family at Constantinople. A student of philosophy and theology, he served as imperial secretary to Heraclius until c. 614, when Maximus became a monk. During a Persian invasion in 626, he travelled first to Alexandria, then to Carthage, where he debated Pyrrhus, a monothelite. A number of African synods condemned Maximus for his insistence that Christ had a divine will and a human will, and Martin I invited Maximus to participate in the Lateran synod of 649. Four years later, he was arrested and tried at his birthplace for his refusal to adhere to the Typos of Constans II, which forbade the discussion of Christ’s will or wills. Maximus was tortured and exile to Shemarum on the Black Sea, where he died of his injuries.
 
Maximus preaches that Christ’s Incarnation is the purpose of history because it restores the equilibrium destroyed by Adam’s fall. If Christ is not fully God and fully man, argues Maximus, salvation is void. Maximus is the author of Four Centuries of Love, about asceticism and charity in daily life; Ambigua about the writings of St. Gregory the Theologian; and Mystagogia about the nature of the church. Maximus also commented on the works of Dionysios the Areopagite and on the Scriptures.
 
Bron: ecole.evansville.edu

Maximus de Belijder [ newadvent.org ]

de volgende twee eeuwen

Bijzondere filmopname van Friedrich Nietzsche omstreeks 1899

Spookachtige beelden uit de kraamtijd van de film. Een unieke opname van de zieltogende profeet van het nihilisme. Inmiddels twee eeuwen later zien we hem daar nog steeds liggen, weggezonken in een geestelijke schemering en met uitgedoofde blik. Terwijl we in de kudde op youtube.com langs de afgronden van het bestaan grazen, vrolijk onszelf aan het broadcasten zijn en allang niet meer beseffen wat hij beseft heeft.

“Waar ik het relaas van doe is de geschiedenis van de volgende twee eeuwen. Ik beschrijf wat zal komen, wat niet meer te vermijden valt: de opkomst van het nihilisme.”
Men kan het nu al beschrijven, want noodwendigheid is aan het woord hier. De toekomst spreekt al in honderden tekenen in het heden, en overal wordt dit noodlot aangekondigd. Voor de muziek van de toekomst zijn de oren nu al gespitst. Sinds enige tijd is Europa als op weg naar een katastrofe, de spanning stijgt met het verstrijken van elk decennium; als een rivier dat de monding wil bereiken gaat de stroom voort: rusteloos, gewelddadig en hals over kop. Gelijk een stroom die naar het einde raast, die zich niet meer bezint, maar bang is om zich te bezinnen.
“Hij die hier spreekt heeft niets anders gedaan dan nadenken. Hij heeft het instinct van een eenzame filosoof, hij is iemand die met opzet liever aan de zijlijn staat,
er buiten staat, geduldig, voorovergebogen, achterblijvend.”
Als geest vol durf en aangetrokken tot experimenteren, heeft hij al kennis gemaakt met ieder labyrint van de toekomst: als een voorspellende vogelgeest die terugkijkt om te gaan vertellen over wat zal komen. Hij is de eerste volkomen nihilist in Europa, die het gehele nihilisme is doorgewandeld en tenslotte heeft achtergelaten, buiten zichzelf.”
 
Bron: Wil tot Macht

Profetische woorden over de 20ste eeuw. Had zijn blik nog iets verder gereikt tot in onze tijd, dan had hij niet alleen gesproken van een stroom die naar het einde raast, maar ook van een web dat ons allemaal inspint in onze individuele behoeften. Wordt het geen tijd om de computer even uit te zetten en even aan de zijlijn te gaan staan?

youtube.com