“Dogma’s zijn grotere vijanden van de waarheid dan leugens.”
uit: Menschliches, Allzumenschliches (1878)

De werkelijkheid is volgens Nietzsche een onophoudelijk worden en gebeuren; zij is voortdurend in beweging. Dit komt omdat er verschillende krachten op elkaar inwerken en al deze krachten hebben een “wil tot macht”. Met andere woorden: elke kracht wil de boventoon voeren.
In een werkelijkheid met dergelijke krachten is waarheid niets anders dan een machtsgreep: het definieëren van waarheid is bedoeld om de werkelijkheid beheersbaar te maken. Iedereen interpreteert de wereld in het licht van zijn eigen waarden en bedoelingen.
Nietzsche bekritiseert niet dat we met ons denken de wereld naar onze hand zetten. Wat hij bestrijdt is de idee dat onze interpretaties exact corresponderen met de werkelijkheid. Er zijn geen feiten en er bestaat geen objectieve waarheid. Er zijn alleen interpretaties.
De leugenaar is zich bewust van het feit dat hij de werkelijkheid verdraait. Dat is volgens Nietzsche dus geen probleem. De dogmaticus gelooft echter in de absoluutheid van zijn overtuigingen; zijn verdraaiing van de werkelijkheid is dus onbewust. De dogmaticus is volgens Nietzsche een grotere vijand van de waarheid dan de leugenaar, omdat hij ontkent dat waarheid van perspectieven en belangen afhangt.
Claire Polders

In Vrees en beven maakt Soren Kierkegaard onderscheid tussen drie stadia in de menselijke existentie: het esthetische, het ethische en het religieuze stadium. In het eerste stadium is de mens op de afzonderlijke zijnden gericht, in het tweede stadium probeert de mens objectieve regels en principes te vinden en in het derde stadium ziet de mens zich ondergeschikt en schuldig aan de Eeuwige, oftwel God. Het is niet noodzakelijk en zelfs zeldzaam dat een mens het derde stadium bereikt. Een geleidelijke overgang is niet mogelijk, men moet een sprong maken, de beroemde leap of faith.
 
Het religieuze stadium staat op gespannen voet met het ethische stadium, zo laat Kierkegaard zien aan de hand van het verhaal van Abrahams offer. Wanneer Abraham van God de opdracht krijgt zijn enige zoon Izaak te offeren, kan hij hier met niemand over spreken. Men zou hem voor moordenaar uitmaken. In het ethische stadium staat het spreken juist centraal: men moet afspraken maken en verantwoording afleggen. Tegelijkertijd werpt men met het spreken de verantwoordelijkheid juist van zich af door in het publieke domein te treden. De zwijgende Abraham is dus zowel onethisch als ethisch. Dat is volgens Johann de Silentio (het pseudoniem waaronder Kierkegaard Vrees en beven publiceerde) de paradox tussen ethiek en religie.

Moest de gelovige Abraham dat nu doen of niet? Het courante antwoord in deze tijd is natuurlijk dat hij dat niet moest doen. Kierkegaard meent echter dat de religieuze plicht van de mens voorafgaat aan zijn ethische plicht. Hier ligt de legitimatie van religieus gemotiveerd terrorisme en fundamentalisme.

In Sporen. De stijlen van Nietzsche, uitvoerig geannoteerd door Ger Groot, constateert Derrida dat de Nietzscheaanse vrouw over haar ‘afgrondelijkheid’ een sluier draagt. Haar waarheid – de afgrond die ze verhult – is tegelijk haar schaamte. De mannelijke filosoof is geïntrigeerd door deze verhulling die om een onthulling vraagt; hij vermoedt een ‘diepte’ die hij begeert en vreest. “De vrouw weet echter dat onder haar sluier geen ‘waarheid’ verborgen ligt, geen ‘diepte’, maar een afgrond waarin elke illusie van waarheid verzinkt”, aldus Groot. “Dit geeft haar een mateloze macht over de filososfische waarheidszoeker, die onhandig dingt naar haar gunsten en daarmee een willoos slachtoffer wordt van haar grillen.”