Categorie archief: film

rage against the machine

woensdag gezien op Arte: Die Weber (1927)

Die WeberEen belangrijke sociale gebeurtenis uit de Vormärz (1815-1848) is de weveropstand van juni 1844 in Silezië. Deze was een reactie op de sociale uitbuiting er gekomen was als gevolg van de industriële revolutie in de eerste helft van de negentiende eeuw. Door de vrijhandel hadden de ambachtelijke wevers in Silezië zwaar te lijden van de veel goedkopere import uit het geïndustrialiseerde Engeland. De Silezische fabrikanten gingen hun wevers minder loon uitbetalen en stapten over op mechanischering. Daardoor verloren velen hun werk en ontstond er grote armoede. In juni 1844 escaleerde het. De wevers bestormden de villa’s van de fabrikanten en vernielden de weefgetouwen. Voor het negentiende eeuwse socialisme met Karl Marx voorop werd de weveropstand van 1844 het schoolvoorbeeld van klassenstrijd. De Duitse schrijver Gerhard Hauptmann schreef in 1893 het sociaal drama Die Weber. Tijdens de Weimar Republiek werd zijn toneelstuk verfilmd.

Dinsdagnacht was Die Weber van Friedrich Zelnik uit 1927 te zien op het Frans-Duitse ARTE. Het is een van de weinige zenders die zo nu en dan een zwijgende film uitzendt, meestal ‘s nachts voor de liefhebbers. De hoofdrol (fabrikant Dreissiger) wordt gespeeld door Paul Wegener (1874-1948), een pionier van de Duitse stummfilm. Toen de film in 1927 uitkwam, ging het juist weer goed met de Weimar Republiek. Maar de crisis met zijn hyperinflatie (1919-1923) had diepe wonden geslagen. In de opstand van de wevers tegen hun uitbuiters, herkenden de Duitsers in 1927 onmiddellijk hun eigen situatie. Het Verdrag van Versailles had de Duitsers veroordeeld tot gigantische herstelbetalingen. Was dit niet dezelfde uitbuiting?

Die Weber
Die Weber 1927
Am 3. Juni trafen sich etwa 20 Weber aus Peterswaldau und umliegenden Ortschaften auf dem Kapellenberg und berieten, wie man sich gegen die Fabrikanten wehren könne. Sie zogen daraufhin, das „Spottlied Blutgericht“ singend vor die Firma der Gebrüder Zwanziger, die als Verleger tätig waren und die Löhne gekürzt hatten. Die Fabrikanten Ernst Friedrich und August Zwanziger ließen ihre Diener, mit Steinen und Knüppeln ausgerüstet, den kleinen Zug vertreiben und außerdem den Weber Wilhelm Mädler von der Ortspolizei verhaften.
 
Mit dem Ziel, die Freilassung Wilhelm Mädlers und eine Lohnerhöhung zu erreichen, bildete sich am 4. Juni 1844 ein Protestzug, dem sich fast alle Heimweber der Umgebung anschlossen. Die Weber wählten zur Verhandlung eine Delegation; das Gespräch mit dem Landrat des Kreises Reichenbach blieb allerdings ergebnislos. Als sie vor dem Gebäude der Zwanzigers ankamen, waren diese allerdings abwesend. Die Menge stürmte daraufhin wütend das Haus der Zwanzigers und zerstörte die gesamte Einrichtung. Ebenso wurde im Verwaltungs-, im Lagerhaus und in der Fabrik gewütet. Die Familie Zwanziger floh daraufhin nach Breslau. Der Fabrikant Wagenknecht blieb hingegen unbelästigt und wurde wegen des „gerechten“ Lohnes sogar gelobt.
Die Weber
Käthe Kollwitz 1897
Ein Weberaufstand (cyclus van zes bladen)
Käthe Kollwitz Museum, Keulen
Am 5. Juni 1844 konnten sich die Fabrikanten Fellmann und Hoferichter durch Geldzahlungen, Brot und Speck „freikaufen“. Die Schar zog weiter nach Langenbielau zu den Fabrikanten Andretzky und Hilbert. Diese waren verhasst, ihre Anwesen wurden verwüstet. Dierig, der auch wegen der ausschließlich dort beschäftigten auswärtigen Arbeiter ins Visier der Aufrührer geraten war, bezahlte die eigenen Arbeiter, um gegen die anrückenden Weber vorzugehen. Zudem versuchten die Gebrüder Dierig durch Geldausteilungen die Menge zu beruhigen.
 
Eine königliche Kabinettsorder wies den Kriminalsenat des Oberlandesgerichts Breslau an „mit allem Fleiß … die Aufwiegler zu entdecken und zur Bestrafung zu ziehen”.Zwischenzeitlich hatten die Behörden das Eingreifen des preußischen Militärs veranlasst und die Situation geriet außer Kontrolle. Es wurden elf Menschen (darunter eine Frau) erschossen, weitere 24 schwer verletzt. Dieses Vorgehen schürte eher noch die Wut und es kam zu Plünderungen. Die Einheit wich zunächst der mit Knüppeln und Steinen bewehrten Menge, nach dem Eintreffen der Verstärkung wurde der Aufstand am 6. Juni 1844 niedergeschlagen.
 
Bron: de.wikipedia.org

Die Weber 1927 [ imdb.com ]

Facebook anno 1500

gekeken naar The Borgias season II episode 3 (2012)

Geschilderde portretten van prinsessen hadden rond 1500 een belangrijke functie op de Europese huwelijksmarkt. In die tijd was uithuwelijken naast oorlog dé manier om het eigen territorium uit te breiden. De geografische eenheden die zich rond 1500 in Europa vormden, zouden in de eeuwen daarna uitgroeien tot de moderne naties die wij nu kennen. Het portret had daarom grote politieke betekenis. Schilders werden niet alleen betaald voor een treffende gelijkenis maar vaak ook om de natuur, waar nodig, een handje te helpen. Photoshoppen avant la lettre. Vroeger was het niet anders dan in tijden van Facebook: biologisch kapitaal en het netwerk bepaalden de machtspositie.

The BorgiasIn deel 3 The Beautiful Deception van The Borgias (nog niet op de Nederlandse televisie maar wéll op DVD) is paus Alexander VI bezig om een geschikte vrouw te vinden voor zijn zoon Giovanni, liefst van Spaanse koninklijke bloede. Samen met zijn minnares bekijkt Giovanni in zijn slaapkamer de portretten van de huwelijkskandidaten die zijn vader voor hem op het oog heeft. Twee portretten herkende ik onmiddellijk. Natuurlijk eerst het beroemde portret van Juana la Loca (Johanna de Waanzinnige van Castillië). Daarnaast het portret van een onbekende vrouw door Rafael uit 1507 dat bekend is onder de naam La Muta (de zwijgende vrouw). Eind juni zag ik dit portret in de Galleria Nazionale delle Marche in Urbino.

Vroeger was het niet anders dan
in tijden van Facebook: biologisch kapitaal en het netwerk
bepaalden de machtspositie.

Op de Borgias Wiki worden de portretten besproken. Giovanni Borgia, de hertog van Gandia, stierf in 1497. De portretten zouden dus vóór dat jaar geschilderd moeten zijn. Maar hoe historisch verantwoord The Borgias op het eerste gezicht oogt, op veel plaatsen wordt een loopje met de geschiedenis genomen. Alle getoonde portretten zijn na 1500 geschilderd en kunnen dus nooit aan Giovanni Borgia gepresenteerd zijn.

portretten
van linksboven met de klok mee: Elisabetta Gonzaga van Urbino (ca. 1505), Johanna “de waanzinnige” van Castillië (ca. 1500), portret van een onbekende dame (ca. 1555-1565) en portret van een onbekende dame “La Muta” van Raphael, 1507
Donna Gabriella” in the checkered gown is actually a portrait of Elisabetta Gonzaga, duchess of Urbino (wife of Guidobaldo da Montefeltro), “La Muta” is a 1507 portrait by Raphael of a Florentine noblewoman who could not speak or hear, “The Infanta Juana of Castille” as a young girl was called Juana by Juan, and there is a late 16th century Florentine portrait of Unknown Lady assembled with the other portraits in Juan’s bedchamber.
 
Bron: theborgias.wetpaint.com

reservaat

gezien op nostalgienet : Bleeke Bet (1934)

Gisterenavond viel ik met mijn vader (*1930) pardoes in de film Bleeke Bet uit 1934. Een oubollige Nederlandse film van 78 jaar oud is natuurlijk voor de heel taaie oudjes, type Johan Heesters (1903-2011). Deze speelt uiteraard ook een rol (Ko Monje) in Bleeke Bet en zingt O mooie Westertoren terwijl Jans (Jopie Koopman) nog net niet in zwijm uit het raam valt. Bleeke Bet is in navolging van het succes van De Jantjes (1934) een ode aan de Jordaan.

Johan Heesters zingt O mooie Westertoren (1934) Heesters debuteerde in datzelfde jaar bij de Wiener Volksoper en verhuisde in 1936 naar Berlijn.

De cinematografie van Bleeke Bet is bijna tachtig later niet meer om aan te zien. Er werd nog gefilmd met een statische camera in shots van soms langer dan een minuut. De montage hapert hier en daar en is overal traag. Tussen de scenes door zitten “diavoorstellingen” van pittoreske plekjes in de Jordaan of de bloeiende bollenvelden (een zacht briesje is de enige actie) die voor onze groot- en overgrootouders zonder meer spannend geweest moeten zijn, maar die nu bijna schokkend zijn in hun slaapverwekkendheid. Het jengelende geluid van de smartlappen uit 1934 maakt dit Hollandse drama compleet. Bleeke Bet is definitief opgeborgen in het reservaat dat nostalgienet heet.