Film die mij vooral betoverd heeft door de fotografie en cinematografie van Remi Adefarasin. Ik was getroffen door de fantastische casting van actrice Abbie Cornish als Bess Thockmorton. Ze lijkt sprekend op het fantastische meisjesportret dat Rubens rond 1615 schilderde en dat nu in het Liechtenstein Museum in Wenen hangt. Lady Bess Thockmorton (later Elisabeth Raleigh) overtuigt mij volledig als een authentiek ‘gezicht 1600′.

Elizabeth: The Golden Age

In de dagen voor dodenherdenking stond er op de televisie weer veel oorlogsdrama geprogrammeerd. Atonement van regisseur Joe Wright werd dinsdagavond met veel reclame ertussen uitgesmeerd van half negen tot elf uur op RTL8. Wright had al eerder met superster Keira Knightly het bekendste boek van Jane Austen verfilmd. Atonement naar het boek van Ian McEwan uit 2001 is ook weer een onvervalst Brits zedendrama in de upperclass. Het toneel is alleen verplaatst van 1815 naar 1935 waardoor het wat minder om de kostuums draait en de zeden meer naar voren kunnen komen. (zie trailer hieronder) Het eerste gedeelte van de film dat zich afspeelt op een enorm Engels landgoed, riep bij mij Brideshead Revisited in de herinnering.

Atonement is een volbloed esthetische film. De personages zijn erg goed gecast en Saoirse Ronan die de 13-jarige Briony Tallin speelt, ziet er met haar bleke gezichtje en haar grote blauwe ogen uit alsof ze zo uit een laat-Victoriaanse schilderij van John William Waterhouse is weggelopen. Art director Ian Bailie die zeer terecht genomineerd werd voor een oscar, heeft zijn inspiratie duidelijk uit de Pre-Raffaelitische en Victoriaanse schilderkunst. We zien een variatie op Ophelia en talloze zonovergoten Victoriaanse prenten. Het indrukwekkendste cinematografische kunstje in Atonement is zonder meer het ´bravoure shot´ op het strand van Dunkerque. In één enkele shot van vijfenhalve minuut, laat Seamus McGarvey (director of photography) hoofdrolspeler James McAvoy volgen die tussen de duizenden Engelse soldaten op het strand en de boulevard door zwalkt. Het is een knap staaltje van crowd managing. Terwijl de camera overal tussendoor zwenkt, gebeurt er van alles op het strand. De belichting en de fotografie zijn steeds om je vingers bij af te likken en Atonement is voor mij in de eerste plaats een betoverende kijkervaring.

Ik ben trouwens erg benieuwd naar de nieuwste verfilming van Anna Karenina waarin regisseur Joe Wright opnieuw samenwerkt met Keira Knightly en zijn cinematograaf Seamus McGarvey. Op 12 oktober wordt de film in Nederland uitgebracht. Zou Keira Knightly de legendarische Greta Garbo als Anna Karenina gaan overtreffen? Ik betwijfel het. Garbo was mooi én ongelukkig en was daardoor van nature al Tolstoi‘s tragische hoofdpersoon. Knightly is alleen maar mooi en mist de droevige uitstraling van Garbo. Het hangt er van af hoe subtiel ze de gekwelde Anna kan spelen.

Atonement [ nl.wikipedia.org ]

Patriottischer had de titel niet gekund. Flags of our Fathers gaat ook over patriottisme. Maar er zit een wereld van verschil tussen de visie op patriottisme uit deze film uit 2006 en The Sands of Iwo Jima uit 1949. Doordat de afstand in de tijd veel groter is geworden, durft Flags of our Fathers met een veel bredere blik te kijken naar de hel van Iwo Jima in februari en maart 1945. De landing op het piepkleine maar door de Japanners hysterisch verdedigde eilandje was een van de vele landingen in de strijd om de Pacific maar had een symbolische betekenis. Iwo Jima was namelijk het eerste stukje grondgebied van het Japanse Keizerrijk waar de Amerikanen een zeer bloedige overwinning behaalden. De publieke opinie in de Verenigde Staten nam in het vroege voorjaar van 1945 al een voorschot op de eindzege over Japan. Dat bleek te voorbarig. De vernietigende aanvallen van kamikaze piloten tijdens de lange Slag om Okinawa in april, mei en juni maakten het Amerikaanse volk op verpletterende wijze duidelijk dat een overwinning op Japan onmogelijk was, tenzij er honderdduizenden wellicht miljoenen Amerikaanse soldaten zouden worden opgeofferd. De Japanners toonden zich bereid zich dood te vechten en vooral kamikaze piloten bleken een vernietigend wapen waar de Amerikanen (nog) geen antwoord op hadden. Maar eind juli 1945 zou er een Amerikaans antwoord komen, waarmee Japan definitief verslagen zou kunnen worden.

In de maanden voordat de eerste atoombom er was, had Amerika in de strijd tegen Japan vooral de publieke opinie nodig en het belangrijkste wapen om de oorlog mee te winnen werd ingezet op eigen grondgebied: oorlogspropaganda. Er werd dus reclame gemaakt voor oorlog en dat is het eigenlijke thema van Flags of our Fathers. Op 23 februari had de oorlogsfotograaf Joe Rosenthal bovenop de Suribachi op Iwo Jima een foto gemaakt van zes soldaten die de Amerikaanse vlag planten, gefilmd door Bill Genaust . De foto werd dé icoon van de oorlog in de Pacific. Drie van de soldaten op de foto zouden kort daarop omkomen in de strijd om het eiland die nog tot eind maart zou duren. De drie overgebleven soldaten werden bliksemsnel uit de hel van Iwo Jima naar huis gehaald, want in het propagandacircus aan het thuisfront waren ze goud waard.

Door de flash backs is Flags of our Fathers een wat rommelige film geworden. Toch laat de film goed zien hoe vals het heroïsche beeld kan zijn. The Sands of Iwo Jima uit 1949 is een opgeklopt heldenepos zoals men dat kort na de oorlog graag wilde zien. Maar de jongens die in Flags of our Fathers de oorlog moeten verkopen (lees: het Amerikaanse volk moeten verleiden oorlogsobligaties te kopen) wélten dat er niets van klopt. Ze hebben Iwo Jima overleefd en worden nu door het volk als helden vereerd. Zelf weten ze wel beter. Ze hebben gewoon geluk gehad. De echte helden, dat zijn hun kameraden die op het strand van Iwo Jima aan gort geschoten zijn. Maar een gesneuvelde soldaat is natuurlijk niet het plaatje waarmee de reclamejongens de oorlog kunnen verkopen.

Flag of our Fathers vormt overigens een tweeluik met Letters from Iwo Jima