De Amerikaanse pulpmagazines uit de jaren ’20, ’30 en ’40 hadden in de negentiende eeuw hun voorlopers in de penny dreadfuls en dime novels, gedrukt op goedkoop krantenpapier. In tegenstelling tot de glossy die bestemd was voor de salontafel, was het pulpblaadje voorbestemd om op broeierige en duistere plekken te belanden. In burgerlijke huishoudens werd de ranzige inhoud sterk afgekeurd en de blaadjes moesten meestal verstopt worden. Lectuur voor de onderbuik met een weinig subtiele mix van sex, science fiction, misdaad en horror.

In de Verenigde Staten was er voor de Tweede Wereldoorlog een wildgroei aan pulpmagazines. Ga eens googlen op afbeeldingen met namen als ‘Adventure, Amazing Stories, Black Mask, Planet Stories, Spicy Detective, Startling Stories, Thrilling Wonder Stories‘, of ‘Weird Tales’ en je krijgt schermen vol pulpcovers uit de jaren ’20, ’30 en ’40 Naast pulpromans had je ook pulp comics, bijvoorbeeld Flash Gordon, Fu Manchu, Buck Rogers en natuurlijk de superheroes van Marvel. Na de oorlog kregen de pulp magazines steeds meer concurrentie van de televisie en rond 1950 was hun bloeitijd voorbij.

De U-straal
In 1943 tekende de Brusselse striptekenaar Edgar P. Jacobs (vooral bekend van Blake en Mortimer) de science fiction strip De U-straal.
Ik las deze klassieker van het Europese beeldverhaal toen ik een jaar of veertien was. Edgar Jacobs had de Amerikaanse strip Flash Gordon als voorbeeld genomen en liet zijn helden ook op een andere planeet ronddwalen, in duistere jungles tussen afschrikwekkende prehistorische monsters. Dat was in Amerika een beetje mode in die tijd, zullen we maar zeggen.

Ook in King Kong zien we dezelfde setting. Voor de remake uit 2005 van Peter Jackson was het een mooie gelegenheid om de special effects uit Jurrasic Parc nog eens uit de kast te trekken, maar ditmaal humoristisch gebruikt, alsof je naar een computerspelletje kijkt. King Kong is een film die je moet zien als een fotorealistisch stripverhaal. Dat geldt ook voor het origineel uit 1933.

Verwacht in 3D stripverhalen als Batman, Spiderman en King Kong uitsluitend onzinnige oppervlakte en actie en vooral geen diepgang en bezinning, dat bespaart veel ergernis. Ze bieden het platte vermaak van een computer game: adembenemende virtuele werelden, onwaarschijnlijke acties en veel sensatie.

pulp [ nl.wikipedia.org ] | King Kong

Ook al is deze Hitchcock-klassieker bijna een halve eeuw oud, in Bodega Bay, honderd kilometer ten noorden van San Francisco, leeft de film nog altijd. Aanstaand weekend komt Tippi Hedren (inmiddels 80) voor een signeersessie weer eens naar de baai die haar in 1963 wereldberoemd maakte.

bodegabay.com | filmlocaties in Bodega Bay

Als je net zoals ik eerst Cinema Paradiso (1988) of Maléna (2000) van Giuseppe Tornatore hebt gezien en daarna pas Amarcord, dan weet je zeker dat Tornatore deze Fellini gezien moet hebben. En dat hij net als Fellini de verhalen van Pirandello moet hebben gelezen. Deze films zijn typische coming-of-age-tales die zich afspelen tegen het decor van een plaatselijke gemeenschap. In plaats van dat er een lineair verhaal met een plot wordt verteld, is er een aaneenschakeling van herinneringen, dikwijls vermengd met dromen en seksuele fantasieën die in luchtige sketches verpakt zijn. Hoe vulgair deze soms ook mogen zijn, bij Fellini tillen de rare typetjes, het schilderachtige camerawerk en de symbolistische poëzie de sketches moeiteloos boven de Benny Hill Show uit.

Amarcord is gefilmd vanuit het perspectief van Titta Biondi en haalt herinneringen op aan Fellini‘s jeugd in het Rimini van de dertiger jaren. Een jaar lang volgen we het wel en wee van Titta en de plaatselijke gemeenschap. In Amarcord richt een van de figuren zich rechtstreeks tot het bioscooppubliek en wordt zo de verteller van de film. Het zogenaamde ‘doorbreken van de vierde wand’ is een van Fellini’s handelsmerken geworden. Dit principe herhaalt zich in E la Nave va uit 1983. Deze film kondigt zich overigens in Amarcord al aan in de scene met het ocenaanschip. Fellini vond het helemaal niet erg dat zijn films vaak op elkaar leken. “Ik kan mijn films niet van elkaar onderscheiden. Voor mijn gevoel heb ik altijd dezelfde film gedraaid.”

Amarcord [ moviemeter.nl ]