Categorie archief: film

ogen als schoteltjes

gezien op DVD: M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931)

M.Van Fritz Lang (1890-1976) had ik zes jaar geleden al het een en ander gezien, Siegfried (1924), Kriemhild’s Rache (1924) en Metropolis (1927) en twee jaar geleden ook nog een van zijn laatste films Der Tiger von Eschnapur/Das Indische Grabmal (1959). Vreemd genoeg had ik M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931) nog niet gezien. Fritz Lang beschouwde het als zijn beste film. Toen ik onlangs Le mépris (1963) van Jean-Luc Godard zag, werd ik eraan herinnerd dat ik M. absoluut nog eens moest zien. De personage die Brigitte Bardot in Le mépris speelt, bekent tegenover Fritz Lang (die dan 73 is en zichzelf speelt) dat ze M. beter vindt dan die western met Marlene Dietrich. Drie dagen nadat ik Le Mépris gezien had, kwam ik in Duitsland een DVD tegen met M.. Ik kocht ‘m onmiddellijk.

M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931) was de eerste geluidsfilm van Fritz Lang. Maar ik besloot de eerste keer te kijken met het geluid uit en M. dus te zien als een zwijgende film. In stilistisch opzicht gaat Lang nog steeds door in de traditie van het Duitse expressionisme. Dat zie je goed in de personages die allemaal dik zijn aangezet, eerder types dan karakters. In de zwijgende film moest ondubbelzinnig duidelijk zijn wat voor een rol iemand speelde. Peter Lorre die de rol van de seriemoordenaar Hans Beckert speelt, heeft een gezicht dat geknipt is voor de expressionistische film. Als hij zijn vissenogen groot maakt, lijkt hij op het poppetje van Edvard Munch en brengt hij primair een gevoel van angst en onbehagen op ons over. Precies de stemming die er tijdens de Grote Depressie heerste.

Peter Lorre
Hans Beckert (Peter Lorre) op het moment dat hij zich realiseert dat hij gestigmatiseerd is (met een M op zijn rug) en de paranoia begint.
Als Peter Lorre zijn vissenogen groot maakt, lijkt hij op het poppetje van Edvard Munch en brengt hij primair een gevoel van angst en onbehagen op ons over.

De meeste acteurs zijn gecast als type en waar nodig wordt het nog eens extra dik aangezet met schmink, kunsthaar, kostuum en attributen. Toen de talkie eenmaal volwassen werd, verdwenen de grotesken van het witte doek om plaats te maken voor een generatie acteurs en actrices die een stem hadden. In Sunset Boulevard (1950) mijmert een vergeten diva (Gloria Swanson) uit het tijdperk van de zwijgende film: “we didn’t need dialogue; we had faces!” In M. zien we een overgang van het expressionisme naar de Nieuwe Zakelijkheid van de jaren dertig en van de zwijgende film naar de geluidsfilm. Het hapert hier en daar nog en dat maakt het stilistisch interessant. Daarnaast zijn de regie en de mis en scene strak. Alles en iedereen staat op z’n plek met afgewogen composities en kadrering. Veel takes lijken wel schilderijen. Het tijdsbeeld van de vroege jaren dertig is bedrieglijk. Eerder zien we een kunstmatige werkelijkheid met kunstmatige belichting die in de filmstudio tot in de puntjes in scene is gezet.

M [ moviemeter.nl ]

100 jaar oktoberrevolutie

gisteren gezien op BBC2: Countdown to revolution
gelezen in De afdaling in de hel van Ian Kershaw over de Oktoberrevolutie

OktoberOp 7 november is het honderd jaar geleden dat in Petrograd (zoals Sint-Petersburg in 1917 heette) de Oktoberrevolutie (volgens de Juliaanase kalender was het op 24 oktober 1917) plaatsvond. In de media zal er deze maand dus veel teruggekeken worden op de Russische Revolutie van 1917. Gisteren was op BBC2 de documentaire Countdown to revolution te zien, waarin vanaf 245 dagen vóór 7 november 1917 wordt teruggekeken op de ontwikkelingen die tot de Russische Revolutie hebben geleid.

Ruslandhistoricus Orlando Figes schreef naast een boek over de Krimoorlog ook een boek over het revolutionaire Rusland. In Revolutionair Rusland 1891-1991 schrijft hij: “Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden. De revolutie van oktober was een staatsgreep die slechts door een kleine minderheid van de bevolking werd gesteund.” (bron)

Dat is een heel ander verhaal dan verteld wordt in Октябрь (1927) van Sergei Eisenstein. In deze beroemde propagandafilm, die ter gelegenheid van het tienjarige jubileum van de Russische Revolutie werd gemaakt, wordt de revolutie juist voorgesteld als een beweging van mensenmassa’s. De bolsjewistische elite had besloten dat de revolutie als hét momentum van het volk moest worden herinnerd.

Октябрь – Десять дней, которые потрясли мир Oktober – tien dagen die de wereld schokten (1927) van Sergei Eisenstein
Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden.

Orlando Figes

Eisenstein pleegt dus ware geschiedvervalsing. Acht jaar later zou Leni Riefenstahl een andere beroemde propagandafilm maken. Maar ditmaal waren de massa’s wél echt.

The Russian Revolution of 1917 is one of the most controversial events of the 20th century. Three men – Lenin, Trotsky and Stalin - emerged from obscurity to forge an entirely new political system. In the space of six months, they turned the largest country on earth into the first Communist state. Was this a triumph of people power or a political coup d’etat that led to blood-soaked totalitarianism? A hundred years later, the Revolution still sparks ferocious debate. This film dramatizes the 245 days that brought these men to supreme power. As the history unfolds, a stellar cast of writers and historians, including Martin Amis, Orlando Figes, Helen Rappaport, Simon Sebag-Montefiore and China Mieville, battle over the meaning of the Russian Revolution and explore how it shaped the world we live in today.
 
Bron: bbc.co.uk

Oktoberrevolutie [ nl.wikipedia.org ]

poeslief gekat

zaterdagmiddag opnieuw gezien: Stage Door (1937)

Stage DoorStage Door (1937) van Gregory La Cava is na tachtig jaar nog altijd leuk om te zien. Net als Dinner at Eight (1933) is deze komedie een bewerking van een toneelstuk van George Simon Kaufman en Edna Ferber. Het is ook een echte talkie met gevatte dialogen, waarbij de actrices elkaar in snel tempo afwisselen. Stage Door gaat over de Footlights Club, een kosthuis in New York voor jonge vrouwen die ervan dromen die ene rol te bemachtigen die hen beroemd kan maken. Een soort America’s Next Topmodel avant la lettre. De communicatie tussen de meisjes is meestal doordrenkt met “poeslief” venijn.

De hoofdrollen worden gespeeld door twee grote vedettes uit de jaren dertig: Ginger Rogers (1911-1995) en Katharine Hepburn (1907-2003). Rodgers speelt de sarcastische vaudeville danseres, Hepburn de vrijgevochten rijkeluisdochter. De rol van Jean Maitland (Rodgers) herinnert me soms aan die van Kitty Packard (Jean Harlow) in Dinner at Eight, al speelt Rodgers zeker niet het domme blondje.

Andere rollen zijn voor Gail Patrick (1911-1980) die de queen bee Linda Shaw speelt, die onophoudelijk aan het katten is met Jean Maitland. Ook Lucille Ball (1911-1986) heeft een kleine rol. Tussen de krengetjes zit ook een lief meisje, gespeeld door Andrea Leeds.

stage door
jaren dertig affiche

Stage Door is weliswaar een komedie, maar laat ook zien hoe hard het leven tijdens de Grote Depressie was voor jonge vrouwen die een rol op Broadway ambieerden. Alles leek in de crisisjaren in New York om vermaak te draaien, in werkelijkheid moesten de meeste New Yorkers zien te overleven.

Stage Door [ imdb.com ]