Categorie archief: film

we’re the people

woensdagavond gezien op DVD: The grapes of wrath (1940)

The grapes of wrathGregg Toland (1904-1948) is een van de invloedrijkste cameramannen uit de filmgeschiedenis. Met zijn deep focus en high key fotografie zette hij een standaard die vooral in de jaren veertig en in de film noir werd toegepast. Voor zijn camerawerk in wuthering heights (1939) had hij in 1940 een oscar gekregen. In datzelfde jaar werd hij door Orson Welles gevraagd voor de cinematografie in Citizen Kane (1941). Toland werd weer voor een oscar genomineerd maar won deze uiteindelijk niet.

Omdat ik nog maar drie films heb gezien waarin Gregg Toland verantwoordelijk was voor de cinematografie (Wuthering Heights, The Little Foxes en Citizen Kane), wilde ik meer films zien die zijn signatuur dragen. Daarom keek ik naar de klassieker The grapes of wrath uit 1940. De film begint met prachtige straight photography uit de jaren dertig. We zien een weg die door het kale landschap van Oklahoma snijdt, waarlangs de hoofdpersoon Tom Joad (Henry Fonda) ons tegemoet komt lopen.

straight photography
beginscene (links) en straight photography (rechts) in The grapes of wrath (1940) met cinematografie van Gregg Toland

The grapes of wrath is gebaseerd op de beroemde roman van John Steinbeck waarin de schrijnende armoede van de grote depressie onverbloemd getoond wordt. Bepaalde bevolkingsgroepen, zoals de boeren in Oklahoma, werden vluchteling in eigen land. De vluchtelingenkampen in Californië leken op de huidige in Libanon. Er was sociale uitbuiting, mensen waren alles kwijtgeraakt en kinderen leden honger. Toch is de boodschap van John Steinbeck hoopvol. Ondanks alle misère verloren de gewone mensen hun zelfrespect niet. Het is de kracht van het oersocialisme: “we’re the people.”

Rich fellas come up an’ they die, an’ their kids ain’t no good an’ they die out. But we keep a’comin’. We’re the people that live. They can’t wipe us out; they can’t lick us. We’ll go on forever, Pa, ’cause we’re the people.

Ma Joad (The grapes of wrath)

The grapes of wrath [ imdb.com ]

Rosebud [ 2 ]

zondagmiddag gezien op Canvas: Citizen Kane (1941)

CitizenCitizen Kane is een van de meest creatieve films die ik ken. Het meesterwerk van Orson Welles heeft een zeer origineel script met gevatte dialogen, vernieuwende cinematografie en schitterende fotografie. Ook al heb ik de afgelopen jaren deze film al vaker gezien, opnieuw werd ik helemaal gepakt door het magistrale begin: eerst beelden van Xanadu bij zonsondergang die een gothic sfeer oproepen. Daarna een newsreel uit een bioscoopjournaal (News on the March).

Hierin wordt, na het overlijden van de krantenmagnaat Charles Foster Kane, teruggekeken op zijn leven. De voice over spreekt op heroïsche toon, zoals tijdens de oorlogsjaren gebruikelijk was, en noemt Kane “an American Kublai Khan”. Het nieuwsitem laat beelden zien van Xanadu, het exorbitante privédomein waar Charles Foster Kane zijn laatste jaren sleet. Het is kapitalisme over the top. Toch was deze über-kapitalist ook een man van het volk. Vandaar de bijnaam Citizen Kane. Met zijn eerste krant The New York Inquirer ging hij pal achter de arbeidersklasse staan. Dat maakte hem gehaat bij zijn bankier Walter P. Tatcher die hem een communist noemde omdat hij in zijn kranten de bezittende klasse bekritiseerde.

With full awareness of the meaning of my words and the responsibility of what I am about to say, it is my considered belief that Mr. Charles Foster Kane, in every essense of his social beliefs and by the dangerous manner in which he has persistently attacked the American traditions of private property, initiative and opportunity for advancement, is in fact nothing more or less than a communist.
 
bankier Walter P. Tatcher over Charles Foster Kane

Stakende arbeiders op Union Square noemden hem juist weer een fascist. Citizen Kane is een tragikomisch portret van een schatrijke man die hunkerde naar liefde, maar die eenzaam stierf met het woordje Rosebud op zijn lippen.

You don’t care about anything except you. You just want to persuade people that you love ‘em so much that they ought to love you back. Only you want love on your own terms. Something to be played your way, according to your rules.
 
Jedediah Leland tegen Charles Foster Kane
citizen kane
in de deep focus fotografie van Gregg Toland zien we net als in de film noir vaak sterke licht-donkercontrasten, silhouetten en diagonalen.
Voor de cinematografie benaderde Welles vermaard cameraman Gregg Toland, die in 1940 een Oscar had gewonnen voor zijn werk aan de verfilming van Wuthering Heights. Toland en Welles namen de scènes op met lange opnames (long takes) in deep focus en gebruikten een hoog zwart-wit contrast. De film wordt gezien als een pionier op het gebied van deep focus, een techniek waarbij zowel voorwerpen op de voorgrond, in het midden als op de achtergrond tegelijkertijd scherp (in focus) te zien zijn. Voor sommige scènes maakte Toland hierbij gebruik van een optische printer, waardoor bepaalde stukken film werden gefilmd over andere stukken film.
 
Bron: nl.wikipedia.org
citizen kane
in Citizen Kane is ook mooie matte painting te zien, zoals het gebouw van The New York Inquirer, een eclectisch gebouw, ingeklemd tussen de hoogbouw uit de late negentiende eeuw.

Peter Cook uit Nieuw-Zeeland schreef een uitgebreide visual guide bij de matte painting in Citizen Kane.

citizen kane
een andere matte painting is het sprookjesachtige beeld van Xanadu, een soort Amerikaans Schloss Neuschwannstein.
Since the Pyramids, Xanadu is the costliest monument a man has built to himself.

voice over uit Citizen Kane

Here, on the deserts of the Gulf Coast, a private mountain was commissioned and successfully built. One hundred thousand trees, twenty thousand tons of marble are the ingredients of Xanadu’s mountain. Contents of Xanadu’s palace: paintings, pictures, statues, the very stones of many another palace — a collection of everything so big it can never be cataloged or appraised; enough for ten museums; the loot of the world. Xanadu’s livestock: the fowl of the air, the fish of the sea, the beast of the field and jungle. Two of each; the biggest private zoo since Noah. Like the Pharaohs, Xanadu’s landlord leaves many stones to mark his grave. Since the Pyramids, Xanadu is the costliest monument a man has built to himself.
 
voice over uit de newsreel aan het begin van Citizen Kane

Citizen Kane [ nl.wikipedia.org ] | Citizen Kane [ imdb.com ]

lachen om Snuf en Snuitje

gezien op Canvas: Fargo (1996)

fargo DVDEindelijk zag ik Fargo (1996). Veel over gehoord. Het was een film die ik moest gaan zien, dus was het wachten welke zender deze film zou gaan uitzenden. Gisterenavond was Fargo op Canvas te zien, gelukkig zonder reclameblokken. De kritieken die ik gelezen had, waren net zo lovend als de reacties op Pulp Fiction. Fargo zou een film zijn die je knock out zou slaan. “Het is een vlijmscherp verhaal dat de kijker naar lucht doet happen van bewondering en shock en hem daverend laat lachen.” (Angelica Errico in 1001 movies you must see before you die). De VPRO gids noemt het een meesterwerk en deelt vijf sterren uit. Ik kon eigenlijk niet om Fargo heen.

Het is een vlijmscherp verhaal dat de kijker naar lucht doet happen van bewondering en shock en hem daverend laat lachen.

Angelica Errico

fargo DVDNu ik Fargo eindelijk gezien heb, weet ik wat voor vlees ik hier in de kuip heb. Het is een sarcastische film die ondanks het lege witte landschap van Minnesota en North-Dakota waar het verhaal zich afspeelt, gitzwart blijft. Wat de film blijkbaar zo succesvol maakt, is de humor. Maar over wat voor humor gaat het? De bewoners van de midwest lijken zonder uitzondering sukkels. De twee criminelen spelen een Snuf en Snuitje voor volwassenen. Dus daarom gaan ze vreselijk tekeer: Ze vloeken en schelden. Ze moorden. En ze zijn net zo zielig als de rest. Maar wat hebben we om al die zielige mensen moeten lachen!

Toen ik in 1990 Wild at heart van David Lynch zag, keerde ik mij af van een nieuwe en harde “humor” die in de jaren negentig met films als Pulp Fiction (1993) en Natural Born Killers (1994) ingeburgerd raakte. “Humor” die combineert en contrasteert met overdreven en overdadig geweld. Fargo (1996) is er een van. Het is zieke soldatenhumor, waarbij geweld en wreedheid een onmisbaar ingrediënt van het vermaak zijn geworden.

Overigens zijn de gebroeders Coen met Fargo veel verschuldigd aan Twin Peaks (1990/91) van David Lynch. Ook deze film (en tv-serie) speelt zich af in het andere Amerika, een kleine gemeenschap in een van de noordelijkste staten, en zit vol lugubere details.

True/False
The “this is a true story” opening is not true, but was included by Joel and Ethan Coen to set a tone for the story. After all, at the end of the credits, one can see the standard “This movie is fictional…” legal clause.

Fargo [ imdb.com ]