Oberhausen heeft tegenwoordig een nieuw stadscentrum. Op de plek waar in het industriële tijdperk de fabrieksschoorstenen rookten, zijn in 1996 het megawinkelcentrum Centro en de König Pilsener Arena verrezen. De nabijgelegen gasometer, een kolossale ijzeren cilinder en het Wahrzeichen van Oberhausen, herinnert als een eenzaam baken aan het industriële verleden van Oberhausen.

Centro is een winkelparadijs in twee verdiepingen met tweehonderdtwintig winkels. De meeste daarvan zijn filialen van grote merken. Vooral door hun aanwezigheid word je in Centro ondergedompeld in ongekende luxe. Ik waan mij in Dubai en voel onbehagen bij deze overvloed. Het is waarschijnlijk niet aan mijn gezicht af te lezen en zo spiegel ik het winkelende publiek. Het is de normaalste zaak van de wereld om hier rond te lopen. Maar normaal kan ik het niet vinden. Deze overvloed en luxe, hoe is het mogelijk terwijl we het alweer bijna zes jaar over “de economische crisis” hebben. Zijn dit enkel façaden? Is Centro een Potëmkin-dorp dat onze schulden maskeert?

Het winkelcentrum is een soort beest met een kop, romp en een staart. Op de vitale punten zitten XXL-filialen van Galeria Kaufhof, C&A en Peek en Cloppenburg. In de laatste megawinkel hebben de bekende kledingmerken een eigen afdeling: Tommy Hilfiger, Armani, Hugo Boss… Honderd Euro voor een herenshawl van Armani, die je voor € 3,95 elders koopt en die waarschijnlijk ook uit een kledingatelier uit Bangladesh komt, waar werkdagen van 16 uur en soms langer worden gemaakt. Het verschil is de naam en de prijs en het astronomische budget voor marketing.

Ik begrijp merkgevoeligheid niet. Maar ik heb makkelijk praten, want ik zit in een omgeving waarin ik niet hoef te presenteren en waar geen competitie is. Michaela legt mij uit hoe het werkt. “Het is allemaal ijdelheid” zegt ze, wanneer we op de roltrap staan.

IJdelheid. Draaien alle grote kleding- of cosmeticamerken om ijdelheid? Maakt kwaliteit dan niet het verschil? Natuurlijk brengen dure merken kwaliteit. Maar daarna gaat de prijs nog een aantal keren over de kop. Want het exclusieve en dure merk geeft jou het gevoel dat je bijzonder bent. Omdat je het waard bent. De prijskaartjes van alle kleding en cosmetica bij elkaar zeggen dan iets over je eigenwaarde.

Ik leg een T-shirt van Marco Polo van €49,50 terug. Waarom vijf keer zoveel geld uitgeven voor een T-shirt met een merknaam erop? Maar ik heb makkelijk praten en hoef mij niet te onderscheiden. Al doe ik dat natuurlijk wel met mijn merkloze kleding. Het enige T-shirt met logo dat ik zou willen dragen, is er een met NO LOGO.

centro.de

Tijdens de geschiedenisles was ik meestal een oplettende leerling. Toch leerde ik de naam Gavrilo Princip pas kennen door een liedje van Herman van Veen op de langspeelplaat Iets van een Clown waar ik 32 jaar geleden veel naar luisterde.

Princip is een onmiskenbare tekst van tekstschrijver Rob Chrispijn waarin de zin “Als honingzwammen op een boom” getuigt van zijn passie voor paddenstoelen. De zin “Voor wie een doel zoekt of een doelwit is er altijd wel een ideaal om voor te sterven” was mij als 18-jarige op het lijf geschreven. Princip, die had nog eens principes! Veel Servische nationalisten zien dat nog steeds zo. Voor hen is hij geen moordenaar maar een volksheld.

Maandagavond zond ZDF het historische drama Das Attentat – Sarajevo 1914 uit. Hoofdpersonage is de Oostenrijkse onderzoeksrechter Leo Pfeffer die de aanklacht op de Servische terroristen moet voorbereiden. Hij moet werken onder grote druk uit Wenen en Berlijn. Tijdens het onderzoek ontdekt hij ongerijmdheden en komt zo op het spoor van een complot.

Het scenario van dit televisiedrama volgt een complottheorie die mij doet denken aan die in JFK van Oliver Stone. Omdat de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand geen havik maar een duif was, wilde de machtige wapenindustrie in het Oostenrijkse en Duitse Keizerrijk hem “opruimen”. Deze klus zou door een Servische nationalist opgeknapt moeten worden. De publieke opinie zou zich dan onmiddellijk tegen Servië keren en oorlog zou dan gerechtvaardigd zijn.

Het 14-18-circus is in Duitsland al aardig op gang gekomen. Gisteren haakte de ZDF in met het docudrama Mit Jubel in die Hölle de eerste van een reeks documentaires over de Eerste Wereldoorlog. In de Frankfurter Allgemeine heeft Andreas Kilb er flink wat kritiek op. We zien veel reenactment scenes, de voorspelbare emotiecurve van enthousiasme naar ontnuchtering wordt braaf gevolgd en Kilb mist de couleur locale. Met andere woorden: waar zijn de ratten, luizen en stront in de loopgraven?

De documentairemakers Stefan Brauburger en Stefan Mausbach hebben ervoor gekozen om aan de hand van brieven en dagboeken van drie Duitse soldaten iets te laten zien van het leven in de loopgraven en aan het thuisfront tijdens de eerste oorlogsmaanden en later tijdens de massaslachting van Verdun. Misschien heeft Andreas Kilb gelijk en hadden ze zich beter kunnen beperken tot het drama van Käthe Kollwitz en haar zoon Peter.

In het aan massahysterie grenzende enthousiasme dat begin augustus 1914 heel Duitsland in haar greep houdt, vertrekt Peter naar België. Hij wordt vooral aangemoedigd door zijn moeder. Als hij op 20 oktober 1914 sneuvelt, raakt zij totaal vertwijfeld. Käthe Kollwitz verandert in korte tijd van een patriottische moeder in een overtuigd socialist en pacifist. Van deze innerlijke revolutie laat dit docudrama weinig tot niets zien.

Hier verreckt niemand in einem Trichter [ faz.net ]