Maandelijks archief: oktober 2009

Turks Fruit in de DDR

gisterenavond op Arte: Die Legende von Paul und Paula (DDR, 1973)

Heerlijk tijdsbeeld met veel oranje vormgeving, minirokjes, mascara, oogschaduw en pastelkleurige trabantjes. Dat alles gefilmd in Oost-Berlijn anno 1973 in dezelfde kleuren als de inferieure vierkleurendruk uit de socialistische heilstaat. Inmiddels terecht een ostalgie reliek.

scene uit Die Legende von Paul und Paula
Paul ist unglücklich verheiratet. Gegenüber seiner Wohnung lebt die alleinstehende Paula mit ihren beiden Kindern. Ihre Begegnung in einem Nachtclub wird zu Leidenschaft. Aber während Paula sich fortan im siebten Himmel wähnt, bleibt Paul distanziert, will den Schein seiner Ehe wahren und so seine Karriere schützen. Er kann die schönen Momente zwar genießen, aber die Affäre und ihre möglichen Folgen beunruhigen ihn. Erst als Paula ihren Sohn durch einen Unfall verliert und sich daraufhin von ihm distanziert, spürt er die Tiefe seiner Liebe zu ihr und kämpft um sie. Die beiden werden zum Paar. Kurz darauf wird Paula erneut schwanger. Die Ärzte sind davon überzeugt, dass Paula aus gesundheitlichen Gründen die Geburt eines dritten Kindes nicht überleben wird. Paula entscheidet sich jedoch für das Kind, stirbt aber tatsächlich bei der Geburt.
 
Bron: de.wikipedia.org
Paul und Paula
Paul und Paula
domweg gelukkig in Oost-Berlijn, 1973
Paul und Paula war ( … ) der Startschuss zur ersten Ostalgie-Welle in den neunziger Jahren. Ein Abschnitt des Uferwegs am Rummelsburger See in Berlin – dort wurde die Szene mit dem Frachtkahn gedreht – trägt seit 1998 den Namen „Paul-und-Paula-Ufer“. Für Verliebte steht dort eine Paul-und-Paula-Bank. In dem 1998 gedrehten Film Sonnenallee von Leander Haußmann steht an einem Wohnungsklingelschild Paul und Paula. Micha, die Hauptfigur von Sonnenallee, trifft auf der Treppe Winfried Glatzeder, der hinter dieser Tür verschwindet. Das im Herbst 2008 erschienene Album Die Suche geht weiter des Berliner Duos Rosenstolz beginnt mit dem Titel Ich bin mein Haus, dessen Intro aus dem Film Die Legende von Paul und Paula entnommen wurde.
 
Bron: de.wikipedia.org

Die Legende von Paul und Paula [ imdb.com ]

wereldbeeld & geschiedenis [ 1 ]

de zestiende eeuw – de snelle verandering van het wereldbeeld

Op de tentoonstelling De uitvinding van het landschap (2004) in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen was een klein paneel te zien van een anonieme meester dat omstreeks 1515 geschilderd moet zijn.

Anonieme meester, omstreeks 1515
allegorisch wereldbeeld
Anonieme meester, omstreeks 1515
Museum Waterburcht Anhalt Isselburg

Laat-Middeleeuwse kunst is vaak allegorisch van aard en bijna altijd moraliserend. Ook deze allegorische voorstelling heeft een boodschap. ‘Met recht soudic gerne doer de werelt commen – Ic ben der doer maer ic moet crommen’ wordt de mens gewezen op de aardse moeilijkheden waarvoor hij (het hoofd) moet buigen. Het aardige van deze voorstelling is dat je deze ook anders kunt uitleggen. In de eerste helft van de zestiende eeuw was het wereldbeeld niet plat meer. Daardoor was aan de overzijde van de Atlantische Oceaan per ongeluk een Nieuwe Wereld ontdekt. De ontdekkingsreizigers wisten dat de aarde rond is en dat de kortste verbinding tussen twee punten op aarde daarom altijd een kromme is. Geen allegorie maar wetenschap!

Waldseemüller 1507
vroeg-wetenschappelijk wereldbeeld
kaart van Waldseemüller 1507

Gerardus MercatorHet wereldlandschap in de schilderkunst dat in de loop van de zestiende eeuw in de Zuidelijke Nederlanden tot ontwikkeling kwam, bood een panoramisch blik op de wereld. Tussen 1500 en 1585 was Antwerpen ‘de navel van de wereld’ en voor schilders het hoogste punt om de wereld te overzien. Om het wereldtoneel in al zijn aspecten te kunnen weergeven, plaatste de schilder de horizon hoog op het doek, alsof hij zijn nek wilde uitrekken om als het ware over de horizon te kijken. Waar hij tenslotte de wereld in de blauwe verte zag oplossen, ging de cartograaf verder. Het is niet voor niets dat misschien wel de beroemdste cartograaf uit de geschiedenis uit Antwerpen kwam. Gerardus Mercator werd in 1512 in de omgeving van Antwerpen geboren en maakte zijn eerste kaarten en globes in de jaren dertig van de zestiende eeuw toen men volop bezig was om de Nieuwe Wereld in kaart te brengen. Hoe vlug het achteraf gezien allemaal gegaan is, kun je zien door de kaart van Piri Re’is uit 1513 te vergelijken met een wereldkaart die Mercator 75 jaar later maakte.

Piri Re'is Map
het wereldbeeld 500 jaar geleden
de kaart van Piri Re’is 1513 is een zogenaamde portolaan (een kaart met zeilroutes) Vooral de Portugese kust (Brazilië) is al gedetailleerd in kaart gebracht.
De Piri Re’is-kaart is een kaart, getekend op gazellehuid, die in 1929 door een groep historici gevonden werd. Uit onderzoek bleek dat het een echt document was dat door Piri Re’is in 1513 werd gemaakt. Diverse zeilkaarten, ook wel portolanen genaamd, waren tijdens de Middeleeuwen in omloop, accurate kaarten waarop de meest in gebruik zijnde vaarroutes, met kustlijnen, havens, doorvaarten en baaien stonden vermeld. De meeste van deze kaarten richtten zich op de Middellandse Zee, de Egeïsche Zee en andere bekende routes. Er was een eeuwenoude traditie van zeevaart op de Middellandse Zee. Deze kennis werd verzameld en bestudeerd in de grote bibliotheek van Alexandrië(Egypte). De compilatiekaarten werden gemaakt door de geografen die daar werkten. Piri Reis gebruikte verschillende bronnen en de eigen waarnemingen die hij tijdens zijn reizen deed om de kaart te kunnen tekenen. In een aantal nota’s gaf hij aan hoe hij de kaart had samengesteld. Verbazend is dat zijn kaart ook al informatie van de reis van Christoffel Columbus bevat van nog geen twintig jaar eerder.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Mercator Oude Wereld 1587
het wereldbeeld 75 jaar later
de Oude Wereld volgens Mercator 1587

Mercator‘s wereldkaart uit 1587 lijkt in grote lijnen al op de wereld zoals we deze zijn gaan kennen. Maar Australiëis in 1587 nog terra incognita. In 1587 waren tienduizenden inwoners Antwerpen al ontvlucht. De meesten vertrokken naar de Noordelijke Nederlanden, met name naar Haarlem en Amsterdam. Antwerpen zou haar leidinggevende rol nooit meer terugkrijgen en tot op de dag van vandaag is de rivaliteit tussen Antwerpen en de Noordelijke Nederlanden (nu vooral Rotterdam) blijven bestaan. Met alle commotie die er ontstaan is rond de Scheldeverdragen uit 2005 waarin Nederland met Belgiëheeft afgesproken dat de Westerschelde wordt uitgediept (zodat ook superschepen de haven van Antwerpen kunnen bereiken) is deze rivaliteit ‘plotseling’ weer actueel.

Mercator Nieuwe Wereld 1587
de Nieuwe Wereld volgens Mercator 1587

Gerardus Mercator [ nl.wikipedia.org ]