Op 29 mei was het honderd jaar gelden dat in het Théàtre du Châtelet in Parijs het ballet L’après-midi d’un faune van de Ballets Russes in de choreografie van Vaslav Nijinsky voor het eerst werd opgevoerd. De Russische schilder Leon Bakst (pseudoniem van Lev Samoïlevitch Rosenberg) ontwierp de kostuums en decors. Nijinsky nam de faun voor zijn rekening en danste een lange solo vanaf het moment dat de faun zich loom uitstrekt in het bucolische landschap. De katachtige wellust waarmee de faun met de nimfen flirt, schokte destijds het publiek.

Nijinsky brak met de conventies van het klassieke ballet. Net als zijn tijdgenoot Isadora Duncan danste hij graag op blote voeten. Het directe contact met de aarde waarin de faun staat, sluit helemaal aan bij de reformbewegingen aan het begin van de twintigste eeuw. De Nietzscheaanse imperatief “Blijf de aarde trouw” werd ook beantwoord door de moderne dans. De heidense reidansen uit het oude Griekenland raakten in zwang en zouden een hoogtepunt krijgen in Stravinsky’s Le Sacre du Printemps. Dat ballet ging precies een jaar na L’après-midi d’un faune in het Théàtre des Champs-Elysées in Parijs in première en zorgde voor een nog groter schandaal.

Een andere grote Russische balletdanser van de twintigste eeuw, Rudolf Nureyev, danste later de faun in de oorspronkelijke choreografie en scenografie.

In 1985 maakte Barry Moreland, de toenmalige artistiek directeur van het West Australian Ballet, een choreografie van L’Après-midi d’un Faune. Deze is minder loom en energieker dan de choreografie van Vaslav Nijinsky. De faun wordt vertolkt door Ronnie Van den Bergh en de drie nimfen door Geraldine Lett, Michele Martin en Donna Mathews.

Tenslotte vond ik op youtube nog een historische opname van Prélude à L’après-midi d’un faune van 14 juni 1972 waarin de legendarische dirigent Leopold Stokowski (1882-1977) het London Symphony Orchestra dirigeert. Stokowski dirigeerde het LSO voor de eerste maal in 1912.

ballet L’après-midi d’un faune [ fr.wikipedia.org ]
ballet van Nizhinsky [ histoire-image.org ]

In juli ontdekte Michaela in Venetië een kleine ambachtelijke drukkerij waar ze vier kleine prenten kocht. De drijvende krachten achter Venezia Stampa zijn Luca Valonta en Michele Costantini. Buiten hun drukkerij/winkel in Santa Croce presenteren zij zich op de website veneziastampa.com.

Na ons bezoek aan Venetië bladerde ik nog eens in het boek De eeuw van Titiaan van Gert Jan van der Sman over Venetiaanse prenten in de Renaissance. Venetië was in de zestiende eeuw niet alleen de plaats waar de schilderkunstige vernieuwingen plaatsvonden. De stad genoot ook een reputatie op het gebied van de prentkunst. Naast honderden kleine drukkerijen als Venezia Stampa waren in Venetiëook de beste grafici te vinden. Aan de hand van tekeningen en kopieën die door kunstenaars uit de belangrijke kunstcentra als Rome en Florence werden aangeleverd, maakten zij hout- en kopergravures waarvan de afdrukken in grote oplagen over heel Europa verspreid werden. Voor veel kunstenaars boven de Alpen was een reis naar Italiëniet alleen een dure maar ook een riskante onderneming. De prenten boden een alternatief voor de Grand Tour. Zo leerde Rembrandt bijvoorbeeld langs deze weg het werk van Caravaggio en andere Italiaanse meesters kennen.

veneziastampa.com | meer Venetiaanse prenten [ W&V ]

Eens in de zoveel tijd laat ik mij helemaal overspoelen door de golven die Claude Debussy in 1905 in drie symfonische schetsen “vastlegde”. Debussy‘s rijke klankwereld ontsluit een nieuwe ruimte die vanaf 1890 hoorbaar en zichtbaar werd. Zelf verbind ik zijn muziek meer met de symbolistische tendens in de Sezession-bewegingen van de jaren negentig dan met het impressionisme. Die laatste stroming is de componist vanaf zijn doorbraak in 1893 met Prélude à l’après-midi d’un faune blijven achtervolgen.

nieuwe klanken [ W&V ]