Maandelijks archief: september 2012

in those days …

vrijdag gezien: The Magnificent Ambersons (1942)

The Magnificent AmbersonsKort na de Eerste Wereldoorlog wonnen twee Amerikaanse romans over de Gilded Age (1870-1900) de Pulitzer Prize. In 1919 The Magnificent Ambersons (1918) van Booth Tarkington en in 1921 The Age of Innocence (1920) van Edith Wharton. Beide romans werden meerdere malen verfilmd. Martin Scorcese maakte in 1993 een weelderige verfilming van The Age of Innocence die je onderdompelt in de luxe wereld (en bekrompen moraal) van de New Yorkse upper class. De roman van Tarkington werd in 1925 voor de eerste maal verfilmd onder de titel Pampered Youth. Maar de verfilming van Orson Welles uit 1942 is legendarisch geworden.

De Belgische zender Een heeft de goede gewoonte om op zondagmiddag een filmklassieker uit te zenden. Ik nam The Magnificent Ambersons in januari op en keek afgelopen week. Het is voor mij een soort Citizen Kane Part Two. Voor de duidelijkheid: Een geslaagd Part Two.

Ambersons 1942
The Magnificent Ambersons 1942

The Magnificent Ambersons is net als Citizen Kane in meerdere opzichten een briljante film. Net als bij zijn voorganger is de manier van vertellen origineel en vaak grappig terwijl dat laatste niet ten koste gaat van de diepgang. Ook cinematografisch is de film een genot om naar te kijken. Er wordt vaak gebruik gemaakt van diagonale close ups die van onderaf zijn genomen.

De oorspronkelijke versie duurde 133 minuten maar producent RKO kortte deze in tot 88 minuten. Orson Welles vond dat zijn film met een grasmaaier bewerkt was. “They destroyed “Ambersons” and “it” destroyed me” was zijn commentaar. Het zou niet de laatste keer zijn dat er in het werk van “wonder boy” Welles door een producent gesnoeid zou worden. Achttien jaar later zou filmmaatschappij Universal zijn film Touch of Evil stevig inkorten.

Ambersons 1942
The Magnificent Ambersons still

In de lange openingsscene neemt de voice over van Orson Welles ons mee in de wereld van de Ambersons, een rijke familie die kort na de Amerikaanse Burgeroorlog zijn kapitaal vergaard heeft. Ze leven als Medici‘s in Minneapolis. Net als alle andere nieuwe rijken uit de gilded age wonen ze in een mansion.

The Magnificent Ambersons openingsmonloog: “The magnificence of the Ambersons began in 1873.”
The magnificence of the Ambersons began in 1873. Their splendor lasted throughout all the years that saw their midland town spread and darken into a city. In that town, in those days, all the women who wore silk or velvet knew all the other women who wore silk or velvet, and everybody knew everybody else’s family horse and carriage. The only public conveyance was the streetcar. A lady could whistle to it from an upstairs window, and the car would halt at once and wait for her, while she shut the window, put on her hat and coat, went downstairs, found an umbrella, told the girl what to have for dinner, and came forth from the house. Too slow for us nowadays, because the faster we’re carried, the less time we have to spare.
 
Bron: imdb.com

In een van de scenes zien we de kleine George met zijn ouders in de tuin. De verwende Amberson kid is gekleed als een kleine zonnekoning met pijpenkrullen en een schuine baret op. Op de achtergrond staat het Louvre-achtige mansion met hoge mansardedaken. Het kinderachtige imiteren van de Europese cultuur door de Amerikaanse noveau riche aan het einde van de negentiende eeuw kan bijna niet beter in een beeld gevat worden.

Ambersons 1942
de kleine George voor het mansion
van The Magnificent Ambersons

Zo is de kleine George veel meer dan het verwende zoontje van de Amberson clan, hij staat ook voor de Amerikaanse jet set. Net als de roman van Edith Wharton is The Magnificent Ambersons van Booth Tarkington een zedenschets van de verwende upper class uit de Gilded Age.

Naast de neergang van een rijke Amerikaanse familie omstreeks 1900, gaat The Magnificent Ambersons ook over de opkomst van de automobiel. Toen Booth Tarkington aan het einde van de Eerste Wereldoorlog zijn roman schreef, was het straatbeeld in Amerika door de massaproductie van de Ford-T (1908-1927) al ingrijpend veranderd. Het leven was niet alleen veel drukker en sneller geworden. Met de automobiel kwam er ook nog meer lawaai en nog meer vervuiling.

Automobiles are a useless nuisance

George (Tim Holt)
in The Magnificent Ambersons

Tijdens een diner met de Ambersons en Morgans geeft de verwende George zijn ongezouten mening over de automobiel aan de autofabrikant Eugene Morgan. Zijn ouders vinden dat hij zich moet verontschuldigen voor deze onbeschaamdheid. Maar Eugene Morgan geeft George gelijk.

… automobiles have come and almost all outwards things will be different because of what they bring. They’re going to alter war and they’re going to alter peace. And I think men’s minds are going to be changed in subtle ways because of automobiles.

Eugene (Joseph Cotten)
in The Magnificent Ambersons

Maj. Amberson: So your devilish machines are going to ruin all your old friend, eh Gene? Do you really think they’re going to change the face of the land?
Eugene: They’re already doing it major and it can’t be stopped. Automobiles…
[cut off by George]
George: Automobiles are a useless nuisance.
George: What did you say George?
George: I said automobiles are a useless nuisance. Never amount to anything but a nuisance and they had no business to be invented.
Jack: Of course you forget that Mr. Morgan makes them, also did his share in inventing them. If you weren’t so thoughtless, he might think you were rather offensive.
Eugene: I’m not sure George is wrong about automobiles. With all their speed forward they may be a step backward in civilization. May be that they won’t add to the beauty of the world or the life of the men’s souls, I’m not sure. But automobiles have come and almost all outwards things will be different because of what they bring. They’re going to alter war and they’re going to alter peace. And I think men’s minds are going to be changed in subtle ways because of automobiles. And it may be that George is right. May be that in ten to twenty years from now that if we can see the inward change in men by that time, I shouldn’t be able to defend the gasoline engine but agree with George – that automobiles had no business to be invented.
 
Bron: imdb.com
City Hall
Minneapolis City Hall 1891-1895
een typisch voorbeeld van historisme
in de Verenigde Staten in de Gilded Age

The Magnificent Ambersons [ wellesnet.com ] | ambersons.com
Artikels over de film in Amerikaanse magazines uit 1942

Mission Moderne 1912

1912 Mission Moderne Die Jahrhundertschau des Sonderbundes
Wallraf Museum Köln t/m 30 december 2012
Mission ModerneVor 100 Jahren fand in Köln eine der wichtigsten Ausstellungen der jüngeren Kunstgeschichte statt. Die heute legendäre Kölner Sonderbundausstellung war im Sommer 1912 angetreten, dem konservativen Kaiserreich die moderne Kunst nahe zu bringen – mit durchschlagendem Erfolg. Die Schau wurde in Deutschland zum wichtigsten Wegbereiter für die Moderne. Qualität und Quantität der Exponate waren atemberaubend. Rund 650 Kunstwerke – darunter alleine 130 Gemälde von Van Gogh, 26 von Cézanne, 25 von Gauguin, 32 von Munch und 16 von Picasso – waren in der eigens für die Schau errichteten Ausstellungshalle zu sehen. Das Spektrum der ausgestellten Kunst reichte vom Postimpressionismus bis hin zum deutschen Expressionismus, den jungen Malern der Brücke und des Blauen Reiters.
 
Anlässlich des Jubiläums der Sonderbundausstellung zeigt das Wallraf mit „1912 – Mission Moderne“ vom 31. August bis 30. Dezember 2012 einen spektakulären Rückblick auf diese Jahrhundertschau. Mit mehr als hundert Meisterwerken, die damals zu sehen waren, wird die ursprüngliche Ausstellung in ihren Schwerpunkten und Zielsetzungen rekonstruiert. Die hochkarätigen Exponate kommen aus der ganzen Welt nach Köln. Zu den Leihgebern zählen unter anderen das Amsterdamer Van Gogh Museum, die Staatlichen Museen Berlin, das Art Institute Chicago, die National Gallery London, das Museum of Modern Art in New York, das Munch-Museum Oslo, das Musée d`Orsay in Paris und die National Gallery Washington. Aber auch zahlreiche private Sammler trennen sich für die Retrospektive von Meisterwerken, die teils seit Jahrzehnten nicht mehr öffentlich ausgestellt wurden.
 
Mit der Ausstellung macht das Wallraf die zu Beginn des 20. Jahrhunderts herrschenden künstlerischen Tendenzen wieder sichtbar. Und dank des historischen Abstandes von hundert Jahren wird die faszinierende Retrospektive verdeutlichen, wie revolutionär und bahnbrechend die Sonderbundausstellung für ihre Zeit war.
 
Bron: wallraf.museum
Rund 650 Kunstwerke – darunter alleine 130 Gemälde von Van Gogh, 26 von Cézanne, 25 von Gauguin, 32 von Munch und 16 von Picasso – waren in der eigens für die Schau errichteten Ausstellungshalle zu sehen.

kapitalistische revolutie

gezien op Nederland 2: China’s kapitalistische revolutie
Deng XiopengDeng Xiaoping is de geschiedenis ingegaan als de man die in 1989 het bevel gaf het vuur te openen op de demonstranten op het Tiananmenplein in Beijing. Robert Coldstream laat met deze film zien, dat Deng Xiaoping met zijn kapitalistische revolutie ook de basis legde voor de bloeiende economie van het hedendaagse China. Deng Xiaoping maakte de transformatie mogelijk van China in een economische Super Power met behoud van het communistische politieke systeem.
 
Toen Mao in 1976 stierf, liet hij China arm en berooid achter. De voedselproductie van China functioneerde niet meer en van de industrie was niet veel meer over. Zijn opvolger Deng Xiaoping, liet het Maoïsme voor wat het was en omarmde het kapitalisme om de Chinese economie te ontwikkelen. Deng Xiaoping knoopte diplomatieke betrekkingen aan met Amerika en stelde aan de kust van China bepaalde zones in, waar het Westen kon investeren.
 
De kapitalistische revolutie van Deng legde de basis voor het huidige kapitalistische China. Deng stierf in 1992, nog voor hij kon meemaken dat zijn land een van de snelst groeiende economieën van de wereld is geworden en een grote concurrent is van Amerika. De documentaire laat interviews zien met officiële ondernemers van de overheid, die Deng‘s hervormingen hielpen realiseren en gewone stedelingen van wie het leven hierdoor veranderde.
 
Bron: nederland2.nl

Op woensdag 3 oktober 2012 wordt om 23.45 op Nederland 2 het tweede en laatste deel uitgezonden.

weblogs.hollanddoc.nl