In maart 2010 schreef ik hier iets over het dagboek van de negentiende eeuwse landschapsschilder Gerard Bilders (1838-1865) en de briefwisseling met zijn weldoener Jan Kneppelhout (1814-1885). Gisteren kocht ik Gekleurd Grijs in de ramsj voor maar € 12,50.

Omdat het vandaag een heerlijke nazomerdag was, brachten we de middag buiten door op de Hemelsche Berg in Oosterbeek. Een ideale plek om over het leven van Jan Kneppelhout te lezen, want hier lag het landgoed dat hij in 1848 had gekocht. Tussen 1858 en 1860 liet hij er een kasteelachtig landhuis bouwen van het familiekapitaal dat hij geërfd had. Samen met zijn vrouw Ursula Knepplehout-Van Braam (1825-1919) woonde hij er tot aan zijn dood in 1885. Daarna bleef zijn weduwe tot 1919 op De Hemelsche Berg wonen.

Tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 werd het landgoed De Hemelsche Berg volledig verwoest. Na de oorlog verrees er een verpleeghuis dat inmiddels weer is afgebroken. Van het landgoed is niets meer over behalve de oranjerie uit 1860 en een kleine tuinmanswoning uit 1863. Het pittoreske huisje ligt schuin achter de plaats waar Kneppelhout ooit in “zijn torentje” boeken en reisverslagen schreef. Hier ligt ook Vijver Gielenbeek, op een mooie zondagmiddag een ontmoetingsplaats voor honden en hun baasjes. Het terrein ligt inmiddels jaren braak terwijl er een herbestemmingsplan wordt ontwikkeld. Als het aan de monumentencommissie van de gemeente Oosterbeek ligt, wordt het oorspronkelijke landgoed herbouwd.

Biografie van Jan Kneppelhout/Klikspaan [ literatuurgeschiedenis.nl ]

Is vergeving mogelijk? is de titel van een bundel filosofische teksten uit 2000 onder redactie van Paul van Tongeren. De hoogleraar wijsgerige ethiek in Nijmegen en Leuven meent zelf van niet. “Mijn antwoord op die vraag is nee. Vergeving is niet mogelijk. En toch gebeurt het.” (Bron: wapenveldonline.nl) . In deze bundel wordt in tien filosofische teksten de mogelijkheid en moeilijkheid van vergeving onderzocht, met name in verband met oorlogsmisdaden. We weten dat er zonder vergeving altijd wrok is en dat er altijd vergelding zal zijn. In zekere zin is dat ook een keuze, misschien de meest onvrije keuze die er is. Als we niet door het wonder van de vergeving worden aangeraakt, blijven we in het ergste geval gevangen in een geweldsspiraal. Dat is wat de film Munich (2005) ons opnieuw en indringend wil laten zien.

Woensdag was het precies veertig jaar geleden dat het bloedbad van München plaatsvond. De ARD zond gisterenavond laat de speelfilm Munich (2005) van Steven Spielberg uit. De ZDF volgde daarna met de documentaire Ein tag in September (1999), waarin een interview is opgenomen met Jamal Al-Gashey, de enige Palestijnse terrorist die nog in leven is en zich nog steeds schuil houdt. Munich gaat vooral over het vervolg van het gijzelingsdrama: Operation Wrath of God. De Israëlische geheime dienst Mossad heeft de opdracht gekregen om degenen die voor de terroristische actie verantwoordelijk zijn te liquideren. De hoofdpersoon worstelt niet met de vraag of vergeving mogelijk is, maar met de vraag of wraak zin heeft. Het is een indrukwekkende film waarin de gebeurtenissen van 5 en 6 september 1972 verweven zijn, met de tragische afloop op vliegveld Fürstenfeldbruck.

Ein Tag in September [ de.wikipedia.org ] | Munich [ en.wikipedia.org ]

De slag werd gestreden bij het dorp Borodino, ten westen van Moskou. Napoleon stond met zijn Grande Armée tegenover de Russen van tsaar Alexander I onder generaal Michail Koetoezov. Koetoezov werd na vele onbesliste confrontaties tussen beide legers en na vele terugtrekkende troepenbewegingen gedwongen tot een slag in open veld bij Borodino. De slag eindigde in tactische zin onbeslist, maar de Russen trokken wel terug. Napoleons bevelen tijdens en na de slag duiden er ook op dat ook hij zich voor een pyrrusoverwinning wilde behoeden. Op de dag van de slag had hij last van koorts en tijdens de slag zat hij op een voor zijn doen ver naar achteren geschoven commandopost. Ook kwam hij op de proppen met een bijzonder simplistisch gevechtsplan. De Franse Grande Armée was haar invasie van Rusland begonnen in juni 1812.
 
Tsaar Alexander kondigde een Patriottische Vaderlandse Oorlog af. De Russische troepen, die zich aanvankelijk bij de Pools-Russische grens hadden verzameld, trokken zich terug zonder een noemenswaardige slag te leveren, maar met het doel de Franse aanvoerlijnen onhoudbaar te maken. Hoewel deze tactiek van de verschroeide aarde redelijk succesvol was, werd zij naarmate de Fransen verder in Rusland kwamen steeds minder geaccepteerd door de Russische bevolking en door Tsaar Alexander I. Een en ander leidde ertoe dat de opperbevelhebber van de Russen, generaal Barclay de Tolly, werd vervangen door Mikhail Koetoezov, een teruggeroepen veteraan van vroegere Turkse oorlogen en geliefd bij de Moskouse adel. Maar ook hij durfde het niet meteen aan om de Fransen in een reguliere veldslag te confronteren, en pas op 125 kilometer ten westen van Moskou vond hij ‘geschikt terrein’ om slag te leveren. Hij wierp hier verdedigingswerken op, aan de rechterflank van het slagveld een grote artillerieredoute, de Rajevski-redoute onder bevel van Barclay, en aan de linkerflank drie pijlvormige wallen, de Bagration-flèches, onder bevel van Pjotr Bagration.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Battle of Borodino [ serieamania.net ]
Order of Battle of Borodino [ napolun.com ]