Maandelijks archief: februari 2013

Her Grace

gezien op DVD: The Duchess (2008)

The DuchessNa Marie Antoinette, la véritable histoire (2006) en Barry Lyndon (1975) wilde ik ook The Duchess (2008) zien. De film is gebaseerd op de biografie van Amanda Foreman uit 1998 over het leven van Georgiana Cavendish, Duchess of Devonshire (1757-1806) De beeldschone hertogin was in de jaren zeventig en tachtig van de 18e eeuw dé style icoon van de Engelse high society, compleet met dezelfde extravagante kapsels, hoeden en veren als haar tijdgenoot Marie Antionette. Maar deze glamour had een keerzijde. Haar leven is qua tragiek te vergelijken met dat van Lady Diana. Georgiana, die met haar meisjesnaam ook Spencer heette, trouwde in 1774 met een van de rijkste en machtigste mannen van Engeland, de Fifth Duke of Devonshire. De prijs die ze daarvoor moest betalen was hoog.

The Duchess
portretten van Georgiana Cavendish door Joshua Reynolds en Thomas Gainsborough

Net als Marie Antoinette werd ze vele malen geportretteerd. De bekendste portretten zijn van Joshua Reynolds (1776) en Thomas Gainsborough (1787). Beide schilders namen opdrachten aan uit de hoogste kringen en waren tegelijkertijd elkaars grote rivalen.

The Duchess
still uit The Duchess

De hertogin van Devonshire was net als Marie Antoinette en Barry Lyndon vaak aan de speeltafel te vinden. In de jaren zeventig en tachtig van de achttiende eeuw hield bijna iedereen uit de hogere klasse zich met gokken bezig. In een scene waarin de hertogin en Charles Grey, haar minnaar in spe, aan de speeltafel broeierige blikken uitwisselen, is dat een duidelijke knipoog naar de beroemde scene uit Barry Lyndon.

The Duchess
Ralph Fiennes (rechts) is uitstekend gecast als de Duke of Devonshire. Aristocraten uit de achttiende eeuw waren meestal koudbloedige types. Joshua Reynolds laat met zijn portret van Giuseppe Baretti uit 1773 (links) zo´n man zien: de emoties staan in de ijskast.

Michael O Connor won driemaal een award voor het beste kostuumontwerp (Academy Award, BAFTA en Satellite Award). Production designer Michael Carlin werd genomineerd voor een oscar. Ook de set decoration van Rebecca Alleway is indrukwekkend. Net als in Barry Lyndon komt de achttiende eeuw weer tot leven, zowel in binnen- als buitenopnamen.

The Duchess of Devonshire’s Gossip Guide to the 18th Century
The Duchess [ imdb.com ]

ballet van emoties

gezien op DVD: Barry Lyndon (1975)

Barry LyndonOoit maakte ik een begin met Barry Lyndon van Stanley Kubrick maar haakte al snel af. De film leek door zijn traagheid eindeloos te duren. Maar Barry Lyndon blijkt een film met gebruiksaanwijzing. Voor mij althans. In de documentaire A personal journey with Martin Scorsese through American movies gaf Scorsese mij de sleutel. Hij gaf zijn visie op de lange en trage verleidingsscene die helemaal zonder dialoog is en sprak over the ballet of emotions. Als je het zo bekijkt, blijkt de traagheid uiterst effectief.

His audacity is to insist on slowness in order to recreate the pace of life, and to ritualise behaviour of the time. A great example is the seduction scene, which he stretches until it settles into a sort of trance, what always struck me is the ballet of emotions of the film, watch the tension between the camera’s movements and the characters body language orchestrated by the music in this scene.
 
Bron: kubrickfilms.tripod.com

Een andere ingang tot Barry Lyndon kreeg ik door de omstandigheden. De laatste maanden verdiep ik mij in de schilderkunst van de achttiende eeuw. Zo kwam Barry Lyndon vanzelf op mijn weg. Want de art direction van Roy Walker en de cinematografie van John Alcott leunen zwaar op schilderijen uit de achttiende eeuw.

Barry Lyndon
tableau vivant uit Barry Lyndon
(…) I found this to be one of the most profoundly emotional films I’ve ever seen

Martin Scorsese

In onze tijd van superdynamische camera’s, flitsende montage en de snobistische handheld camera á la Lars von Trier, is het statische camerawerk in Barry Lyndon een verademing. Alsof we terug gaan naar 1910 toen de trackingshot nog moest worden uitgevonden. De statische camera brengt ons bij de oorsprong van film: de fotografie en nog meer: de schilderkunst. In Kubrick‘s film zie je duidelijk schilderijen uit de achttiende eeuw passeren. Vaak als complete scenes die dan als een tableau vivant werken, maar ook in details.

Gainsborough en Hogarth
Het portret van Lady Georgiana Cavendish (1787) van Thomas Gainsborough lijkt model te hebben gestaan voor de Countess of Lyndon en de echtgenoot uit het bekende schilderij Shortly After the Marriage (1743) van William Hogarth voor een doorgezakte Barry Lyndon

De Countess of Lyndon lijkt met haar weelderige kleding en haardracht sprekend op het portret van Lady Georgiana Cavendish geschilderd door Thomas Gainsborough. Op tafel tref je soms een stilleven aan dat zo van Chardin zou kunnen zijn. Bij de interieurs moest ik denken aan genrestukken van Hogarth en Greuze. Er werd bewust niet met kunstlicht gefilmd en voor de avondlijke opnamen met kaarslicht werd een speciale camera gebruikt.

Barry Lyndon
tableau vivant uit Barry Lyndon

Kenners beschouwen Barry Lyndon als een meesterwerk. Het is voor veel regisseurs een voorbeeld geweest. Zo zou het mij niets verbazen als Jos Stelling voor zijn film Rembrandt fecit 1669 (1977) door de verstilde cinematografie van John Alcott beïnvloed is. Ook Martin Scorsese laat in zijn period piece The Age of Innocence (1994) zien wat hij aan Barry Lyndon verschuldigd is. Een voice over begeleidt ons en het tijdsbeeld is met perfectionisme gereconstrueerd.

Meer over Barry Lyndon
Integrale tekst van The Luck of Barry Lyndon
Een formele analyse van Barry Lyndon [M. Coëgnarts en P. Kravanja]
Barry Lyndon reconsidered
What it means to call Barry Lyndon a museum piece
The most beautiful movie ever made

Barry Lyndon [ imdb.com ] | Barry Lyndon [ en.wikipedia.org ]