Maandelijks archief: december 2016

Victoria & Albert

gisteren gezien op Een: Victoria (2016)
episode 5: An Ordinary Woman

VictoriaIn deze aflevering maakt Victoria officieel bekend dat ze Albert van Saksen-Coburg en Gotha ten huwelijk heeft gevraagd. De conservatieven (Tories) in het Engelse parlement reageren vijandig omdat Albert een Duitse prins is. De hertog van Wellington, zelf ook een Torie, merkt daarbij op dat het niet zeker is of Albert katholiek is. Sinds Jacobus II zijn in Engeland de katholieken uitgesloten van het koningschap. Albert kan geen aanspraak maken op de titel koning-gemaal, maar ter compensatie riddert Victoria hem in de The Most Noble Order of the Garter, de Orde van de Kousenband. Albert voelt zich beledigd omdat hij geen grote toelage krijgt en daardoor afhankelijk blijft van Victoria. En Victoria maakt zich zorgen dat Albert net als haar oom Leopold I van België een actrice als maîtresse neemt.

Albert
Prins Albert in 1859
door Franz Xaver Winterhalter
Prinses Victoria werd koningin op 20 juni 1837 toen ze 18 jaar oud was. Haar oom, William IV, was overleden op 72-jarige leeftijd. In haar brieven van die tijd is duidelijk te merken dat Victoria erg veel interesse had in Albert, maar ze wilde zich niet al te snel in een huwelijk storten. In de winter van 1838-1839 bezocht de prins Italië, in gezelschap van de trouwe adviseur van de Coburg familie, Christian Friedrich, Baron Stockmar. Albert keerde in oktober 1839 samen met zijn broer Ernst terug naar Engeland om een bezoek te brengen aan de koningin, en een huwelijk met haar te arrangeren. Albert en Victoria voelden wederzijdse genegenheid en de koningin deed Albert op 15 oktober 1839 een aanzoek. Het plan van Victoria om te trouwen werd op 23 november van hetzelfde jaar voorgelegd aan de Privy Council, en goedgekeurd. Het koppel trouwde op 10 februari 1840 in de Koninklijke Kapel van het St. James’s Palace. Kort voor het huwelijk kreeg Albert de Britse nationaliteit dankzij een Act of Parliament, en verkreeg daarbij de titel Koninklijke Hoogheid. De Britse Eerste Minister, William Lamb, had Victoria ervan weten te overtuigen Albert niet de titel koning-gemaal te geven. In het begin was Albert niet bijster populair bij het Britse volk. Er werd gedacht dat Albert afkomstig was uit een verarmd en onuitgesproken klein land, amper groter dan een Engels graafschap.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Albert van Saksen-Coburg en Gotha [ nl.wikipedia.org ]

heerlijk helder Weissenbruch

overzichtstentoonstelling van Jan Weissenbruch (1822-1880)
in het Teylers Museum Haarlem, tot 8 januari 2017

De moderne schilderkunst heeft een moeizame verhouding met de eerste helft van de negentiende eeuw. Deze periode wordt meestal geassocieerd met de koektrommelplaatjes van de romantiek Daar zijn er ontelbaar veel van gereproduceerd, Andreas Schelfhout was qua aantal waarschijnlijk koploper, en in de twintigste eeuw is er een moeheid gekomen ten aanzien van de landschappen en stadsgezichten uit de romantische school.

Weissenbruch
Aan de Lek bij Elshout 1850-1854

Maar één schilder uit de negentiende eeuw die in deze traditie werkte, is door de modernen altijd gewaardeerd. Jan Weissenbruch wordt geprezen om zijn heldere licht. Daardoor heeft hij de bijnaam “Vermeer van de negentiende eeuw” gekregen. Op de tentoonstelling in het Teylers Museum zijn voor het eerst twee schilderijen in Nederland te zien uit de collectie van het Osborne House , het voormalig zomerhuis van koningin Victoria en prins Albert. Voor wie straks te laat is, is er één troost. Het schitterende Aan de Lek bij Elshout is permanent in het Teylers Museum te zien.

Jan Weissenbruch [ teylersmuseum.nl ]

Apotheose van Washington

een virtueel bezoek gebracht aan het Capitol in Washington DC
The Apotheosis of Washington (1865) van Constantino Brumidi

koepel CapitoolHet hoogtepunt van de koepel van het Capitool in Washington DC is de Statue of Freedom. Onder haar voeten bevindt zich het hoogtepunt van de binnenkant van de koepel: de apotheose van George Washington. Het werd geschilderd in 1865 door Constantino Brumidi helemaal in de traditie van Giambattista Tiepolo.

In de jaren zestig van de negentiende eeuw was onder Napoleon III het neobarok in de mode gekomen. Deze zou als de Beaux Arts Stijl niet alleen heel Europa maar ook Amerika veroveren. Aan het einde van de negentiende eeuw verrezen in de hele westerse wereld bombastische gebouwen met grote koepels, zoals er nu overal wolkenkrabbers van meer dan een halve kilometer hoog worden gebouwd. Het machtsvertoon paste precies in de tijd van het imperialisme. Al die gebouwen moesten van binnen gedecoreerd worden en al die koepels van fresco’s worden voorzien.

de apotheose van Washington
Apotheose van George Washington (1865)
[ klik voor vergroting ]

De Italiaanse schilder Constantino Brumidi schilderde dus in de koepel The Apotheosis of Washington. Evenals de koepel die Michelangelo voor de Sint Pieter ontwierp, is de koepel van het Capitool opgebouwd uit twee koepels. Het fresco van Brumidi bevindt zich op de buitenste koepel. Door een oculus in de binnenste koepel, kan men de schildering zien. Constantino Brumidi werkte aan het eind van de Amerikaanse Burgeroorlog elf maanden aan het fresco op een hoogte van 55 meter. Het is ruim 433 vierkante meter.

Capitol
het inwendige van de koepel

De plafondschildering met een optische illusie waarbij het plafond wordt opengebroken en een visioen verschijnt, is een uitvinding van de barok. Oorspronkelijk stond God of de Heilige Maagd in het midden, omringd door engelen, heiligen en apostelen. Maar ook een glimp op de Olympus met heidense goden, behoort tot de mogelijkheden van de barok of het rococo. Dat een wereldlijke figuur als George Washington de plaats van Christus (of die van Apollo) inneemt, is echter iets van de negentiende eeuw. De vorm lijkt religieus, maar de inhoud is volledig seculier.

Capitol
het inwendige van de koepel
met de apotheose van Washington

Seculiere inhoud treffen we ook bij Tiepolo aan. In zijn beroemde plafondschildering in de Würzburger Residenz worden vier werelddelen uitgebeeld. Geen engelen of heiligen, maar inheemse dieren en bewoners zitten op de zoom van het fresco. Deze ombuiging van het sacrale naar het profane zien we ook in de apotheose van Washington. Er worden zes groepen personages uitgebeeld die verschillende domeinen van de staat symboliseren: oorlog, wetenschap, scheepvaart, handel, techniek en landbouw. Vijf van deze domeinen worden aangevoerd door heidense goden: Minerva (wetenschap), Neptunes (scheepvaart), Mercurius (handel), Vulcanus (techniek) en Ceres (landbouw). De godin Columbia staat recht onder Washington met schild en opgeheven zwaard. Zij verdedigt haar land. De jonge Verenigde Staten wilden zich liever niet verbinden met de oorlogsgod Mars.

Apotheose
George Washington geflankeerd door de personificaties van Vrijheid en Overwinning. Daaronder de godin Columbia die de vijanden van de Verenigde Staten verslaat [ klik voor vergroting ]
De jonge Verenigde Staten wilden zich liever niet verbinden met de oorlogsgod Mars.
The Apotheosis of Washington in the eye of the Rotunda of the U.S. Capitol was painted in the true fresco technique by Constantino Brumidi in 1865. Suspended 180 feet above the Rotunda floor, the fresco covers an area of 4,664 square feet. The figures, up to 15 feet tall, were painted to be intelligible from close up as well as from 180 feet below. In the central group of the fresco, Brumidi depicted George Washington rising to the heavens in glory, flanked by female figures representing Liberty and Victory/Fame. A rainbow arches at his feet, and 13 maidens symbolizing the original states flank the three central figures.
 
Bron: virtually-anywhere.com
Science
detail van de Apotheose (wetenschap)
De drie grote Amerikaanse uitvinders in 1865 waren Benjamin Franklin, Robert Fulton en Samuel Morse. Thomas Edison was in dat jaar 18 en zijn eerste patent zou nog vier jaar op zich laten wachten. Op de voorgrond: een elektriseermachine en een batterij Leidse flessen.

The Apotheosis of Washington [ en.wikipedia.org ]