Maandelijks archief: juni 2018

haal ik de eeuwigheid wel …

begonnen aan Memoires van over het graf (1848)
van François-René de Chateaubriand vertaald door Frans van Woerden (2000)

Geschiedenis is voor mij steeds meer de periode 1750-1850. In deze tijd vond een omwenteling plaats waarvan de impact twee eeuwen later nog steeds niet ten volle kan worden begrepen. De omwenteling was totaal en had zijn uitwerking op elk gebied: politiek, sociaal, economisch, religieus, artistiek, filosofisch, wetenschappelijk en technologisch. De motor van deze omwenteling of Revolutie was de Verlichting die zelf weer een uitvloeisel was van de Renaissance. Het christelijke wereldbeeld uit de Middeleeuwen had concurrentie gekregen van het antieke wereldbeeld en zou tenslotte door het wetenschappelijke wereldbeeld verdrongen worden.

In het laatste kwart van de achttiende eeuw kwam het in een stroomversnelling. De industriële revolutie was letterlijk al op stoom gekomen. En de emancipatoire krachten van de Verlichting kregen hun uitwerking in de politiek. Zo waren de Amerikaanse en Franse Revolutie de maatschappelijke concretisering van het nieuwe, soevereine mensbeeld. De onderdaan werd burger. De koning die regeert bij de gratie Gods was verleden tijd, al zou de Restauratie na 1815 nog alles op alles zetten om de Revolutie ongedaan te maken.

ChateaubriandOm de tijd van de Verlichting, Revolutie en Restauratie van heel dichtbij te leren kennen, ben ik romans aan het lezen die zich in deze periode afspelen. Een roman is toch heel iets anders dan een geschiedenisboek. Het beschrijft de tijd van binnenuit. Maar er is nog een literaire vorm die het verleden heel dichtbij kan halen: de (auto)biografie. Omdat ik lovende kritieken heb gelezen over Les Mémoires d’outre-tombe van François-René de Chateaubriand (1768-1848), besloot ik deze autobiografie, die voor het eerst na zijn dood in 1848 gepubliceerd werd, te gaan lezen. Ik kocht de Nederlandse vertaling (Memoires van over het graf) van Frans van Woerden die in 2000 verscheen bij uitgeverij Meulenhoff.

In het voorwoord schrijft Frans van Woerden wat deze autobiografie zo bijzonder maakt: “Chateaubriand brengt zijn eigen bewogen tijdperk (vooral mutatie ervan) in beeld, maar geeft het tegelijkertijd een plaats in de ‘lange duur’ van de geschiedenis. Dit temporele aspect is een dermate allesdoordringend gegeven dat de Memoires in wezen ook te lezen zijn als één lange beschouwing over het verschijnsel tijd, over de wijze waarop tijdsverloop wordt ervaren, over hoe de menselijke herinnering (collectief, individueel) werkt (er zijn tal van pre-Proustiaanse passages in de Memoires), over wat eigenlijk het begrip ‘geschiedenis’ inhoudt.”

Chateaubriand
Google is steeds meer het filter van ons collectief geheugen. Chateaubriand schreef in zijn memoires bezorgd: “haal ik de eeuwigheid wel?” Voor Google lijkt alleen het stukje vlees voorlopig de eeuwigheid gehaald te hebben.

François-René de Chateaubriand [ nl.wikipedia.org ]

Parijs 1832

vandaag is het 186 jaar geleden dat in Parijs de Juni Opstand uitbrak

Vandaag ontving ik als volger van Geri Walton de onderstaande tweet. Deze Amerikaanse historica schreef een boek over de hartsvriendin van Marie Antoinette: Marie Antoinette’s Confidante: The Rise and Fall of the Princesse de Lamballe. Dagelijks stuurt ze tweets die met de 18e of 19e eeuw te maken hebben. Het is een soort abonnement op de krant van (eer)gisteren. Op 5 juni 1832 braken in Parijs rellen uit en kwamen anti-monarchisten in opstand tegen burgerkoning Louis-Philippe I. Victor Hugo was als 30-jarige ooggetuige en beschreef de opstand 30 jaar later in Les Misérables.

tweet
de tweet van Geri Walton
The June Rebellion or the Paris Uprising of 1832, was an anti-monarchist insurrection of Parisian republicans on 5 and 6 June 1832. The rebellion originated in an attempt by the Republicans to reverse the establishment in 1830 of the July Monarchy of Louis-Philippe, shortly after the death of the king’s powerful supporter President of the Council Casimir Pierre Périer on 16 May 1832. On 1 June 1832 Jean Maximilien Lamarque, a popular former commander who later became a member of the French parliament and was critical of the monarchy, died of cholera. Riots following his death sparked the rebellion, which was the last outbreak of violence linked with the July Revolution of 1830. Author Victor Hugo described the rebellion in his novel Les Misérables, and it figures largely in the stage musical and films based on the book.
 
Bron: wikipedia.org

Baugnez 1944

vanmorgen een bezoek gebracht aan het museum Baugnez44
en het monument van de slachtoffers van het Massacre of Malmedy
Baugnez 44
op 16 december 1944 vindt er op de driesprong Malmedy-Ligneuville-Wammes een onvoorziene confrontatie plaats tussen de het 285ste Amerikaanse veld artillerie bataljon en de 1ste Panzer SS van Peiper
Op 17 december, bij het krieken van de dag, rijden de tanks van de 1ste Panzer SS van de Kampfgruppe van Obersturmbannführer Peiper onze streek binnen. Dit offensief heeft tot doel de bruggen over de Maas te veroveren en de haven van Antwerpen via Luik te bereiken. Op deze zelfde dag komt het 285ste Amerikaanse veld artillerie bataljon, waarvan een deel van de mannen onder het commando staan van luitenant Lary, te Malmedy aan. Verwittigd van de aanwezigheid van Duitse pantserwagens te Büllingen, beslist hij nochtans de weg die hem opgelegd was voort te zetten; de eenheid neemt dus de N 23 in de richting van het kruispunt van Baugnez om zich te voegen bij de 7de gepantserde divisie die zich te Sankt-Vith bevindt. Ze komt aan op het kruispunt van Baugnez op hetzelfde ogenblik als een voorhoede van Kampfgruppe Peiper. Een hevige confrontatie volgt, voertuigen worden vernietigd en andere worden naar de kant van de weg geduwd om de doorgang mogelijk te maken. Lary begrijpt dat de situatie van zijn troep uitzichtloos is en hij beslist zich over te geven. Volgt dan het triestig beroemde bloedbad van Malmedy, waarbij 84 Amerikaanse gevangenen het leven laten. De reden hiervan is nog steeds onzeker.
 
Bron: baugnez44.be
Baugnez 44
Michaela loopt langs het weiland waar op 16 december 1944 83 Amerikaanse militairen werden doodgeschoten. Tijdens het Ardennen Offensief waren de verliezen enorm: 76.890 Amerikanen sneuvelden, raakten gewond of werden krijgsgevangen gemaakt.
Baugnez 44
de memorial wall met de namen van de 84 slachtoffers

baugnez44.be