Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In het laatste kwartaal van dit jaar keek ik naar vier film noirs uit de periode 1949-1953. Vandaag: Thieves’ Highway van Jules Dassin
Deze maatschappijkritische film noir is gebaseerd op de roman Thieves’ Market van A.I.Bezzerides. Het verhaal gaat het over de uitbuiting van arbeiders en immigranten en het kapitalisme komt naar boven als een immoreel systeem. Deze maatschappijkritiek was regisseur Jules Dassin op het lijf geschreven. Om de groente- en fruitmarkt van San Francisco geen slechte naam te bezorgen, veranderde 20th Century Fox de naam van Thieves’ Market in Thieves’ Highway. Voor zover ik weet is dit de enige film noir waarin onschuldige appels een representatie worden van alles wat er mis is in deze wereld. Richard Conte zou 23 jaar later de rol spelen van de keihard crimineel Emilio Barzini in The Godfather. Maar aanvankelijk speelde hij juist vreedzame en gewetensvolle karakters, zoals Nick Garcos in Thieves’ Highway.
Nick Garcos (Richard Conte), een veteraan uit de Tweede Wereldoorlog, keert terug naar San Francisco. Daar ontdekt hij dat zijn vader (een Griekse immigrant en onafhankelijke vrachtwagenchauffeur) ernstig is mishandeld en invalide geraakt nadat hij is opgelicht door Mike Figlia (Lee J. Cobb), een corrupte groothandelaar in de groente- en fruitmarkt. Figlia weigerde eerlijk te betalen voor een lading appels en liet Nick’s vader berooid achter.
Gedreven door woede en rechtvaardigheidsgevoel besluit Nick zelf vrachtwagenchauffeur te worden om wraak te nemen en Figlia te ontmaskeren. Hij rijdt gevaarlijke nachtroutes tussen Californië en San Francisco, waar chauffeurs elkaar beconcurreren en uitbuiten in een meedogenloze markt. Onderweg raakt hij betrokken bij Rica (Valentina Cortese), een kwetsbare maar warme serveerster, en Polly (Barbara Lawrence), Figlia’s koele en manipulatieve minnares.
Nick slaagt erin Figlia te confronteren en publiekelijk te vernederen door diens corrupte praktijken bloot te leggen. Toch kost zijn overwinning hem bijna het leven: zijn truck wordt gesaboteerd en hij raakt zwaargewond. Uiteindelijk overleeft Nick, maar hij begrijpt dat ware gerechtigheid niet in wraak ligt. Hij kiest voor een toekomst met Rica en laat de cyclus van geweld achter zich.
