Willem Jan Otten (Amsterdam, 1951) werd dit jaar onderscheiden met de P.C. Hooftprijs voor zijn beschouwend proza. Vandaar dat hij in deze aflevering van Boeken de enige gast van Wim Brands was. Het gesprek ging al gauw over het boek My Bright Abyss (Mijn heldere afgrond) van de Amerikaanse dichter en essayist Christian Wiman. Otten raakte deze zomer gefascineerd door dit boek en herlas het telkens weer. Wiman beschrijft in dit boek wat er met hem gebeurt wanneer hij van zijn arts zijn doodvonnis gehoord heeft: hij blijkt te lijden aan een zeldzame combinatie van mergkankers, die hem letterlijk uitmergelen.

In het essay bijna-levenervaring dat Otten op 26 oktober j.l. in Letter & Geest (Trouw) publiceerde, beschrijft hij wat het aangrijpende boek van Wiman voor hem betekend heeft. Als intellectueel die zich tot het katholicisme bekeerd heeft, wordt Otten diep aangesproken door de manier waarop de agnostische Wiman zich tot de dood verhoudt en in het bijzonder in zijn wil om zich voor te stellen wat er na de dood met hem gebeurt. Wiman drukt de dood niet weg door deze dood (dood=dood) te verklaren, maar hij probeert te naderen tot het onvoorstelbare.

Otten is geïnteresseerd in de rite de passage en de dood is ongetwijfeld de ultieme “rite de passage.” Toch wordt de dood steeds meer als een eindpunt gezien. Het hiernamaals is vervangen door het hiernumaals, het “gedenk te sterven” door “nu samen genieten”. Daardoor is het leven volkomen binnenwereldlijk geworden. De economisering en technocratisering van de politiek, het consumentisme en het morele verval hebben allemaal te maken met onze grondhouding tegenover leven en dood.

Door het sterven als een “rite de passage” te zien en de dood dus als een nieuw begin, komt het leven in een totaal ander perspectief te staan. Het christendom met zijn laatste oordeel, hemel en hel heeft voor de meesten van ons afgedaan. Dood is dood. Maar My bright Abyss laat volgens Otten zien dat er vanuit de existentiële ervaring van het afgrondelijke een helder licht kan schijnen. Voor de katholiek Otten is dat Christus. Aangeschoven bij de VPRO aan tafel houdt hij het open, en dat is ook goed zo. Fundamentalistische atheïsten of agnosten die toch menen dat er na de dood niets is, zouden aan die open houding een voorbeeld kunnen nemen.

Wim Brands in gesprek met Willem Jan Otten [ boeken.vpro.nl ]

Twee jaar geleden becommentarieerde ik het tweede seizoen van het Engelse period drama The Hour dat zich afspeelt achter de schermen bij een actualiteitenprogramma van de BBC in 1957. De eerste vijf episodes zag ik al in november en december 2012 rechtstreeks bij de BBC, maar ik miste helaas het laatste deel en de ontknoping. Daarom kocht ik de serie op DVD en afgelopen week zag ik iedere avond een aflevering.

Ik ben nu milder in mijn kritiek dan twee jaar geleden. Dat komt waarschijnlijk omdat ik het doodzonde vind dat de BBC met dit juweeltje gestopt is. Ook bij de kwalitatief hoog aangeschreven BBC tellen de kijkcijfers. Voor een derde seizoen waren minimaal gemiddeld 1,75 miljoen televisiekijkers nodig in Engeland. Met het eerste seizoen van The Hour in 2011 zat dat wel goed, want er keken meer dan twee miljoen mensen per aflevering. Maar met het tweede seizoen zakte het aantal kijkers dramatisch onder de 1,75 miljoen en dat betekende dat de BBC in 2013 besloot om de serie stop te zetten.

Commercieel mag het Engelse antwoord op het Amerikaanse Mad Men niet succesvol zijn geweest, artistiek was het beslist een succes. Bij imdb.com wordt deze tv-serie gewaardeerd met een 7,9. Scenarist Abi Morgan heeft alles uit de kast getrokken: een crimestory, maatschappelijke thema’s uit de late jaren vijftig, geloofwaardige karakters plus scherpe en humoristische dialogen. Het production design is om je vingers bij af te likken: interieurs waarin turquoise, caramel en roze domineren, prachtige kostuums en tijdgebonden details. Maar het is over, voorbij. Net als de jaren vijftig.

Maar aan nostalgie komt gelukkig nooit een eind…

The Hour [ imdb.com ]

Als liefhebber van midcentury modern ben ik erg blij met de vormgeving van het programma PAUW. De foto’s van bekende en minder bekende Nederlanders in ingetogen duotone roepen een Jazzy sfeer op die goed past bij dit late uur.