Vóór de Beatlesmania had je in Amerika de gekte rond Elvis Presley. Sindsdien zijn rages onder teenagers een vast bestanddeel van onze massacultuur geworden. Deze rages baseren zich op hormonen en het verlangen om ergens bij te horen. Hun uitwerking vinden ze in groepshysterie. Dat jonge meisjes de meest dankbare slachtoffers zijn, weet iedere marketeer. Jeugdidolen zijn bijna altijd het product van marketingstrategie. Ze verleiden niet alleen jongeren maar ook fabrikanten die hun merknaam graag verbinden met deze idolen.

In 1978 was John Travolta dé ster. Ik was 15 en had de ideale leeftijd om een tieneridool na te volgen. Maar wij jongens hadden het niet bepaald op John Travolta die “onze meisjes” afpikte. Deze jaloezie bracht sommige jongens ertoe een vette kuif te nemen en een zwart leren jack te dragen in de hoop te delen in zijn succes bij de chicks.

De musicalfilm Bye Bye Birdie uit 1963 heeft de makers van Grease (1978) duidelijk geïnspireerd. Vrouwelijke hysterie en mannelijke coolness worden in deze film over the top getild. Het idool is Conrad Birdie, een stoere rock ‘n roller, in de markt gezet om jonge meisjes in extase te brengen, zodat ze kritiekloos alles willen hebben wat men hun “vogeltje” te maken heeft.

Het aardige van musicalfilms vind ik altijd de kleurrijke beelden. Bye Bye Birdie begint met een smekende Ann Margret op een lopende band voor een hardblauwe achtergrond die gebruikt wordt voor zogenaamde chroma keying. Dat is een techniek waarbij je in één handeling de volledige achtergrond veranderen kan, terwijl de bewegende figuur op de voorgrond daarin naadloos geïntegreerd is.

Begin jaren zestig is dit harde blauw vooral bekend door de Franse kunstenaar Yves Klein. De zachte pasteltinten uit de jaren vijftig verdwijnen langzaam uit beeld en aan het begin van de jaren zeventig zullen vooral harde kleuren de sfeer bepalen. Bye Bye Birdie laat een overgang te zien.

Felgekleurde effen achtergronden zoals in Bye Bye Birdie zie je ook in The West Side Story.(1961) Het zal ook te maken hebben met de inburgering van de kleurentelevisie in Amerika. Zoals er in de beginjaren van de talkie enorm veel gekwebbeld werd in de film, zo werd het beginjaren zestig letterlijk heel bont gemaakt.

ins Blaue hinein | Bye Bye Birdie [ nl.wikipedia.org ]

Twee weken geleden zaten we op een bankje in het Warandepark in Brussel. Met uitzicht op het koninklijk paleis met mansardedaken van meerdere verdiepingen hoog waanden we ons in Parijs. Grandeur die we in Nederland niet kennen. Het monolithische en bombastische gebouw moest een voortbrengsel zijn uit de tijdperk van het imperialisme, waarschijnlijk gefinancierd met kapitaal uit Congo, zo vermoedde ik.

Keizer Napoleon III bouwde Parijs tijdens zijn regeringsperiode (1852-1870) om tot een indrukwekkende metropool met brede boulevards en protserige neobarok. Vanaf 1870 volgden Berlijn, München en Wenen het Parijse voorbeeld. Ook in deze steden verschenen imposante boulevards waaraan opschepperige gebouwen stonden, als luxe bakken op de oprit die de buren jaloers moesten maken.

Het mondaine Parijs van Napoleon III werkte ook aanstekelijk op Brussel. De basis van koninklijk paleis in Brussel was weliswaar in de jaren twintig van de negentiende eeuw gelegd door koning Willem I. Maar zijn huidige vorm kreeg het pas in het laatste kwart van de negentiende eeuw.

Op Nederland heeft de grandeur die je in Parijs, Berlijn, München en Brussel aantreft, geen vat gehad. Een van de weinige imponerende gebouwen is het paleis op de Dam, maar dat dateert uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het heeft een strenge façade, maar is met pilasters in plaats van zuilen tamelijk sober vergeleken bij het koninklijk paleis in Brussel.

Toen België zich had afgescheiden, moest koning Willem I zijn paleis in Brussel achter zich laten. Voortaan resideerde hij in paleis Noordeinde. En zoon Willem II, die ook verknocht was aan het mondaine Brussel , moest het doen met paleis Kneuterdijk. Een wereld van verschil.

twee paleizen [ 1 ]

Met het zevende seizoen van Mad Men zijn we in 1968 beland, het jaar waaraan de protestgeneratie zijn alternatieve naam te danken heeft. Veel 68′ers zijn inmiddels zélf 68. Voor elk seizoen wordt een kunstenaar of grafisch ontwerper uitgenodigd een ontwerp te maken. Meestal zijn dat veteranen die de 70 gepasseerd zijn. Zo maakte de 75-jarige Engelse illustrator Brian Sanders voor het zesde seizoen een tekening in de zogenaamde Bubble and Streak stijl, The look of 1967.

Voor het zevende seizoen werd Milton Glaser uitgenodigd een affiche te maken. De nu 84-jarige grafische ontwerper werd in 1966 wereldberoemd met zijn affiche van Bob Dylan waarmee hij een nieuwe trend vestigde. Na de krasserige Bubble en Streak raakten vette contouren en egale kleurvlakken in de mode. De psychedelische ervaring met zijn kleurrijke aura’s was doorgedrongen in de massacultuur.

Mad Men Season 7 [ amctv.com ] | Mad Men Returns, with a California Dream (or Nightmare) [time.com]