Categorie archief: geschiedenis

vor 80 Jahre

vandaag tachtig jaar geleden: de Rijksdagbrand in Berlijn
vorige week gezien op ARD: Nacht über Berlin (2013)
RijksdagbrandDe avond van maandag 27 februari 1933 bemerkten suppoosten (bewakers) diverse kleine brandjes in het Rijksdaggebouw. De brandweer werd op de hoogte gesteld. Om kwart over negen troffen ze Van der Lubbe aan zonder bovenkleding in de grote vergaderzaal, die al in lichterlaaie stond. Dat het brandstichting betrof was hiermee een uitgemaakte zaak, nu de dader op heterdaad betrapt werd. Hitler, die op dat moment een intiem diner had met Goebbels en diens vrouw, werd opgebeld en vertrok in alle haast naar de Rijksdag. Göring was reeds ter plaatse met de brandweer en schreeuwde dat dit het begin was van een communistische revolutie.
 
Bron: nl.wikipedia.org

De Duitse televisiefilm Nacht über Berlin (2013) geeft een indrukwekkende reconstructie van het interieur van de oude Rijksdag. De zaal van de volksvertegenwoordiging werd overspannen door een koepel in neo-barok stijl, ontworpen door Paul Wallot. De huidige glazen koepel van Norman Foster die de Bundestag overspant, is een maatje kleiner.

Rijksdag
het pompeuze Reichstagsgebäude aan het begin (boven) en einde (onder) van de 20e eeuw.
Jan Josef Liefers und Anna Loos überzeugen als leidenschaftliches Paar, das sich zur falschen Zeit begegnet. Das aufwendige TV-Event zeigt das facettenreiche, pulsierende Berliner Leben in den Wochen vor dem Reichstagsbrand vor 80 Jahren. Während die Weimarer Republik zwischen linken und rechten Extremisten zerrieben wird, prallen auch in der Reichshauptstadt gegensätzliche Welten aufeinander: Jürgen Tarrach glänzt als freigeistiger Künstler, der dem Land rechtzeitig den Rücken kehrt. In der Rolle des zynischen Nazi-Karrieristen Erhart von Kühn zeigt Sven Lehmann, wie braune Ideologie mit wirtschaftlichen Interessen Hand in Hand geht. Claudia Eisinger spielt als Hennys Cousine Uta eine Frau, die von den realen Entwicklungen nichts wissen will, während Franz Dinda als Alberts heißblütiger Bruder Edwin im bewaffneten Kampf gegen die Nazis stirbt. Regisseur Friedemann Fromm (“Weissensee”) inszeniert das historische Drama nach eigenem Buch, das er gemeinsam mit Rainer Berg (“Die Gustloff“) verfasste.
 
Bron: daserste.de

Rijksdagbrand [ nl.wikipedia.org ]

Sturm und Drang

geluisterd naar de 25e symfonie van Mozart Allegro con brio (1773)

George StubbsDe periode tussen 1767 en 1785, dus grofweg tussen het einde van de Zevenjarige Oorlog (1756-1763) en het begin van de Franse Revolutie (1889-1899) wordt in de Duitse literatuurgeschiedenis wel eens aangeduid als de Genietijd. Na 1820 kennen we deze periode vooral onder de benaming Sturm und Drang, naar het gelijknamige toneelstuk van Max Klinger uit 1776. Een van de mooiste ingangen tot de Sturm und Drang vind ik niet in de literatuur maar in de muziek. Het eerste deel Allegro con brio uit Symfonie 25 van Mozart maakt het stormachtige gevoelsleven van de jonge generatie rond 1770 hoorbaar. Mozart componeerde deze symfonie in 1773 aan de vooravond van de Amerikaanse Revolutie. De tijd vóór 1789 was zeker géén stilte voor de storm.

25e symfonie van Mozart
o.l.v. Leonard Bernstein
De nieuwe beweging, die onmiddellijk ingang vindt in de Duitstalige literatuur, is met haar burgerlijk-jeugdig karakter heel erg idealistisch: vrijheid van gevoel, emotio i.p.v. ratio, ideeën en driften. De aanstormende jeugd heeft nu een literaire uitlaatklep gevonden, een nieuwe generatie schrijvers vindt in de thesen van Johann Gottfried Herder zijn eigen ervaringen en gevoelswereld terug. Herder, die het pad effent voor de Sturm und Drang, bekritiseert de arrogantie van de Verlichting tegenover het gewone volk. Hij roept op, ook de echtheid en diepte van het volkslied en de volksdichtkunst als kunst aan te zien. Ook Ugolino van Heinrich Wilhelm von Gerstenberg ziet het licht in die voorfase van de Sturm und Drang.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Sturm und Drang

Her Grace

gezien op DVD: The Duchess (2008)

The DuchessNa Marie Antoinette, la véritable histoire (2006) en Barry Lyndon (1975) wilde ik ook The Duchess (2008) zien. De film is gebaseerd op de biografie van Amanda Foreman uit 1998 over het leven van Georgiana Cavendish, Duchess of Devonshire (1757-1806) De beeldschone hertogin was in de jaren zeventig en tachtig van de 18e eeuw dé style icoon van de Engelse high society, compleet met dezelfde extravagante kapsels, hoeden en veren als haar tijdgenoot Marie Antionette. Maar deze glamour had een keerzijde. Haar leven is qua tragiek te vergelijken met dat van Lady Diana. Georgiana, die met haar meisjesnaam ook Spencer heette, trouwde in 1774 met een van de rijkste en machtigste mannen van Engeland, de Fifth Duke of Devonshire. De prijs die ze daarvoor moest betalen was hoog.

The Duchess
portretten van Georgiana Cavendish door Joshua Reynolds en Thomas Gainsborough

Net als Marie Antoinette werd ze vele malen geportretteerd. De bekendste portretten zijn van Joshua Reynolds (1776) en Thomas Gainsborough (1787). Beide schilders namen opdrachten aan uit de hoogste kringen en waren tegelijkertijd elkaars grote rivalen.

The Duchess
still uit The Duchess

De hertogin van Devonshire was net als Marie Antoinette en Barry Lyndon vaak aan de speeltafel te vinden. In de jaren zeventig en tachtig van de achttiende eeuw hield bijna iedereen uit de hogere klasse zich met gokken bezig. In een scene waarin de hertogin en Charles Grey, haar minnaar in spe, aan de speeltafel broeierige blikken uitwisselen, is dat een duidelijke knipoog naar de beroemde scene uit Barry Lyndon.

The Duchess
Ralph Fiennes (rechts) is uitstekend gecast als de Duke of Devonshire. Aristocraten uit de achttiende eeuw waren meestal koudbloedige types. Joshua Reynolds laat met zijn portret van Giuseppe Baretti uit 1773 (links) zo´n man zien: de emoties staan in de ijskast.

Michael O Connor won driemaal een award voor het beste kostuumontwerp (Academy Award, BAFTA en Satellite Award). Production designer Michael Carlin werd genomineerd voor een oscar. Ook de set decoration van Rebecca Alleway is indrukwekkend. Net als in Barry Lyndon komt de achttiende eeuw weer tot leven, zowel in binnen- als buitenopnamen.

The Duchess of Devonshire’s Gossip Guide to the 18th Century
The Duchess [ imdb.com ]