De zwaarmoedigheid slaat bij de late Schelling om in ontzetting en verschrikking. Schellings late Philosophie der Offenbaring begint met de vertwijfeling. Hij zoekt een uitweg. Daarbij raakt hij ervan overtuigd dat de in de natuur en in de menselike geest wordende god niet het laatste woord is. Het duister, het gebrek aan zijn, wordt op die manier niet volkomen licht. Er bestaat geen verlossing die het menselijke denken op eigen houtje zou kunnen afdwingen. ( … )
Zo keert Schelling zich uiteindelijk af van de in de natuur en in de mens wordende god en richt hij zich op die andere god, die met manifeste openbaringen in de geschiedenis inbreekt. Rond de openbaringsgebeurtenissen hebben zich de wereldreligies uitgekristaliseerd. Bij de late Schelling maakt de continue wordingsgeschiedenis plaats voor een discontinue geschiedenis van epifanieën. Zulke epifanieën slaan als bliksemschichten in het menselijk bewustzijn in. Schelling zal de onderneming van zijn late periode positieve filosofie noemen, waarmee hij aangeeft dat de filosofie, als ze iets tot stand wil brengen, een spirituele voorgift nodig heeft. Het volstaat niet om alleen uit begrippen te putten. Filosofie is voor de late Schelling het nabeven van een openbaring.

De drooglegging van het Duitse idealisme had rond het midden van de negentiende eeuw de deur opengezet voor een robuuste vorm van materialisme. Brevieren van ontnuchtering werden destijds plotseling bestsellers. Een van die bloedeloze figuren schreef:
“Het is juist een bewijs van ( … ) aanmatiging en ijdelheid de kenbare wereld te willen verbeteren door een bovenzinnelijke wereld te verzinnen en de mens tot een boven de natuur verheven wezen te willen maken door hem een bovenzinnelijk element toe te kennen.”

Hoogstnodig was de veelbelovende nieuwe bescheidenheid: “Stel je tevreden met de gegeven wereld.”
Maar wat was een dergelijke gezindheid niet allemaal “gegegeven”! De wereld van het worden en het zijn – niets anders dan de werveling van moleculen en de omzetting van energieën. Fichtes “Ich” en Hegels “Geist” niets anders dan fantomen! De geest een functie van de hersenen. De gedachten verhouden zich tot de hersenen als de gal tot de lever en de urine tot de nieren.

Volgens Schelling is de mens een notoire verrader van zijn hogere levensprincipe. Maar hij is dat niet door de natuur gedwongen, maar in vrijheid. “De mens is op de top geplaatst waar hij de bron van de beweging ten goede en ten kwade gelijkelijk in zich heeft: de band tussen de principes in hem is geen noodzakelijke, maar een vrije. Hij staat op de scheidslijn; wat hij ook kiest, het zal zijn daad zijn.”
De mens wordt een verrader van het universele, omdat de angst voor het leven hem uit zijn eigen centrum drijft. Maar het centrum is de geest van de liefde, het verterende vuur waarvan hij de verwarmende nabijheid zoekt en waarvoor hij tegelijk terugdeinst om niet te verbranden. De mens zoekt de periferie van zijn wezen, hij is een excentrisch wezen, Het mijden van het centrum is het verraad aan de geest.
Die perversie is bij Schelling de boven het louter morele uitgaande grondstructuur van het kwaad, en hij duidt daarmee op het schandaal dat het Christelijke denken de zonde tegen de Heilige Geest noemt. Alleen is “de heilige geest” waartegen de mens zondigt zijn eigen geestelijke wezenscentrum. De mens is het metafysische dier, en als hij probeert dat af te leren, verraadt hij zijn eigen geestelijke natuur.
De late Schelling moest halverwege de negentiende eeuw dat verraad aan de geest, die verdrijving van de geest uit het veld van het weten, nog zelf meemaken. Hij wordt getuige van de triomf van de naturalistische en materialistische wetenschappen. Een kwade geschiedenis.