Regelmatig schrijven hedendaagse componisten filmmuziek bij zwijgende films uit de pionierstijd. Zo zag ik begin dit jaar bij de Frans-Duitse zender ARTE Fantômas (1913) en Das Cabinet des Dr. Caligari (1920) met een hedendaagse score. Het Franse duo Nicolas Godin en Jean-Benoît Duncke, beter bekend als Air componeerde in 2011 muziek bij Le voyage dans la lune (1902).

Fragmenten uit dit aanstekelijke knutselfilmpje van de legendarische Franse filmmaker Georges Méliès (1861-1938) zag ik onlangs nog in de finale van Hugo (2011) van Martin Scorsese. Hugo is de verfilming van de historische roman The Invention of Hugo Cabret (2007) van Brian Selznick met het leven van Georges Méliès als uitgangspunt.

Le voyage dans la lune laat duidelijk zien dat film (die toen nog “levende beelden” heette) in het prille begin van de twintigste eeuw een echte kermisattractie was. Wanneer je de revuemeisjes ziet die de maanraket in een “dikke Bertha” duwen, waan je je in een théâtre du Vaudeville. De beelden zijn stuk voor stuk met de hand ingekleurd. Het knip-en-plak-werk is duidelijk te zien. Soms lijken het plaatjes uit een poesiealbum die tot leven komen.

Méliès maakte zijn fantastische filmpjes in de nadagen van het Belle Epoque. Dat zijn maanraket sprekend leek op het wapentuig dat in 1914 met geweld losbarstte, kon hij pas achteraf zien. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog zou Méliès niets meer produceren en zijn werk raakte in de vergetelheid. In de jaren twintig kreeg hij herwaardering van de surrealisten. Hij maakte dat gelukkig zelf nog mee.

de mooiste maanreis uit de filmgeschiedenis [ filmkrant.nl ]

Wanneer je tegen de geelbruine saus kunt die gewoonlijk over beelden wordt gegoten met een overmaat aan computer generated imagery, dan is Hugo een geweldige film. Het is een ode aan de cinéma, maar dan met een heel andere insteek dan Nuevo Cinema Paradiso (1989) van Giuseppe Tornatore. Een belangrijke overeenkomst is dat beide verhalen vanuit het perspectief van een tienjarig jongetje worden verteld. Tornatore en Scorcese bereiken hiermee dat we zelf weer door de ogen van een kind gaan kijken.

Hugo is ook een ode aan de legendarische Franse filmmaker Georges Méliès (1861-1938). Hij keek met de ogen van een jongetje en werd nog niet gehinderd door de complexiteit van de filmindustrie. Toen Méliès zijn beroemde filmpje Le voyage dans la lune (1902) maakte, stond het medium nog in de kinderschoenen.

Het scenario van Hugo zit knap in elkaar. En alle personages voor een blockbuster voor de hele familie van 8 tot 88 zitten erin: jongetje, meisje, papa die te vroeg dood gaat, rare oom, strenge politieagent, dame met het hondje en knorrige oude man. Om het spannend te maken woont Hugo in de grote klok van een Parijs’ treinstation in een labyrintische wereld van gangen en raderen. Het mechanische tijdperk geeft een sterke couleur locale, maar ik schreef het al, je moet het geelbruine licht wel een film lang kunnen verdragen.

Hugo heeft een hoog nostalgiegehalte. De film wekt niet alleen het terugverlangen op naar de knutselfilmpjes van Méliès, naar filmbeelden die met de hand zijn ingekleurd, maar ook naar het raderwerk en de stoom uit de pre-digitale tijd. Een echte wow!-ervaring. En dan hebben we ‘m niet eens in 3D gezien.

Hugo [ imdb.com ]