Categorie archief: Frankrijk

Robert des Ruines

Hubert Robert (1733-1808) en de antieke erfenis

Door de opgravingen van Herculaneum en Pompeï in de eerste helft van de achttiende eeuw waren ruïnes een modeverschijnsel geworden. Niet alleen archeologen en wetenschappers doken er bovenop, maar ook tekenaars, schilders en grafici. De Italiaanse schilder Giovanni Paolo Panini (1691-1765) droeg zijn liefde voor antieke Romeinse oudheden over op zijn leerlingen Giovanni Battista Piranesi (1720-1778) en Hubert Robert (1733-1808). Toen Robert na een verblijf van tien jaar in Italiëin 1764 naar zijn vaderland terugkeerde, kreeg hij in Frankrijk de bijnaam Robert des Ruines.

Hubert Robert
Hubert Robert
Felsengrotte mit antiker Architektur (Courtesy of Robert M. Edsel and the Monuments Men Foundation)
Hubert RobertHubert Robert studeerde eerst aan het Collège de Navarre en was daarna leerling van de beeldhouwer Michel-Ange Slodtz. In 1754 ging hij naar Rome waar hij tien jaar verbleef. Hij werkte ook in Napels. In Rome onderging hij de invloed van Giovanni Battista Piranesi en Giovanni Paolo Pannini. Na terugkomst in Parijs werd hij lid van de Académie française. Hij was vanaf 1779 conservator van de koninklijke schilderijenverzameling, die toen al gehuisvest was in die delen van het paleis die later de bestemming van museum zouden krijgen. In 1794 werd Robert betrokken bij plannen tot de oprichting van een museum. Als hoffunctionaris werd hij tijdens de Franse Revolutie gevangengenomen, maar hij overleefde de terreur van Robespierre en kreeg in 1799 een leidende rol bij de inrichting van het Louvre tot museum. Eén van zijn belangrijkste ideeën was de belichting van de zalen van bovenaf om de juiste condities te scheppen voor schilders; het Louvre was aanvankelijk vooral gedacht als atelier.
 
Bron: nl.wikipedia.org

456 werken van Hubert Robert op Joconde [ culture.gouv.fr ]

l’Autrichienne

gezien op DVD: Marie Antoinette, la véritable histoire (2006)

Marie Antoinette 2006Wanneer je met Google een image search loslaat op de zoekterm “Marie Antoinette“, dan krijg je een pagina vol met plaatjes van Kirsten Dunst met suikerspinkapsel. We kennen de laatste koningin van Frankrijk (1774-1792) vooral van de film van Sofia Coppola uit 2006. Historisch verantwoord was deze film niet. In navolging van Amadeus (1984) liet ze een eigenzinnige visie op de late achttiende eeuw zien. De filmscore was bijvoorbeeld een anachronisme. In 2006 verscheen er nog een andere film over het leven van l„Autrichienne, zoals ze door het Franse volk genoemd werd, onder de titel Marie Antoinette, la véritable histoire.

Deze Canadese productie geregisseerd door Yves Simoneau is opgezet als een prettige geschiedenisles. Alles lijkt historisch accuraat. De decors, kostuums en couleur locale zijn prachtig. Tijdens de post-productie is er bovendien veel digitaal gemanipuleerd. Het decadente hofleven is net als in de film van Copolla een bron van hilariteit. Simoneau begint zijn film in 1793 wanneer Marie Antoinette in de gevangenis haar doodsvonnis moet aanhoren. Daarna volgt een lange flash back met een dramatische voice over. In een terugblik volgen we haar leven in Versailles vanaf 1770, het jaar waarin ze als 14-jarige in het huwelijk treedt met de dauphin Louis Auguste, de toekomstige Lodewijk XVI.

Van Marie Antoinette zijn veel portretten geschilderd. Deze film laat daar gelukkig ook iets van zien. Zo zien we Marie Antoinette in 1775 poseren voor de schilder Jean-Baptiste Gautier Dagoty wanneer ze net koningin is.

Marie Antoinette 1775
Marie Antoinette 1775
door Jean-Baptiste Gautier Dagoty

En we zien haar nog een keer tegen het eind van haar leven in Versailles poseren met haar kinderen voor Louise Élisabeth Vigée Le Brun in 1788. De art director heeft een mooie reconstructie neergezet. Geen tableau vivant die het portret imiteert, maar een levendige scène die mooi overbrengt hoe de sfeer was aan het Franse hof tijdens een portretsessie.

Marie Antoinette 1788
Marie Antoinette en haar kinderen 1788
door Louise Élisabeth Vigée Le Brun

Marie Antoinette [ telequebec.tv ]

rood zwart

gezien op DVD: Le Rouge et le noir (1997)

Le Rouge et le NoirStendhal’s meesterwerk Le Rouge et le Noir (1830) werd al meerdere keren verfilmd. De eerste verfilmingen uit 1920 en 1947 waren Italiaanse producties. In 1954 kwam er pas een eerste Franse verfilming. In 1961 en 1997 volgden nog twee Franse televisiefilms. Deze week keek ik naar de verfilming uit 1997. Het was mijn eerste kennismaking met Stendhal‘s beroemde roman. De ondertitel van het boek luidt Chronique de 1830 en dat betekent dat de Julirevolutie de historische achtergrond bepaalt. Le Rouge et le noir is een liefdesgeschiedenis, een zedenschets, een psychologische en historische roman in één.

un roman, c’est un miroir
que l’on promène
le long d’un chemin.

César Vichard de Saint-Réal (1643-1692)

Oorspronkelijk schreef Stendhal zijn roman onder de naam Julien, naar de naam van de hoofdpersoon Julien Sorel, een briljante timmermanszoon met een grote bewondering voor Napoleon en ambities. Omdat hij tot de lagere klasse behoort, is het onmogelijk om maatschappelijke carrière te maken. Maar tijdens de Restauratie (1815-1848) en in het bijzonder toen onder de Franse koning Karel X (1825-1830) de ultramonarchisten aan de macht waren, kon je via de katholieke kerk hoger op komen. Julien komt onder de bescherming van de plaatselijke pastoor en omdat hij vloeiend Latijn spreekt, krijgt hij een aanstelling als huisleraar voor het zoontje van een welgestelde familie. Meneer de Rênal is burgemeester van een naburig dorp. Wanneer Julien bij de familie zijn intrek heeft genomen, gaat het tussen hem en madame de Rênal flink broeien.

Stendhal staat bekend om zijn verfijnde psychologische analyses, in het bijzonder de observatie van het proces van verliefd worden. De regisseur heeft Stendhal‘s beschrijvingen mooi in beelden weten om te zetten. De toenadering tussen de vrouw des huizes en de jonge huisleraar wordt subtiel gespeeld. Als het vuur tussen deze twee eenmaal gaat branden, weet Julien dat hij niet langer kan blijven. Via zijn beschermheer bij de kerk gaat hij voor priester studeren aan het seminarie. De episode bij de familie de Rênal is voorbij en daarmee het eerste deel van het boek. Maar deze hele liefdesgeschiedenis zal in het tweede boek nog een staartje krijgen.

Le Rouge et le NoirStendhal hechtte aan het principe van het être vrai. Dit betekent dat er aan zijn roman waargebeurde feiten ten grondslag moeten liggen. Le Rouge et le Noir baseerde hij op de zaak Berthet, waarover Stendhal in 1828 in de plaatselijke krant had gelezen. In een klein dorpje in zijn departement Isère was een zekere Antoine Berthet, de zoon van eenvoudige handarbeiders, tijdens de mis de kerk binnengestormd en had daar twee schoten gelost op Madame Michoud, zijn oude geliefde. De zaak kreeg veel aandacht en Antoine Berthet inspireerde Stendhal tot zijn hoofdpersonage. Antoine Berthet was een intelligente jongeman en de plaatselijke pastoor stuurde hem naar het seminarie. Daarna werd hij werd huisleraar voor de kinderen van de familie Michoud, waar hij de minnaar werd van Madame Michoud.

Julien Sorel is niet alleen gemodelleerd naar de figuur Antoine Berthet, maar heeft ook eigenschappen van Stendhal zélf. Zo is Julien wel de beschermeling van de Kerk, in wezen koestert hij revolutionaire ideeën en is hij atheïst. Opportunistisch als hij is, verzwijgt hij dit want anders kan hij geen carrière maken binnen de standenmaatschappij waarin de Kerk, de adel en hogere burgerij de macht hebben. Le Rouge et le Noir is ook een politiek boek. Het hekelt de macht van de hogere klassen en staat achter de Julirevolutie van 1830. De romanfiguur Julien Sorel wordt vaak vergeleken met een andere romanfiguur, Raskolnikov, uit Schuld en Boete van Dostojewsky. Beiden zijn trotse jongemannen met een grote bewondering voor Napoleon en vallen vervolgens diep. Deze twee romans van Stendhal en Dostojewsky maakten o.a. veel indruk op Nietzsche.

Le Rouge et le Noir [ nl.wikipedia.org ]