Op 7 februari schreef ik hier over de Russische componist Alexandr Skrjabin. Vanavond zijn in Leeuwarden en morgenavond in Groningen twee uitvoeringen door het Noord Nederlands Orkest van zijn magnum (lees: megalomane) opus Mysterium

In het derde deel van de serie „Grenzeloze Genieën’ maakt u kennis met – of sterker nog: ondergaat u – het gedachtegoed van de Russische componist Alexander Scriábin (1871-1917), één van de meest uitzonderlijke figuren uit de muziekgeschiedenis die u wellicht al kende van zijn werk Prometheus. Zijn oeuvre is volledig doortrokken van zijn obsessie voor symbolisme en oosterse religie, met name de richting die later tot de Soefibeweging zou leiden. Scriábins levensdoel was een magnum opus tot stand te brengen dat publiek en uitvoerenden tot een hogere vorm van spiritualiteit zou transformeren. Mysterium zou het gaan heten en L„Action Préablable zou daar als voorbereidende handeling aan vooraf gaan.
 
Het moest de perfecte versmelting van klank, kleur, licht, geur en architectuur worden en als Gesamtkunstwerk zou het Der Ring des Nibelungen van Wagner ver overtroffen hebben áls het ooit tot stand was gekomen. Als gevolg van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en Scriábins kwakkelende gezondheid heeft het helaas nooit zo ver mogen komen. Wel had Scriábin reeds een schetsmatige opzet voor het project gemaakt en daaruit kon bovendien worden opgemaakt dat zijn latere pianowerken er de eerste compositorische aanzetten toe vormden. Op basis van deze informatie heeft de Russische componist Alexander Nemtin tussen 1972 en 1996 een buitengewoon knappe uitwerking in drie delen van L„Action Préalable voor orgel, piano, gemengd koor, vocaliserende coloratuursopraan en groot orkest tot stand gebracht. Deze uitwerking doet zeker recht aan Scriábins gedachtengoed. Nog niet eerder werd dit hoog oplaaiende, extatische en bedwelmende drieluik in Nederland compleet uitgevoerd. Bent u benieuwd of u voor psychedelische vervoering vatbaar bent? Onderga dan dit muzikale equivalent van een rollercoaster die het NNO, solisten Austbø en Narucki en het Noord Nederlands Concertkoor samen met Capella Frisiae u presenteren.
 
Bron: noordnederlandsorkest.nl

Stel je voor dat je niet meer gelooft in het bestaan van inbrekers, dat je gewoon niet gelooft dat er zoiets bestaat als figuren die je huis leegroven en dat dit allemaal fabeltjes zijn. Dan zul je iemand die op klaarlichte dag aanbelt met een masker op, een zaklamp in de hand en een jutezak over de schouder en die zegt dat hij je huis komt leeghalen, zul je dat waarschijnlijk heel vermakelijk vinden en hem lachend binnen uitnodigen. Blijkbaar wordt de leugen onweerstaanbaar charmant als zij zich achter de waarheid verbergt.

Ik moest hier aan denken toen ik op het journaal van gisteren zag dat de Finse hardrockband Lordi het Eurovisie Songfestival in Athene gewonnen heeft. Vier lappen, uitgedost met enge maskers, dalen vanuit de poolcirkel af naar Athene om met een erbarmelijk smakeloze act de harten van de Europese bevolking te stelen. Europa quo vadis? Is dit waar het naar toegaat wanneer je het volk de macht geeft? Het water stroomt blijkbaar altijd naar het laagste punt, ooit zij een vriend van mij heel treffend “democratie is een broek die langzaam afzakt”. Plato klaagde 2500 jaar geleden al in datzelfde Athene over de gevolgen van democratie: wanneer politieke leiders zich afhankelijk gaat maken van de gunsten van het volk, dan verdwijnt het leiderschap en is het uiteindelijk de onderbuik die het voor het zeggen heeft. Ik hoorde een van de bandleden vanachter zijn masker beweren dat de zege van Lordi “een overwinning van de vrije geest” is.

Finland is een van de sterkst geseculariseerde landen van Europa. Tegelijkertijd is het samen met Griekenland een van de weinig orthodox-christelijke landen in de wereld. Een paar jaar geleden ontmoette ik in Engeland een jongeman uit Helsinki die in Thessaloniki voor orthodox priester studeerde. Ik vraag me af wat hij nu van de overwinning van zijn landgenoten vindt. Want de orthodoxie is helder en duidelijk over het bestaan van het gepersonificeerde kwaad. Het is geen mythologie waar we ongestraft boven kunnen gaan staan en de draak mee kunnen steken. De Franse dichter Charles Baudelaire heeft eens gezegd dat het de grootste list van de duivel is om ons te laten geloven dat hij niet bestaat. Al het geflirt met het demonische, dat nu een voorlopig hoogtepunt beleeft in de winnaars van het Eurosongfestival, valt te verklaren vanuit ongeloof en ironie. We voelen ons er stoer bij, vooral als we veertien of vijftien zijn.

Ik moest ook denken aan de metafoor van Kierkegaard: een clown komt in paniek de piste inrennen en schreeuwt “brand!”. Het publiek schatert het uit, zo levensecht wordt de paniek door de clown gespeeld. De mensen hebben alleen nog niet in de gaten dat het levensecht is, want de tent staat in brand.

En zo haalt het Avondland geheel uit vrije wil en geamuseerd de monsters in huis. Dit hoef je toch niet serieus te nemen!

Een van de meligste clips van de laatste tijd is de lekker stomme retroclip van de Amerikaanse band Morningwood. De makers zijn uitgegaan van een simpel gegeven: het zappen langs platenhoezen in van die plastic kratten die je overal bij de kringloop en zwarte markten aantreft. Ze zitten bijna altijd vol met jarenzeventigmeuk van De Kermisklanten, James Last , Best of Tom Jones en Mieke.

Met beeldmanipulatie worden deze hoezen door de bandleden tot leven gebracht in allerlei mogelijke stijlen, omlijst door gedateerde lettertypen. Ik vind het heerlijk om naar deze clip te kijken, omdat ik van nostalgie en grafische vormgeving hou. En omdat ik weet hoe je zoiets met Photoshop , After Effects en Premiere zelf kunt maken. De clip van The Nth degree is te zien op de site van Morningwood.

Mijn eigen retroblog: Johannes in Retroland