Categorie archief: Italië

Napoleon volgens Roberts

gisteren gezien op BBC 2: Napoleon part one

Napoleon te GreatOngeveer alles uit de periode 1750-1850 mag rekenen op mijn aandacht, ook datgene wat op televisie wordt uitgezonden. Nu worden er maar weinig geschiedenisdocumentaires geprogrammeerd over deze periode dus op televisie heb ik het er niet echt druk mee. Als er historisch drama uit die periode wordt uitgezonden, is het vaak op de BBC en beperkt het zich tot de Regency Era, dat door de fans van Jane Austen is omgedoopt in Jane Austen Era.

Gisterenavond ging op BBC 2 de documentaireserie over Napoleon van start, gepresenteerd door de Britse historicus Andrew Roberts. Zijn boek Napoleon the Great heb ik niet gelezen, maar de uitzending van gisteren bevatte toch weinig nieuws voor mij.

Brug bij Lodi
De Slag bij Lodi 10 mei 1796
(schilderij van Louis Lejeune)

Het eerste deel loopt tot aan 1804, het jaar dat Napoleon zichzelf promoveerde van Consul voor het leven tot Keizer der Fransen. Andrews reisde naar Noord-Italië om locaties te bezoeken die een belangrijke rol speelde tijdens de Italiaanse veldtocht van 1796/1797, zoals de brug bij Lodi en de vesting Mantua.

Wat ik wel jammer vond, en onvolledig in Roberts‘ verhaal, is dat de Slag bij Rivoli op 14 januari 1797 onvermeld bleef. Deze belangrijke veldslag werd geleverd bij “de achterdeur” van het Habsburgse Rijk. De Oostenrijkers stuurden door de Alpen via het dal van de Adige een groot leger om Mantua te ontzetten. De vesting werd al maanden door de Fransen belegerd en de toestand was hopeloos geworden. Toen Napoleon de Oostenrijkers bij Rivoli terugsloeg, moest de vesting Mantua worden opgegeven en kwam er een einde aan de Oostenrijkse heerschappij in Noord-Italië.

Slag bij Rivoli
De Slag bij Rivoli 14 januari 1997
(schilderij van Felix Philippoteaux)
The first of three documentaries telling the story of Napoleon. With access to a unique archive of Napoleon’s personal letters, many of which have never been published before, historian Andrew Roberts journeys through the history and geography of Europe to bring this story vividly to life as he retraces the footsteps of the legendary leader himself. The films shed new light on Napoleon as an extraordinarily gifted military commander, a mesmeric leader whose private life was, contrary to popular belief, littered with disappointments and betrayals.
 
Bron: bbc.co.uk

Part Two wordt woensdag 17 juni uitgezonden.

23 mei 1915

honderd jaar geleden verklaarde Italië de oorlog aan Oostenrijk-Hongarije

Isonzo 1915Toen in de zomer van 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, stelde Italië zichzelf neutraal op in het conflict, terwijl het zich sinds 1882 in een Triple Alliance met Duitsland en Oostenrijk-Hongarije verbonden had. In de herfst van 1914 en het voorjaar van 1915 overwogen de Italiaanse regeringsleiders hoe hun land het grootste voordeel kon halen uit deelname aan de oorlog. Italië werd door beide strijdende partijen verleid om zich bij hen aan te sluiten.

Tenslotte werd gekozen voor de zijde van de geallieerden, want deze beloofden Italië zijn nationale droom te vervullen: een vergroting van haar grondgebied in het noordoosten met Trentino, Zuid-Tirol en Triëst, die tot Oostenrijk-Hongarije behoorden. Bovendien beloofden de geallieerden de Italianen delen van Dalmatië en eilanden langs de Adriatische kust. In april 1915 werd het Verdrag van Londen ondertekend waarin deze deal gesloten werd.

Een maand later, op 23 mei 1915, verklaarde Italië de oorlog aan Oostenrijk-Hongarije. Na Gallipoli werd er een nieuw front geopend. Dit strekte zich uit over een lengte van zeshonderd kilometer en liep door de Dolomieten, Karnische Alpen en Julische Alpen. Daarmee werd dit de hoogstgelegen frontlinie van de Eerste Wereldoorlog.

Italië was absoluut niet voorbereid op een grootschalige oorlog. Er werden in het voorjaar van 1915 weliswaar 1,2 miljoen soldaten gemobiliseerd, maar er was uitrusting voor niet meer dan 732.000 manschappen. Na de oorlogsverklaring rukte het Italiaanse leger onmiddellijk op naar Zuid-Tirol en de Isonzo rivier, waar ze op de hardnekkige tegenstand van de Oostenrijks-Hongaarse troepen stuitten. De rotsen en de sneeuw maakten het terrein verraderlijk. Na een paar snelle Italiaanse successen, kwam er een patstelling.

Isonzo 1915-1917
Isonzo herdenkingspostzegel uit 2011
Na de oorlogsverklaring rukte het Italiaanse leger onmiddellijk op naar Zuid-Tirol en de Isonzo

De strijd zou in de loop van 1916 en 1917 aan beide kanten tot zware verliezen leiden en net als aan het westfront zou de frontlinie ook hier nauwelijks verschuiven. Eind oktober 1917 kwam er tenslotte een Duitse interventie. In de Slag van Caporetto (ook bekend als de Twaalfde Slag aan de Isonzo) verloren de Italianen 300.000 manschappen (90 procent werd krijgsgevangenen gemaakt) en werd het Italiaanse leger gedwongen zich terug te trekken. De 25-jarige Erwin Rommel werd na deze overwinning tot kapitein bevorderd en onderscheiden met het Pour le Mérite. In Rome zou de nederlaag aan de Isonzo leidden tot een regeringscrisis.

Ondanks de hopeloze strijd had Italië bij het verwezenlijken van de nationale droom toch op het juiste paard gewed. Na de Eerste Wereldoorlog verkreeg het uiteindelijk het felbegeerde Zuid-Tirol en Triëst van het uiteengevallen Habsburgse Rijk. Maar het offer was groot. De oorlog kostte ruim een half miljoen Italianen het leven en nog eens anderhalf miljoen raakte gewond of werd krijgsgevangen gemaakt.

Italy declares war on austria hungary [ history.com ]

existentiële leegte

gezien op Arte: L’eclisse (1962)

L'eclisse 1962L’eclisse (1962) vormt samen met l’Avventura (1960) en La Notte (1961) een drieluik over de vervreemding van het moderne leven en behoort tot het beste werk van Michelangelo Antonioni (1912-2007). L’eclisse dompelt mij onder in eenzelfde existentiële benauwdheid die ik voelde bij het zien van Repulsion (1965) van Roman Polanski en Persona (1966) van Ingmar Bergman. Overigens overleed deze laatste regisseur op dezelfde dag als Antonioni. Op 30 juli 2007 gingen twee grootheden van de Europese cinema van ons heen.

L’eclisse zit vol prachtige beelden van het naoorlogse Rome. Net als Vittorio de Sica in Ladri di biciclette al deed, filmde Michelangelo Antonioni in een nieuwbouwwijk in Rome. Deze vormt een even realistisch als symbolisch decor voor de moderne mens die gekweld wordt door een gevoel van existentiële leegte en eenzaamheid. Ongetwijfeld is het einde van Playtime (1967) van Jacques Tati beïnvloed door het einde van l’eclisse, maar Tati haalt met humor de druk van de ketel.

L'eclisse 1962
beelden uit de slotsequence
The final seven minutes of L’Eclisse suggested to us that the possibilities in cinema were absolutely limitless.

Martin Scorsese

Aan het eind van de film laat Antonioni zijn kijkers slechts achter met de tijd die hen in de ogen kijkt. Ze zien een verbijsterende aaneenschakeling van beelden die eerder in de film ook al voorbij zijn gekomen. Je verwacht dat er iets dramatisch gebeurt, maar er gebeurt niets. In plaats daarvan toont Antonioni ons steeds dingen. De dingen die zich om Delon en Vitti heen bevinden: een hek, een stuk drijfhout in een ton met water, een zebrapad, een bouwplaats. De wereld wordt een soort schild om de afwezigheid van deze twee mensen die niet naar elkaar zijn toegegaan. Met andere woorden: het gaat niet meer om wat er is, maar om wat er níet is. Het is een beangstigend einde, maar in die tijd gold het tevens als een soort bevrijding. De laatste zeven minuten suggereren namelijk dat de cinematografische mogelijkheden geen grenzen (meer) heeft.
 
Patricia Smagge in cinemagazine.nl

l’eclisse [ imdb.com ]