Maandelijks archief: december 2017

Reductio ad Hitlerum

maandagavond gezien op Canvas: The great dictator (1940)

The great dictatorThe great dictator is een van de beroemdste films uit de geschiedenis. Dat komt waarschijnlijk ook vanwege de (bijzonder vroege) aanwezigheid van de zogenaamde godwin. Je mag het ook de reductio ad Hitlerum noemen: “Hitler is slecht, dus dictator Adenoid Hynkel (gespeeld door Charles Chaplin) is slecht”.

In ieder geval gaat de reductio ad Hitlerum niet op voor het kubistische snorretje. Want Chaplin speelt ook de rol van een joodse barbier, die als twee druppels water op de dictator lijkt. En deze vertegenwoordigt juist de stem van democratie, vrijheid en vrede. In een vlammend betoog sluit hij de film af. Het was voor de eerste maal dat er een sprekende Chaplin in een film te zien was. Hij was altijd een beetje bang geweest voor de talkie, die al zoveel carrières van collega’s had laten stranden. Ook al leunt The great dictator nog altijd zwaar op zijn typetje the little tramp en ligt het burleske er dik op, de film werd in 1940 goed ontvangen omdat het heerlijke satire met een boodschap was, gemaakt door een “oude meester”. Chaplin’s twintig jaar jongere vrouw Paulette Godard speelt de rol van het joodse meisje Hannah.

The great dictator
de iconische scene met de wereldbol

De toespraak van de joodse kapper waarmee The great dictator besluit, is onverminderd actueel:

I’m sorry, but I don’t want to be an emperor. That’s not my business. I don’t want to rule or conquer anyone. I should like to help everyone if possible; Jew, Gentile, black man, white. We all want to help one another. Human beings are like that. We want to live by each other’s happiness, not by each other’s misery. We don’t want to hate and despise one another. In this world there is room for everyone, and the good earth is rich and can provide for everyone. The way of life can be free and beautiful, but we have lost the way. Greed has poisoned men’s souls, has barricaded the world with hate, has goose-stepped us into misery and bloodshed. We have developed speed, but we have shut ourselves in. Machinery that gives abundance has left us in want. Our knowledge has made us cynical; our cleverness, hard and unkind. We think too much and feel too little. More than machinery, we need humanity. More than cleverness, we need kindness and gentleness. Without these qualities, life will be violent and all will be lost. The airplane and the radio have brought us closer together. The very nature of these inventions cries out for the goodness in men; cries out for universal brotherhood; for the unity of us all.
 
lees de volledige toespraak
The great dictator
tussen de bedrijven door poseert de dictator hooguit tien seconden…
The great dictator
Paulette Godard als Hannah

The great dictator werd door Hitler verboden. Wat hij van de film vond, is niet bekend, maar waarschijnlijk zag hij wel een kopie die vanuit Spanje naar Berlijn gesmokkeld was.

The great dictator [ nl.wikipedia.org ]

the shadows of Mildred Pierce

vandaag gezien op BBC2: Mildred Pierce (1945)

Voor veel liefhebbers van film noir zijn de jaren veertig het neusje van de zalm. De stijlmiddelen die in de jaren twintig in de Duitse expressionistische film ontwikkeld werden, zijn dan geperfectioneerd. Die middelen lijken soms beperkt: sterke licht-donkercontrasten, diagonalen, spiralen, extreme close ups en het spel van schaduwen. Maar de cinematografie van de jaren veertig laat zien wat een rijkdom aan variatie er mogelijk is. Sheila O’Malley laat op haar blog The Sheila Variations een aantal stills uit Mildred Pierce zien, een klassieker uit 1945. Ik vond via Pinterest nog een paar sterke beelden uit deze film van Michael Curtiz. De cinematografie is van de legendarische director of photography Ernest Haller (1896-1970).

Mildred Pierce
still uit Mildred Pierce
Mildred Pierce
still uit Mildred Pierce
Mildred Pierce
still uit Mildred Pierce

The use of shadow and flashback in Mildred Pierce [ ufilmanalysisfall13.wordpress.com ]
Stills uit Mildred Pierce op Pinterest

Milaan 1840

Il laghetto di San Marco door Agnelo Inganni (1807-1880)

Tussen 1835 en 1845 schilderde Angelo Inganni een aantal stadsgezichten rond Il laghetto di San Marco. Zijn vedute zijn net als bij zijn grote voorganger Canaletto topografisch verantwoord. (Stads)historici kunnen zich aan de hand van zijn schilderijen dus een prima beeld vormen van dit deel van Milaan in de eerste helft van de 19e eeuw.

Angelo Ingani
Il laghetto di San Marco, 1835
Angelo Ingani
Il Naviglio dal ponte di San Marco, 1834-37
Angelo Ingani
Il Naviglio di San Marco
Angelo Ingani
Naviglio sotto la neve, 1845

Angelo Inganni [ en.wikipedia.org ] | riaprireinavigli.it

maffe komedie

zondagmiddag gezien op Een: Arsenic and old lace (1944)

Arsenic and old laceDe reden waarom ik naar deze maffe komedie van Frank Capra keek, was omdat ik Peter Lorre wilde zien. De Duitse acteur met de uitpuilende ogen werd in één klap beroemd als de kwetsbare seriemoordenaar Hans Beckert uit M Eine Stadt sucht einen Mörder uit 1931 van Fritz Lang. In 1935 emigreerde hij naar de Verenigde Staten. Daar speelde hij de klassieke romanfiguur Raskolnikov in Crime and Punishment (1935) en in de jaren daarop nog een aantal hoofdrollen. Hans Beckert bleef hem achtervolgen want Lorre werd meestal gecast als een wat sinistere maar tamelijk ongevaarlijk personage. Vooral zijn rollen in The Maltese falcon (1941) en Casablanca (1942) zijn memorabel. In dezelfde tijd werden de opnamen gemaakt voor Arsenic and old lace maar de film werd pas in 1944 uitgebracht. Lorre speelt de rol van dr. Einstein en hoefde zijn Duitse accent dus niet te verbergen. De Tweede Wereldoorlog was voor de Verenigde Staten nog niet begonnen tijdens de opnamen in 1941. Er worden nog geen toespelingen op de oorlog gemaakt. Dat zou met Casablanca veranderd zijn.

Arsenic and old lace
stills uit Arsenic and old lace (1944)

Arsenic and old lace [ en.wikipedia.org ]