Film Noirs op YouTube [ 56 ]

gezien op Full Moon Matinee: Moontide (1942)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. De laatste maanden keek ik naar tien film noirs en neo noirs uit de periode 1941-1964. Vandaag: Moontide van Archie Mayo

Moontide 1942 Oorspronkelijk zou Fritz Lang de regie voor Moontide gaan doen, maar hij kon niet zo goed overweg met hoofdrolspeler Jean Gabin. (Beide heren hadden namelijk wat gehad met Marlene Dietrich.) Dus nam regisseur Archie Mayo het van hem over. Het scenario is gebaseerd op de roman Moon Tide uit 1940 van Willard Robertson. Het was de eerste maar ook de laatste Amerikaanse film met Jean Gabin.

Moontide wordt wel eens de Amerikaanse Le Quai des Brumes (1938) genoemd. Het verhaal en de setting tonen duidelijke overeenkomsten: beide films draaien om een zwervende mannelijke hoofdpersoon in een haven die een vrouw in nood redden. In Le Quai des Brumes is dit Jean, een deserteur uit het leger, die Nelly redt uit haar benarde situatie. In Moontide is het Bobo, een havenarbeider, die Anna redt van zelfmoord. Bovendien speelt Jean Gabin in beide films de hoofdrol.

Quai des Brumes en Moontide zijn beide schoolvoorbeelden van hoe er in een studio atmosferische buitenscenes in de studio kunnen worden nagebootst. De filmset van Le Quai des Brumes is een creatie van setontwerper Alexandre Trauner en de speciale effecten (mist, atmosfeer en belichting) zijn van cinematograaf Eugen Schüfftan. Voor Moontide liet setontwerper Thomas Little een grote studioset bouwen die gevuld werd met water. Cinematograaf Charles G. Clarke kreeg een Oscarnominatie voor de atmosferische effecten. Tomas Little werd niet genomineerd, maar had niets te klagen: tussen 1941 en 1946 won hij maar liefst zesmaal de Academy Awards for Art Direction.

De film speelt zich af in een ruige havenomgeving aan de Californische kust. Bobo (Jean Gabin) is een eenzame, zwervende havenarbeider die zijn dagen doorbrengt met drinken en rondhangen in de kroegen bij de dokken. Na een nacht van zwaar drinken met zijn manipulatieve vriend Tiny, wordt Bobo wakker zonder herinnering aan wat er gebeurd is. Tegelijkertijd hoort hij dat er in de haven een man is vermoord en begint hij te vrezen dat hij tijdens zijn dronken roes misschien zelf de dader is.

Terwijl hij met schuldgevoel en paranoia rondloopt, ontmoet hij Anna (Ida Lupino), een jonge vrouw die hij redt van zelfmoord wanneer zij van een pier in zee wil springen. Bobo neemt haar onder zijn hoede en zij beginnen samen een nieuw leven te proberen in een kleine vissershut. Voor het eerst lijkt Bobo een kans te krijgen op rust, liefde en morele verlossing.

Maar hun fragiele geluk wordt bedreigd door Tiny, die Bobo psychologisch manipuleert en hem probeert te laten geloven dat hij inderdaad een moordenaar is. Tiny gebruikt deze angst om controle over hem te krijgen.

In de voetsporen van Heidegger

Volgens Hannah Arendt trok er door het denken van haar leermeester Martin Heidegger een storm. “Hij komt uit het oeroude en wat hij achterlaat, is iets volmaakts, dat zoals al het volmaakte terugvalt aan het oeroude.” Wij gingen bij de beroemde blokhut in Todtnauberg kijken of Arendt gelijk had.

Voetnoten bij de 19e eeuw

In het Rijk van de Geest is alles tegenwoordige tijd en daar alleen ben je onsterfelijk. Zolang je maar niet vergeten wordt, leef je voort. Maar als je bent weggezonken in het collectieve geheugen, kun je met een lemma op wikipedia.org weer boven water komen.

Amerikaanse Burgeroorlog

Deze serie begon op 9 april 2010, precies 145 jaar na het einde van de Civil War, misschien wel het grootste trauma uit de Amerikaanse geschiedenis. Het laatste artikel verscheen op 3 juli 2013. Dat was precies 150 jaar na de Slag bij Gettysburg, het keerpunt in de oorlog.

Napoleon en zijn schilders

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook daarna bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Geschiedvervalsing. Omdat het moest.

Landschapsschilders uit de Goethezeit

Met de Goethezeit wordt in Duitsland de periode 1770-1830 aangeduid. Niet alleen de filosofie, literatuur, beeldhouwkunst, architectuur en muziek kwamen in het Duitse taalgebied tot bloei maar ook de romantische landschapsschilderkunst.

Schilders in Italië

Tot in de 19e eeuw was de reis naar Italië voor veel kunstenaars een verplicht nummer. Tijdens de Grand Tour werden Venetië, Florence en Rome bezocht waar de meesters bestudeerd werden. Maar het Italiaanse landschap bleek voor veel kunstenaars aantrekkelijker.

De schilder en zijn broodheer

Nu de overheid zich als mecenas heeft teruggetrokken worden veel kunstenaars weer afhankelijk van rijke opdrachtgevers en verzamelaars. Net als vroeger dus, toen veel kunstenaars vaak tegen wil en dank de lakeien van de heersende klasse waren.

De waakzaamheid van het hart

De Philokalia is een verzameling geestelijke geschriften die tussen de vierde en veertiende eeuw (in het Grieks) geschreven zijn en in de achttiende eeuw door de heilige Nikodimos van de berg Athos gebundeld zijn. Zijn tijdgenoot Paisius Velichkovsky maakte een vertaling in het Kerkslavisch.

Ovidius’ Metamorphosen

In de Middeleeuwen was er eigenlijk maar één boek. Na de revolutie van de boekdrukkunst kreeg de Bijbel concurrentie van eigentijdse maar vooral ook van klassieke geschriften. De compilatie van mythen die Ovidius aan het begin van onze jaartelling in klassiek Latijn had samengesteld, werd een inspiratiebron voor ontelbare schilders.

Dantes Divina Commedia

Dante stelt zich het Inferno voor als een trechter die breed begint onder het aardoppervlak en dan toeloopt naar het ijskoude middelpunt van de aarde. Daar zetelt Lucifer. Er zijn negen kringen. Dante en Vergilius ontmoetten er steeds grotere zonden en grotere zondaars.

Wolkenkrabbers

Chicago en New York werden eind 19e eeuw proeftuinen waar de skyscraper dankzij een stalen constructie steeds hoger kon worden. Er lagen ook twee Amerikaanse gedachten aan ten grondslag: "Form follows function" en "The sky is the limit."

Op zoek naar de atoomstijl

In de zomer van 2009 was in het Atomium in Brussel de tentoonstelling A la recherche du “Style Atome” te zien. Het is een swingende stijl uit de jaren vijftig die nog steeds beoefend wordt. Noem het geen retro. De atoomstijl is iets speciaals.

Een avontuur van luitenant Blueberry

In 1963 begon de Franse striptekenaar Jean Giraud (1938-2012) samen met scenarist Jean-Michel Charlier (1924-1989) aan zijn levenswerk: Blueberry. Ze lieten zich daarbij inspireren door de spaghettiwestern. Het 50-jarige jubileum van zijn antiheld maakte Giraud net niet meer mee. Hij overleed in 2012.

My favourite things

Belgian woodcuts & Russian Luboks. Underground comics & Midcentury Modern. Genesis, Pink Floyd & Film Noir ... These are a few of my favorite things ...

Woest & Vredig

vrije geluiden in de wwwoestijn