Wanneer je tegen de geelbruine saus kunt die gewoonlijk over beelden wordt gegoten met een overmaat aan computer generated imagery, dan is Hugo een geweldige film. Het is een ode aan de cinéma, maar dan met een heel andere insteek dan Nuevo Cinema Paradiso (1989) van Giuseppe Tornatore. Een belangrijke overeenkomst is dat beide verhalen vanuit het perspectief van een tienjarig jongetje worden verteld. Tornatore en Scorcese bereiken hiermee dat we zelf weer door de ogen van een kind gaan kijken.

Hugo is ook een ode aan de legendarische Franse filmmaker Georges Méliès (1861-1938). Hij keek met de ogen van een jongetje en werd nog niet gehinderd door de complexiteit van de filmindustrie. Toen Méliès zijn beroemde filmpje Le voyage dans la lune (1902) maakte, stond het medium nog in de kinderschoenen.

Het scenario van Hugo zit knap in elkaar. En alle personages voor een blockbuster voor de hele familie van 8 tot 88 zitten erin: jongetje, meisje, papa die te vroeg dood gaat, rare oom, strenge politieagent, dame met het hondje en knorrige oude man. Om het spannend te maken woont Hugo in de grote klok van een Parijs’ treinstation in een labyrintische wereld van gangen en raderen. Het mechanische tijdperk geeft een sterke couleur locale, maar ik schreef het al, je moet het geelbruine licht wel een film lang kunnen verdragen.

Hugo heeft een hoog nostalgiegehalte. De film wekt niet alleen het terugverlangen op naar de knutselfilmpjes van Méliès, naar filmbeelden die met de hand zijn ingekleurd, maar ook naar het raderwerk en de stoom uit de pre-digitale tijd. Een echte wow!-ervaring. En dan hebben we ‘m niet eens in 3D gezien.

Hugo [ imdb.com ]

Film noir heeft in zijn naam een dubbele verwijzing naar een Franse oorsprong. Film is een Franse uitvinding en het nieuwe medium werd tot de Eerste Wereldoorlog gedomineerd door de Franse filmindustrie. Noir verwijst naar de sombere, existentialistische levensbeschouwing die in Parijs gepatenteerd is. Maar het genre is in de jaren veertig in de Verenigde Staten tot bloei gekomen. Ook in de jaren vijftig, waarin het existentialisme het geestelijk klimaat beheerste, bleef film noir het goed doen.

Vorige week was op Canvas Les Diaboliques (1955) te zien. Samen met Le salaire de la peur (1953) is het een van de beste films van Henri-Georges Clouzot. In beide films speelt zijn vrouw Vera Clouzot. Zij was van Braziliaanse afkomst en speelde slechts in drie films, alle drie geregisseerd door haar man. Net als Greta Garbo en Catherine Deneuve heeft ze een sfinxachtig, voornaam gezicht. Als zo’n gezicht daarbij nog Frans spreekt, kun je het niet deftiger krijgen. Vera Clouzot heeft grote ogen die erg geschikt zijn voor de shock-and-awe-scènes. Bovendien contrasteren ze goed met de vileine oogopslag van Simone Signoret.

Les Diaboliques is een film noir waarin horror en mysterie gecombineerd worden. Clouzot laat zich zien als een Franse Hitchcock. Ook zie ik een parallel met Ascenseur pour l’échafaud (1958). De fotografie in de film zit vol expressionisme: langgerekte schaduwen, close ups, diagonalen en andere “grafische” elementen. Aan het einde van de film komt een waarschuwing: wees niet diabolisch en verklap nooit de plot. Ga onbevangen kijken en laat je tenslotte verpletteren door de laatste drie minuten…

Les Diaboliques [ imdb.com ]

Maandagavond werd ik verrast door een film met Louis Funes van een halve eeuw oud. Geen geweldige film, maar voor mij toch het kijken waard vanwege de zwart-witfotografie. Als je het scenario buiten beschouwing laat en alleen naar het tijdsbeeld en de locatie kijkt, dan is Carambolages (1963) een soort kruising tussen Ascenseur pour l’ échafaud (1958) en Playtime (1967). Concreet betekent dat een kantooromgeving met mahoniehouten en natuurstenen wanden, gatenplanten tot aan de schrootjes met ingebouwde spotlights, en minimalistische meubels.

Dat dit tijdsbeeld mij zo aanspreekt zal psychologisch wel te verklaren zijn vanuit het gegeven dat ik in 1963 geboren ben. Carambolages kwam in Frankrijk uit op de dag vóór mijn geboorte. Het is dus de nestgeur: een ingetogen modernisme zonder de psychedelische barok van na 1966. De seksuele revolutie was zichtbaar in aantocht. De jonge meiden op kantoor wilden met hun poezenkapsels en Cleopatra-ogen allemaal Angelique of BB heten. In Carambolages speelt overigens een Bardot-kloon mee: Sophie Daumier.

Carambolages [ imdb.com ]