Maandelijks archief: oktober 2008

BBC 2.0

Beta versie van BBC history online

De voorpagina van “the beeb” heeft dit jaar een gedaanteverwisseling ondergaan en is nu helemaal Web 2.0 proofed. We kenden web 1.0 uiteraard als een interactief medium maar web 2.0 benut deze interactiviteit pas ten volle door sites te personaliseren. Op de vernieuwde bbc.co.uk kun je bijvoorbeeld wat inhoud en vorm betreft uitgebreid je voorkeuren instellen. De kaders met nieuwsonderwerpen zijn te verslepen en op een eigen plekje te parkeren, terwijl via een cookie alle instellingen netjes bewaard worden, zodat je de volgende keer je hoogstpersoonlijke BBC-site weer terugziet.

BBC history beta
de beta van BBC history

Na de grondige vernieuwing van de voorpagina zijn nu ook verschillende subsites van de BBC aan de beurt waaronder bbc.co.uk/history Een restyling naar web 2.0 betekent in de praktijk veel meer dan alleen een nieuwe jas. Er wordt namelijk steeds meer gevraagd van het technische en functionele ontwerp. Bij de grootscheepse restyling van de BBC-site zijn verschillende teams van informatiearchitecten, client- en serverside developers, usability- en accessability specialisten betrokken. Maar de grafisch ontwerpers en webdesigners spelen nog altijd een cruciale rol omdat zij de look-and-feel van de website bepalen. Om zoveel mogelijk naar het publiek te luisteren, wordt eerst een beta-versie gepresenteerd waarop met een elektronisch formulier gereageerd kan worden.

BBC timeline
de mooiste tijdsbalk die ik op het web ben tegengekomen is een onderdeel van BBC history. Deze is helemaal in Flash ontworpen en bevat een enorme hoeveelheid historische informatie. Er is ook een HTML versie van de british timeline.

bbc.co.uk

magnum opus

Жизнь и судьба van Vasili Grossman in het Nederlands vertaald
Leven en Lot is verschenen bij Uitgeverij Balans en kost € 45
leven en lotLife and Fate (Russian: Жизнь и судьба), is a 1959 novel by Vasily Grossman, and the author’s magnum opus. Technically, it is the second half of the author’s conceived two-part book under the same title, but while the first half (the novel For the Right Cause), written during the reign of Joseph Stalin and first published in 1952, expresses loyalty to the regime, Life and Fate sharply criticises Stalinism. Le Monde described it as “the greatest Russian novel of the twentieth century.”
 
Life and Fate takes place during Nazi Germany’s invasion of the Soviet Union, mainly focusing on the Battle of Stalingrad. The German invasion, which started June 22, 1941, had three main spearheads. One was focused on Leningrad in the North West part of the Soviet Union, another targeted Moscow, the capital, and the final spearhead was Stalingrad. When the Germans reached Stalingrad, which is known as Volgograd in modern times, Life and Fate begins. This book begins when Germany laid siege to the city, trying to move through Stalingrad and to the oil fields in the Caucasus Mountains. During Nazi Germany’s invasion of the Soviet Union, one of the main German spearhead was focused on the city of Stalingrad. Throughout the book, there are references of the decaying city and the damage of the aerial bombardments from artillery based around the city. There are also occasions in the Russian novel in which the German barricade is quite noticeable. The characters are suffering from starvation and the lack of clean water.
 
Bron: en.wikipedia.org
Het is onbetwist dat Leven en lot behoort tot de meest vernietigende anti-Sovjetromans ooit geschreven, samen met Boelgakovs De meester en Margarita en Aleksandr Solzjenitsyns Goelagarchipel

boekboek.nl [PDF]

Vasili GrossmanVasili Semjonovitsj Grossman (Василий Семёнович Гроссман), (1905-1964) was een prominent Russisch schrijver en journalist uit het Sovjet-tijdperk. In 1941 werd hij oorlogscorrespondent voor de legerkrant De Rode Ster van het Rode Leger. Hij versloeg onder andere de slag om Stalingrad, de slag om Berlijn en de bevrijding van Treblinka, dat door het Neurenberg-tribunaal werd gebruikt. Zijn hoofdwerk is Leven en Lot, een roman over de Tweede Wereldoorlog. Het manuscript voor dit boek werd in 1961 in beslag genomen door de KGB. Het werd pas volledig uitgegeven in het Russisch in 1989. [ Bron ]

recensie [ de Volkskrant ] recensie [ NRC Handelsblad ] | Leven en Lot [ balans.nl ]

middeleeuwse machtsstrijd

gisterenavond op ZDF: die Deutschen (deel 2)
Canossa of de machtstrijd tussen de keizer en de paus in 1077

Wij zijn met de 8-delige tv-serie verleden van Nederland niet de enigen die deze herfst in ons nationale verleden zijn gedoken. Onze oosterburen worden op dinsdagavond door de ZDF in de tiendelige tv-serie die Deutschen door duizend jaar Duitse geschiedenis geleid. De tv-serie wordt door een uitgebreide website ondersteund. Sinds de eenwording van Duitsland in 1990 is er in de media weer volop aandacht voor het eigen verleden. Decennialang ging er geen avond voorbij of er was ergens op een Duitse zender een documentaire of praatprogramma over de Tweede Wereldoorlog te zien, maar het bleef min of meer taboe om zich met de Duitse geschiedenis van voor het nationaal-socialisme bezig te houden. In het Europa van de eenentwintigste eeuw lijkt er een koortsachtige speurtocht naar de eigen identiteit op gang gekomen. Nationale geschiedenis is weer hot. We zijn tenslotte allemaal Europeanen geworden…

Canossa
de ZDF brengt dit najaar het Duitse verleden tot leven in de gedramatiseerde documentaire die Deutschen
Im Kern geht es um die Frage, ob der Papst über dem Kaiser steht oder der Kaiser über dem Papst. Als Heinrich IV ihm den Gehorsam verweigert, belegt ihn der Pontifex mit dem Bann. Das kommt faktisch einer Absetzung gleich. Heinrich zahlt mit gleicher Münze heim und spricht dem “falschen Mönch”, wie er den Papst nennt, die Amtsgewalt ab. Doch die deutschen Fürsten schlagen sich auf die Seite des Papstes. Sie geben Heinrich ein Jahr Zeit, sich vom Bann zu lösen – sonst werden sie einen neuen König wählen.
 
Jetzt muss Heinrich einlenken. Durch Schnee und Eis zieht er über die Alpen und fällt vor dem Papst Gregorius VII in Canossa auf die Knie. Beim Gang zum Papst ist Berechnung im Spiel, und Heinrichs Plan geht auf: Er rettet seine Macht als deutscher König. Vom Bann befreit, kehrt Heinrich zurück in sein deutsches Königreich. Als er 1080 auch seinen Kontrahenten unter den Fürsten, den “Gegenkönig” Rudolf von Rheinfelden, auf dem Schlachtfeld bezwingt und tötet, ist seine Macht gesichert.
 
Bron: diedeutschen.zdf.de
fragment uit Heinrich und der Papst

Die Deutschen – 10 Folgen

1. Otto und das Reich
2. Heinrich und der Papst
3. Barbarossa und der Löwe
4. Luther und die Nation
5. Wallenstein und der Krieg
6. Preußens Friedrich und die Kaiserin
7. Napoleon und die Deutschen
8. Robert Blum und die Revolution
9. Bismarck und das Deutsche Reich
10. Wilhelm und die Welt

Die Deutschen [ zdf.de/ZDFmediathek ] | test je kennis in ‘die Deutschen’ Quiz

… en leid ons niet in verzoeking

gelezen in Trouw : filosofie van het kijken
De verzoeking van de heilige Antonius door Salvador Dalí­

Op mijn achttiende verjaardag deed ik mijzelf een reproductie cadeau van onderstaand schilderij van Dalí­ en hing die op aan de muur tegenover mijn bed. De hormonen waren inmiddels op stormkracht gekomen en ik geloof dat ik in de bloterik met de opgeheven crucifix een bondgenoot had gezien. De titel zei mij toen niet zoveel, maar het surrealisme raakte mij op die leeftijd even diep als fantasieën met ondergrondse tunnels toen ik een jongetje van negen was. Later met kunstgeschiedenis ontdekte ik dat de heilige Antonius een favouriet onderwerp is in de schilderkunst. En nog weer later ging ik mij verdiepen in het leven van deze historische figuur. Uiteindelijk mocht ik vorig jaar als pelgrim een bezoek brengen aan het eerste klooster ter wereld dat door hem gesticht is, niet ver van de Rode Zee waar hij in een grot geleefd moet hebben.

De bekoring van de heilige Antonius
Salvador Dalí­ 1946
de verzoeking van de heilige Antonius

De aanvechtingen van deze woestijnmonnik zijn voer voor psychologen en het is dus niet zo vreemd dat in de serie filosofie van het kijken vooral veel Freud wordt losgelaten op dit schilderij. Bij Freud denken we voornamelijk aan de lust, of het lustprincipe. Toen ik over de psychologie van de woestijnvaders ging lezen, ontdekte ik dat deze veel breder is dan de Freudiaanse psychologie. De lust is voor de woestijnvaders een van de aanvechtingen, al is het een heel brandende en hardnekkige. Maar dat geldt evenzeer voor de vraatzucht, de hebzucht, de woede, de neerslachtigheid, de ijdelheid en de trots op het moment dat je het gevecht aan wilt gaan. Dalí laat ons de woestijnheilige zien op het moment dat hij verpletterd dreigt te worden door zijn lichamelijke hartstochten.

Je kunt weinig van dit schilderij begrijpen als je niet weet dat Antonius een zeer tot de verbeelding sprekende heilige uit de geschiedenis van de Kerk is geweest. Waarschijnlijk werd Antonius in 251 na Christus geboren in Como, een dorp in Midden-Egypte. Hij verloor zijn welgestelde ouders rond zijn twintigste. Daar stond hij, rijk maar ongeletterd, want hij had altijd geweigerd te leren lezen en schrijven, hoewel hij in de kerk graag luisterde naar de verhalen uit de Bijbel. Gesticht door Jezus„ parabel van de rijke jongeling schonk hij zijn vermogen aan de armen. Daarna trok Antonius zich terug in de woestijn, waar hij vijftien jaar leefde in een grafspelonk, vervolgens twintig jaar in de resten van een vervallen fort, om uiteindelijk uit te wijken naar de berg Colzim, niet ver van de Rode Zee. In een kleine oase aan de voet van de berg verbouwde hij graan en groente. Omdat hij inmiddels als een heilige werd beschouwd, kwamen velen hem om raad vragen, zelfs keizer Constantijn de Grote kwam hem consulteren. Antonius is niet alleen befaamd vanwege zijn sobere leefwijze, waardoor hij wel wordt gezien als de vader van alle monnikenordes, maar net zo goed vanwege de strijd die hij ’s nacht moest aanbinden met hele legers van demonen.
 
Bron: meer.trouw.nl

Isenheimer AltarMatthias Grünewald schilderde vijfhonderd jaar geleden misschien wel de beroemdste voorstelling van de gekwelde Anthonius. Dat schilderij doet nogal kinderlijk aan: de heilige wordt bedolven onder harige kwelgeesten die aan zijn baard trekken en hem met stokken slaan. De voorstelling maakt deel uit van het Issenheimer altaar en is te zien in Colmar.

de psychologie van de woestijnvaders

bling bling

For the love of God van Damien Hirst
Rijsksmuseum Amsterdam, 1 november t/m 15 december 2008

Vanaf zaterdag is in het Rijksmuseum de publiekstrekker van Damien Hirst te zien: een platina schedel die bekleed is met 8601 diamanten en die voor 62,5 miljoen aan een groep investeerders is verkocht. Natuurlijk komen er lange rijen en duiken alle media eropaf. Uiteraard heeft Hirst zijn kunstwerk controversieel gemaakt zodat de belangstelling van alle kanten kan komen. De een roemt het kunstwerk om zijn chique meerduidigheid en slimme marketing, de ander verguist het om zijn smakeloosheid en oppervlakkige bling bling. De media houden zich vervolgens journalistiek op een afstand en ruimen plaats in voor degenen die hun bewondering of hun afschuw willen uitspreken. De kunstenaar heeft de media weer goed bediend.

Damien Hirst en zijn kunstwerk

Ook al heeft Hirst nog zo zijn best gedaan om uit te nodigen tot religieuze interpretatie (alleen al de titel “for the love of God“) en heeft hij zich nog zo verdiept in de geschiedenis van het vanitas stilleven, mij krijgt hij straks niet in de rij. Het werk fascineert mij niet, al doet het mij wel wat. Veel conceptuele kunstenaars zijn tevreden wanneer hun kunstwerk heftige, desnoods negatieve emoties oproept. Ik snap dat wel, het maakt je tenslotte niet meer uit of je positieve of negatieve aandacht krijgt, áls je maar aandacht krijgt. Positieve aandacht kun je tenslotte niet afdwingen want iedereen zijn eigen mening. Toch? Vanuit dat besef wordt het controversiële in het concept bewust al ingebouwd. Het gaat tenslotte om de aandacht van zoveel mogelijk mensen, om de hit, de scope, de hype. Ook al zeggen miljoenen dat het gebakken lucht is, het zijn toch ‘maar’ miljoenen die dat zeggen.

Mexicaans T-shirt

Hirst speelt met de dood, hij bezweert de dood door het maken van een lange neus. Dat is niets bijzonders. In Mexico lacht men de dood ieder jaar in het gezicht uit tijdens de Dí­a de los Muertos op 1 en 2 november (Allerheiligen en Allerzielen). Het zal geen toeval zijn dat de schedel juist aanstaand weekend op 1 en 2 november aan het grote publiek getoond zal worden. Een groot verschil tussen de schedel van Hirst en de roomsoesjes in de vorm van een schedel uit Mexico, is natuurlijk de prijs. De waarde van de diamanten is 15 miljoen euro, de prijs van het kunstwerk ligt ruim vier keer hoger. Waarom zoveel geld? Waarschijnlijk is dat omdat een conceptueel kunstenaar die tot de wereldtop behoort, ook iets wil laten zien van de waanzin van de kunstwereld met zijn exorbitante bedragen. Hirst houdt ons een spiegel voor en laat zien hoe verdorven de kunstwereld is met al zijn glitter en glamour en gebakken lucht. Helaas worden veel conceptuele kunstwerken precies zoals de wereld die ze spiegelen. Dat zie je dan in eerste instantie aan het prijskaartje.

vanitas stilleven met emblemata die verwijzen naar de vergankelijkheid

De gedachtenis aan de dood is in onze welvaartsmaatschappij door het carpe diem verdrongen. We worden vooral door de media bijna geacht te leven alsof we eeuwig achttien zijn. Toch hoeven welvaart en memento mori elkaar niet uit te sluiten. Simon Schama heeft nauwkeurig de 17e eeuwse Hollandse cultuur geobserveerd en vatte zijn studie samen onder de titel The Embarrassment of Riches, dat vrij vertaald is als “overvloed en onbehagen”. Juist in de welvarende koopmanshuizen hingen de vanitas stillevens die de nieuwe rijke van toen moest herinneren aan de vergankelijkheid van het bestaan. De dood werd niet uitgelachen, maar serieus genomen.

Sum quod eris, fui quod sis

ik ben wat jij zal zijn,
ik was wat jij bent.
(romeins grafschrift)

orthodoxe monnik toont relieken

Het ‘memento mori’ houdt ons bij de grond. ‘Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren’. De schedel van Hirst lijkt zich daar ‘met tand en diamant’ tegen te verzetten. Hoe anders is dan het “verzet” van de orthodoxe monnik op bovenstaande foto die de fotograaf relieken toont met afgewend gelaat. De schedel confronteert ons direct met onze sterfelijkheid en elke lichtzinnige omgang met de schedel is een pose waarmee we onszelf geen voordeel doen. Ook al maak je er een blockbuster mee.

De vaders van de orthodoxe Kerk houden niet op te benadrukken hoe belangrijk de gepaste huivering voor de dood is voor ons geestelijke leven. Daar hoort geen bling bling bij. Want wat baat het een mens als hij de hele wereld wint, maar schade lijdt aan zijn ziel? Maar een hedendaagse conceptuele kunstenaar die met zijn werk ondubbelzinnig van deze gedachte zou getuigen, zou door het grote publiek onmiddellijk worden gedwiskwalificeerd wegens belerendheid.

het Rijksmuseum