Kunst Religie in Rusland laat de grote rol zien die de christelijk religie heeft gespeeld in de Russische kunst: van de iconen tot de 19de eeuwse salonschilderijen en van de avantgarde tot aan de schilderijen ten tijde van het sociaal realisme. Ook de kunst vanaf de Perestroika pakt de religieuze thematiek weer op. In samenwerking met het Russisch Staatsmuseum in St. Petersburg – die in het bezit is van de grootste verzameling Russische kunst – heeft het Gemeentemuseum een groots overzicht over dit onderwerp samengesteld. Dat de oorsprong van kunst in religie en mythes ligt wordt vandaag de dag graag vergeten. Zelfs pioniers van de abstracte kunst zoals Mondriaan, Malewitsj en Kandinsky werden hierdoor geïnspireerd. Vaak zochten kunstenaars hun spirituele inspiratie in buiten-Europese culturen of in de Theosofie. De Russische kunst werd als geen andere bepaald door het mysterie van het orthodoxe christendom – er loopt een lijn vanaf de Ikonen via de avant-garde begin 20ste eeuw tot aan de kunst van vandaag. Een selectie van een zestigtal werken laat de continuïteit van de christelijke spiritualiteit in 500 jaar Russische kunst. De expositie pretendeert echter geen volledig overzicht te geven van de Russische kunstgeschiedenis. Het is een selectieve keuze met betrekking tot een christelijke of daarmee verwante beeldtaal.
 
Bron: gemeentemuseum.nl

Deze expositie wordt georganiseerd in samenwerking met het Rijksmuseum, dat een uitzonderlijke collectie foto’s bezit maar deze nooit tentoonstelt. Uit deze collectie is o.a. ‘het panorama op Baalbek‘ van meesterfotograaf Gustave Le Gray te zien. Teylers Museum toont uit zijn collectie het zeldzame en eerste met foto’s geïllustreerde expeditieverslag ‘Voyage au Soudan, met de vroegste foto’s van vrouwen uit Darfur (1854). Het Nationaal Archief leende twee groepsportretten van Alexandrine Tinne’s reisgezelschap in Algiers. Tinne was een Nederlandse ontdekkingsreizigster, die als een van de eerste vrouwen Noord-Afrika verkende.
 
Bron: haarlemcultuur.nl

Al snel kreeg de fotografie een commerciële inslag. Sommige fotografen vestigden zich op populaire reisbestemmingen om de voorbijtrekkende expedities en particulieren van fotosouvenirs te voorzien. Zo waren er al vroeg Engelse fotografen permanent actief in Rome en werkte bijvoorbeeld de Engelsman Francis Frith in Cairo, waar hij zich specialiseerde in de spectaculaire 3D stereofotografie. In de expositie zijn veel foto’s van deze specialisten te bewonderen. In kijkkasten kunnen de bezoekers voor even in 3D naar Amerika of Japan reizen en de opening van het Suezkanaal in 1869 herbeleven.
 
Na de introductie van de boxcamera van Kodak in 1888 wordt fotograferen een stuk makkelijker. De foto’s werden nu in een handzaam kastje belicht op een rolletje, dat ter ontwikkeling en afdruk naar het laboratorium werd verstuurd. Opeens was fotografie voor menigeen bereikbaar. Vooral na 1900 toen de zgn. Brownie, een simpele boxcamera nog maar 1 dollar kostte! In de tentoonstelling worden albums getoond van enkele amateur-fotografen, die rond 1900 de wereld afreisden. Onder hen zijn de Rotterdamse dominee Louis Heldring en de oprichter van de Koninklijke Shell, G.A. Kessler.
 
Bron: haarlemcultuur.nl

De etser en tekenaar, archeoloog en architect Giovanni Battista Piranesi is geboren in 1720 bij Venetië, als zoon van een meestermetselaar. Hij reisde in 1740 voor het eerst naar Rome in het gevolg van de nieuwe ambassadeur van de Republiek bij de nieuwe paus Benedictus XIV. In deze stad ontdekte hij ook het onderwerp waaraan hij zijn leven zou wijden: de grootheid van Rome.

Het grafische werk van Piranesi, hoe breed en verscheiden ook, vormt een samenhangend geheel, waarbinnen drie grote groepen onderscheiden kunnen worden. Vooreerst zijn er de serie stadszichten van Rome en omgeving en van Paestum en Pompei, die Piranesi gemaakt heeft vanaf het midden van de jaren „40 tot aan zijn dood. Deze vedute van het moderne – dus barokke – en antieke Rome, hebben het achttiende-eeuwse beeld van Rome bepaald.. Hij heeft het genre van het stadszicht, dat ontstaan is als visualisering van Rome voor pelgrims en toeristen, artistiek en inhoudelijk verzelfstandigd. Door zijn archeologische studies en polemische interventies werd hij een van de meest bekende en belangrijkste intellectuele figuren van het kosmopolitische achttiende-eeuwse Rome.
 
De grootheid van de Romeinse architectuur ligt voor Piranesi niet in esthetische perfectie en zuiverheid, maar in de kracht en de bouwkunst. De ruïneuze toestand waarin hij de antieke Romeinse gebouwen ziet toont niet enkel de eindigheid en het verloop van de tijd, maar legt ook de innerlijke constructie en de structuur van de bouwsels bloot die, na al die tijd, nog rechtstaan en hun bovenmenselijke kracht tonen. Zijn basiswerk is zijn vierdelige Le Antichità Romane (1756). Toen enkele jaren na deze publicatie de algemene discussie is losgebarsten over de waarde en originaliteit van de Romeinse (bouw)kunst ten opzichte van de Griekse, heeft Piranesi de verdediging van de Romeinse zaak opgenomen, waarbij hij het principe van de vrijheid van de kunstenaar verdedigt: de waarde en schoonheid van architectuur ligt in haar grootheid en rijkdom en niet in het volgen van proportieregels en de architecturale ordeschema’s.
 
In de laatste decennia van zijn leven, vanaf 1768, heeft hij ook gewerkt aan een reeks prenten, tien jaar later verzameld als Vasi, candelabri,.. Het gaat om voorstellingen van sierobjecten, voornamelijk uit zijn eigen collectie en uit de stock die hij vooral verkocht aan Britse collectioneurs op Grand Tour. Deze prentenreeks heeft het beginnende neoclassicisme sterk geïnspireerd.
 
De derde groep van werken zijn de producten van Piranesi’s inventiviteit en verbeelding. Imaginaire architecturen en Grotteschi in zijn jeugd; vrije ontwerpen van meubels, horloges en vooral schouwmantels, eclectisch samengesteld uit antieke elementen, aan het eind van zijn leven (Diverse Maniere d„adornare i cammini, 1769); en vooral de 14 Carceri of imaginaire kerkerzichten uit 1749, later herwerkt en aangevuld tot 16 platen, die van de negentiende eeuw tot vandaag zeer vele kunstenaars, van dichters en romanciers tot striptekenaars en filmmakers hebben geïnspireerd, en zijn postume faam bij een breed publiek hebben gevestigd.
 
Bron: adore.ugent.be